Hanenkam, celosia: zaaien, teelt en onderhoud

Plantkunde

De hanenkam, ook wel ‘fluweelbloem’ genoemd, behoort tot de amarantenfamilie, net als de kattenstaartamaranten, andere flamboyante planten. Het geslacht telt ongeveer 60 soorten, waaronder Celosia argentea. De hanenkammen zijn de afgelopen jaren veelvuldig gekruist, waardoor er nu een steeds ruimere keuze is aan bloemkleuren en -vormen en aan houdbaarheid op de vaas. Zo onderscheiden we drie ondersoorten van Celosia argentea en hun vele variëteiten:

1. De groep van de Plumosa- of pluimhanenkammen met Celosia argentea var. plumosa en haar vele cultivars. Ze hebben pluimvormige, vederachtige bloeiwijzen die op felgekleurde vlammen lijken.
2. De groep van de hanenkammen ‘Cristata’ met bijzondere, golvende bloeiwijzen die zich waaiervormig uitspreiden en aan een hanenkam doen denken.
3. De groep van Celosia argentea var. spicata met lange, lansvormige, stekelige aren die naar de hemel wijzen.

Celosia argentea, botanische plaat uit circa 1830

Deze vaste plant komt oorspronkelijk uit de tropische en gematigde streken van Amerika en Afrika. In ons klimaat wordt hij als eenjarige gekweekt. In onze tuinen is hij niet winterhard: het is een kortlevende, vorstgevoelige vaste plant.

De hanenkam vormt in 9 tot 10 weken snel een rechtopgaande, vertakte pol van amper 15 cm hoog bij de kleinste variëteiten tot 1,20 m bij de hoogste. Hij ontwikkelt vrij grof, vergankelijk loof met diep gemarkeerde nerven, dat een mooie omlijsting voor de bloemen vormt. De bladeren zijn 10-15 cm lang, breed, enkelvoudig en lancetvormig. Ze staan afwisselend in boeketten langs de stengels. Afhankelijk van de variëteit zijn ze lichtgroen, zuurgroen of groen met purperkleurige nerven (‘Fire Purple’). Ze zijn eetbaar.

Aan deze bossige plant verschijnt in de zomer, van juni-juli tot de eerste nachtvorst, een opvallende bloei met vaak verzadigde kleuren. De bloemvorm verschilt per variëteit. Celosia Plumosa toont pluimen met bloemen in de vorm van 10 tot 25 cm hoge piramidevormige aren, die rechtop aan het uiteinde van de stengels staan. Ze steken boven het loof uit en lijken op brandende fakkels. Bij Celosia cristata verrassen de bloeiwijzen door hun gekroesde en gekrulde vormen, die aan het begin van de groei doen denken aan kammen, koraal of zelfs een brein wanneer je ze van bovenaf bekijkt! Deze golvende of geplooide uitstulpingen zijn 8 tot 12 cm hoog en kunnen soms een diameter van 20 cm bereiken.

Celosia spicata heeft een heel andere bloei, met lange, fijne en elegante aren die tot 25 cm hoog kunnen worden en aan donzige korenaren doen denken. Deze fluweelachtige structuur bezorgde de hanenkammen trouwens hun bijnaam ‘fluweelbloem’.

Celosia plumosa, Celosia cristata, Celosia spicata

Of ze nu op pluimen, sierlijke staarten of een grote, gekrulde kam lijken, de bloemen van de hanenkam hebben een ongelooflijk kleurenpalet met warme tinten die verrassend zijn in de plantenwereld, van geel tot oranje, van bordeauxrood tot purperroze, met intens purper bij de hanenkam ‘Fire Purple’, en soms zelfs bont.

De bloei verspreidt een licht kruidige geur.

Deze theatrale bloeiwijzen zijn ook uitstekende bloemen voor originele verse of gedroogde boeketten, waarin ze hun kleuren tot 8 weken intact houden, zelfs tijdens het drogen. Celosia argentea var. cristata is het meest geliefd als snijbloem.

Na de bloei veranderen de bloemen in kleine, glanzende zaden die zich kunnen uitzaaien.

De hanenkam wordt gebruikt in de traditionele Afrikaanse geneeskunde en heeft geneeskrachtige eigenschappen, waaronder een bloedstelpende, samentrekkende