Sneeuwbes: planten, snoeien en onderhouden

Plantkunde

De sneeuwbessen zijn bladverliezende heesters die in het najaar decoratieve bessen dragen. Ze komen oorspronkelijk uit Noord- en Midden-Amerika, met uitzondering van Symphoricarpos sinensis, die uit het westen van China afkomstig is. De meeste soorten komen voor in de Verenigde Staten en Mexico. Het is een kleine plantengroep met slechts 16 soorten, waaruit enkele prachtige cultivars zijn ontstaan. De bekendste soort is Symphoricarpos albus, die oorspronkelijk uit de Verenigde Staten komt en aan het begin van de 19e eeuw in Europa werd geïntroduceerd, waar hij de neiging heeft te verwilderen. In het wild groeit de sneeuwbes voornamelijk in bossen of hagen, soms in weilanden en langs rivieroevers.

De sneeuwbes behoort tot de familie Caprifoliaceae. Dit is de familie van de kamperfoelie, de rode valeriaan (Centranthus ruber), de kaardebol (Dipsacus), duifkruid en scabiosa, valerianen en enkele sierheesters zoals abelia’s, kolkwitzia’s en weigelia’s…

Etymologisch is de Latijnse naam Symphoricarpos afgeleid van het Griekse sumphoréō: samenbrengen, en karpós: vrucht, omdat de bessen meestal in groepjes staan en zelden alleen. De soortnaam albus betekent wit en verwijst naar de kleur van de bessen. De wetenschappelijke naam Symphoricarpos gaf vervolgens aanleiding tot de volksnaam sneeuwbes. In het Engels wordt hij Snowberry genoemd.

Symphoricarpos albus var. laevigatus: botanische illustratie

De sneeuwbes is een heester met een opgaande groeiwijze die snel groeit. Hij vormt kruipende rizomen waaruit worteluitlopers ontstaan, waardoor hij zich breed kan uitbreiden en hagen dichter en bossiger maakt. Als je hem in de buurt van andere planten zet, kan hij hun ruimte innemen en moet hij in toom worden gehouden (snoei, verwijderen van worteluitlopers…).

Hij heeft dunne, gebogen en soepele takken. Hij oogt vrij licht, maar wordt snel voller en vormt in enkele jaren een bossige, dichte struik. Bij Symphoricarpos chenaultii hebben de twijgen een mooie roze kleur, die een licht contrast vormt met het groene loof.

Over het algemeen wordt de sneeuwbes maximaal twee meter hoog, maar afhankelijk van de variëteit kan hij soms drie meter bereiken. Sommige heesters hebben een sterk spreidende groeiwijze en kunnen als bodembedekker worden gebruikt. Dat geldt voor Symphoricarpos x chenaultii ‘Hancock’.

De sneeuwbes bloeit in de zomer, tussen juli en september, zeer onopvallend en is vanuit sierwaarde niet bijzonder interessant. Hij draagt dan kleine witroze, klokvormige bloemen. Deze staan vaak in trossen, soms per twee en zelden alleen. Ze bestaan uit vijf vergroeide bloembladen in de vorm van een klok en vijf meeldraden. De binnenkant van de kroon is opvallend behaard. De bloemen zijn meestal minder dan zeven millimeter lang. Ze zijn nectarrijk en bevatten nectar die door bijen wordt gewaardeerd.

Na de bloei draagt de sneeuwbes in het najaar bolvormige of eivormige, witte of roze bessen, soms rode. Ze hebben vaak een mooie zilverachtige glans. Bij Symphoricarpos orbiculatus zijn ze roodpaars. Afhankelijk van de variëteit neigen ze meer of minder naar mauve. Symphoricarpos leucocarpa heeft zuiver witte, smetteloze vruchten. De bessen staan dicht opeen, gegroepeerd aan de stengels. Ze zijn vaak minder dan een centimeter in diameter, maar kunnen soms wel 6 cm in doorsnee worden, zoals bij Symphoricarpos x chenaultii. Ze blijven lang aan de plant en kunnen in de winter blijven hangen nadat het loof is gevallen. Vogels eten ze, maar helaas zijn ze niet eetbaar voor mensen.

Elke bes bevat twee witte zaden. Je kunt ze verzamelen om ze te zaaien, maar ze kiemen moeilijk omdat hun omhulsel hard en ondoordringbaar is. Ze kunnen 10 jaar in rust blijven en hebben stratificatie nodig om deze rustperiode te doorbreken.

De bessen van de sneeuwbes kunnen roze of wit zijn. Links Symphoricarpos ‘Mother of Pearl’; rechts Symphoricarpos albus (foto H. Zell)

De bladeren van de sneeuwbes zijn enkelvoudig, gaaf en ovaal of elliptisch van vorm. Die van Symphoricarpos albus zijn soms onregelmatig gelobd. Ze zijn twee tot vijf centimeter lang en zitten met een zeer korte bladsteel aan de tak. Ze zien er heel gewoon uit, maar zijn tegelijk zacht en teer. Ze zijn donkergroen en blauwachtig, met een iets lichtere onderkant. De soort doorenbosii, waaruit talrijke variëteiten zoals ‘Mother of Pearl’ zijn ontstaan, heeft donkerder, naar blauw neigend loof. Er bestaan zelfs bontbladige sneeuwbessen, met bladeren met een crèmewitte of gele rand, zoals Symphoricarpos albus ‘Variegatus’ of Symphoricarpos orbiculatus ‘Follis variegatis’. De bladeren staan tegenover elkaar, per twee tegenover elkaar aan de twijgen. De bladeren van de sneeuwbes zijn bladverliezend: ze verdwijnen in het najaar en verschijnen in het voorjaar opnieuw.

De bloei van de sneeuwbes (foto Walter Siegmund); het loof van Symphoricarpos ‘Mother of Pearl’; de bladeren van Symphoricarpos albus, soms gelobd (foto Walter Siegmund)

Belangrijkste variëteiten van sneeuwbessen

De populairste variëteiten

Onze favoriete variëteiten

Symphoricarpos doorenbosii Amethyst - Sneeuwbes

Deze sneeuwbes biedt in het najaar een overvloed aan roze vruchten met prachtige violet-zilveren glans.

• Bloeitijd juli, augustus
• Uiteindelijke planthoogte 1,30 m

Productfiche bekijken

Symphoricarpos doorenbosii Mother of Pearl - Sneeuwbes

Dit is een prachtige variëteit waarvan de zomerbloei in het najaar wordt gevolgd door een overvloed aan zachtroze bessen, die lang aan de heester blijven hangen, soms tot in januari.

• Bloeitijd juli tot september
• Uiteindelijke planthoogte 1,50 m

Productfiche bekijken

 

Symphoricarpos doorenbosii White Hedge - Sneeuwbes

‘White Hedge’ is een sneeuwbes met witte bessen, die afsteken tegen het donkergroene loof. Het is een variëteit met een compacte groeiwijze, die iets lager blijft dan de andere.

• Bloeitijd juli tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 1,50 m

Productfiche bekijken

Symphoricarpos doorenbosii Magical Candy - Sneeuwbes

Deze sneeuwbes biedt felroze bessen, die kleurrijker zijn dan die van andere variëteiten. Ook deze heeft een compacte groeiwijze.

• Bloeitijd juli tot november
• Uiteindelijke planthoogte 1,50 m

Productfiche bekijken

Het planten van de sneeuwbes

Waar planten?

De sneeuwbes is een weinig veeleisende plant die zich aan uiteenlopende omstandigheden kan aanpassen.

Plant de sneeuwbes bij voorkeur in de zon of halfschaduw. Hoewel de plant ook schaduwrijke plekken goed verdraagt, is veel licht nodig voor een goede bloei en dus een overvloedige vruchtvorming. Woont u in het noorden van Frankrijk, kies dan bij voorkeur een zonnige standplaats, terwijl een halfschaduwrijke plek in het zuiden prima geschikt is.

De sneeuwbes houdt van vruchtbare bodems, rijk aan organische stof. Voeg bij het planten compost of stalmest toe, en daarna elk jaar in het najaar.

Plant de sneeuwbes in een goed doorlatend maar vochtig substraat. De plant houdt niet van te zware, kleiachtige bodems die in de winter waterverzadigd blijven. Als uw grond zo is, breng dan bij het planten een drainage- of waterafvoerlaag aan (lavagrind, grind…).

De sneeuwbes is ideaal voor stadstuinen, omdat de plant goed tegen vervuiling kan. Ze lijkt een voorkeur te hebben voor neutrale of licht kalkrijke bodems. Plant haar niet in een duidelijk zure bodem. Het is bovendien een zeer winterharde plant; u hoeft haar dus niet tegen vorst of zelfs wind te beschermen.

De sneeuwbes is bijzonder geschikt om achter in de tuin te planten of op een moeilijk bereikbare plek waar u weinig komt. Ze vormt een groenscherm dat in de loop der jaren voller wordt, zonder veel onderhoud te vragen. Kies voor het bedekken van een talud de variëteit Symphoricarpos x chenaultii ‘Hancock’, die zeer breed uitgroeit en een bodembedekker vormt.

Wanneer planten?

Hoewel planten het hele jaar door mogelijk is, raden we aan om de sneeuwbes bij voorkeur in het voorjaar of najaar te planten. Vermijd periodes met vorst.

Hoe planten?

1. Bevochtig de wortelkluit door deze in een met water gevulde teil te zetten.
2. Graaf een plantgat dat twee tot drie keer zo groot is als de wortelkluit.
3. Voeg wat goed verteerde compost toe. Als uw grond kleiachtig is, kunt u lavagrind of grind toevoegen om de waterafvoer te verbeteren.
4. Zet de plant in het plantgat.
5. Vul het gat weer met aarde en druk deze licht aan.
6. Geef water.
7. Breng een laag mulch aan rond de voet van de plant.

U kunt de sneeuwbes ook in een pot planten, op voorwaarde dat u een pot kiest die diep genoeg is.

Ontdek alles wat u moet weten over de sneeuwbes in onze video:

Onderhoud

De sneeuwbes waardeert een jaarlijkse gift van compost of stalmest, die je in het najaar aan de voet van de heester aanbrengt.

We raden aan om te mulchen met behulp van gevallen bladeren of versnipperd takhout (BRF). Zo houd je de bodem vochtig, voorkom je dat onkruid gaat groeien en verrijk je de bodem met organische stof.

Snoei aan het einde van de winter, rond maart. Als je in de zomer of het begin van het najaar snoeit, loop je het risico dat je geen bessen krijgt. Door te snoeien behoudt de sneeuwbes een compactere en dichtere groeiwijze. Begin met het verwijderen van beschadigde of dode takken. Als de plant weinig groeikracht lijkt te hebben, pas je een verjongingssnoei toe en snoei je de takken behoorlijk kort terug. Anders volstaat een lichte onderhoudssnoei, waarbij je de hoogte beperkt (vooral als je de plant als haag kweekt) en takken wegneemt die de verkeerde kant op groeien en zich bijvoorbeeld tussen andere planten mengen. Je kunt het centrum ook uitdunnen, zodat de lucht tot in het hart van de heester kan circuleren.

De sneeuwbes vormt veel worteluitlopers die geleidelijk het terrein koloniseren en de ruimte van nabijgelegen planten kunnen innemen. Als je tuin klein is en je planten dicht op elkaar staan, moet je de worteluitlopers verwijderen en de uitbreiding van de plant beperken.

Makkelijk in de omgang en zonder echte teeltproblemen, is de sneeuwbes weinig gevoelig voor ziekten en plagen.

Symphoricarpos doorenbosii ‘Amethyst’

Vermeerderen

Om de sneeuwbes te vermeerderen, raden we stekken of het opnemen van wortelopslag aan. Je kunt hem ook afleggen.

Stekken

Maak aan het einde van de zomer of aan het begin van het najaar, bij voorkeur rond september, stekken van halfhoutige takken.

1. Maak een pot klaar door deze te vullen met een mengsel van potgrond en zand. Geef vervolgens water, zodat het substraat vochtig is.
2. Neem een takje van ongeveer tien centimeter lang van een gezonde tak, zonder ziekten of beschadigingen. Knip het netjes af, vlak onder een knoop (het punt waar de bladeren aan de stengel vastzitten). Als er bladeren aan het onderste derde deel van de stengel zitten, verwijder die dan. Laat alleen enkele bladeren aan het bovenste deel zitten. Verwijder ook bloemen of vruchten als die aan de stengel zitten.
3. Dompel de basis van de stek eventueel in stekpoeder. Deze stap is niet noodzakelijk.
4. Maak een gat in het substraat en plaats de stek erin.
5. Druk de grond rondom de stengel aan.
6. Zet de pot uit de directe zon.

Het substraat moet vochtig blijven totdat de stek één tot twee maanden later is aangeslagen. Kweek hem een jaar in een pot en plant hem vervolgens in het najaar in de volle grond.

Wortelopslag opnemen

De sneeuwbes is een woekerende plant: hij vormt kruipende rizomen waaruit wortelopslag ontstaat. Je kunt deze in het najaar opnemen door ze van de moederplant los te maken. Plant ze in vrij diepe potten. Zet ze uit de directe zon en zorg ervoor dat het substraat vochtig blijft. Zodra ze zijn aangeslagen, kun je ze in de volle grond planten, op hun definitieve standplaats.

Zaai

De zaden van de sneeuwbes zijn moeilijk te laten kiemen. Ze verkeren in een rustperiode en hun omhulsel is hard, dik en stevig. Ze kunnen tot tien jaar worden bewaard. De zaden kiemen langzaam en moeten worden gestratificeerd om hun rustperiode te doorbreken.

1. Haal de zaden uit de bessen.
2. Vul een zaaitray met zand en potgrond. Maak het substraat vochtig en meng de zaden erdoor.
3. Laat ze een warme stratificatie ondergaan door de pot ongeveer drie tot vier maanden bij 25 °C te zetten.
4. Vervolgens moeten ze zes maanden koud worden gestratificeerd bij 5 °C.
5. Doe de zaden in potten gevuld met potgrond. Bedek ze met een zeer dun laagje substraat.
6. Zet de potten beschut weg om de winter door te brengen. Wacht één tot twee jaar voordat je ze op hun definitieve standplaats plant.

Combineren

Door haar vermogen om wortelopslag te vormen, zich uit te breiden en na verloop van tijd een dichte groeiwijze te ontwikkelen, is de sneeuwbes perfect voor het creëren van een dichte haag, met name achter in de tuin of op een moeilijk bereikbare plek. Combineer haar met andere heesters om een landelijke haag samen te stellen: sneeuwbal, meidoorn, haagbeuk, hazelaar… Denk eraan enkele wintergroene planten toe te voegen, zoals schijnhulst, cotoneaster, camelia’s, mahonia, pittosporum…

Plant de sneeuwbes samen met andere heesters met sierlijke bessen: geniet van de prachtige paarse bessen van de callicarpa, de rode vruchten van de cotoneaster, de hemelse bamboe of de wilde lijsterbes… Ontdek ook de bijzondere rode en oranje bessen van de wilde kardinaalsmuts (Euonymus europaeus)! En die van de Viburnum opulus, vooral van de soort ‘Xanthocarpum’, met geeloranje bessen!

Combineer de sneeuwbes met andere heesters met bessen en sierlijk loof! Callicarpa ‘Purple Pearls’, Cornus sanguinea ‘Winter Beauty’, Nandina domestica en Symphoricarpos ‘Mother of Pearl’

Combineer de sneeuwbes met heesters die in het najaar bloeien, zoals de herfstcamelia, de schijnhulst (Osmanthus fragrans of heterophyllus), de lauriersneeuwbal (Viburnum tinus) of de mahonia ‘Soft Caress’. Gebruik de sneeuwbes als achtergrond voor je border en plant ervoor planten met kleurrijke bloei: asters, chrysanten, heide… Geniet ook van de sierlijke aren van de lampenpoetsersgrassen! Je kunt kiezen voor planten met een lange bloei, die in de zomer de aandacht trekken, maar in het najaar nog steeds sierlijk zijn en de bessen van de sneeuwbes aanvullen. Kies voor de prachtkaars of het Patagonisch ijzerhard.

Je kunt een prachtig herfsttafereel creëren door de sneeuwbes te combineren met planten waarvan het loof in het najaar vlammende tinten krijgt: Japanse esdoorn, kornoelje, sneeuwbal of de schitterende Parrotia persica… Geniet ook van bomen en heesters met sierlijk hout, zoals de rode kornoelje, de Prunus serrula of de Acer palmatum ‘Sangokaku’.

Symphoricarpos ‘Mother of Pearl’, Acer palmatum ‘Osakazuki’ (foto James Steakley), Pennisetum setaceum en Camellia sasanqua ‘Showa no Sakae’

De sneeuwbes verdraagt vervuiling goed en is daarom geschikt voor stadstuinen. Je kunt haar combineren met wintergroen en sierlijk loof: varens, grassen, purperklokjes, en met sierlijke planten: bamboes, Japanse esdoorns, hosta’s, paardenstaarten, mahonia’s…

Omdat de sneeuwbes van nature de neiging heeft zich uit te breiden, kun je haar ook solitair planten. Zo voorkom je dat ze zich met andere heesters vermengt en hun ruimte inneemt.

Wist je dat?

• Eigenschappen en gebruik

De schors, wortels en bloemen van de sneeuwbes hebben geneeskrachtige eigenschappen, waaronder koortswerende en vochtafdrijvende. De plant werd door de inheemse Amerikanen gebruikt en wordt vandaag de dag nog steeds toegepast in de homeopathie. De bessen worden echter als giftig beschouwd en kunnen misselijkheid en irritatie veroorzaken.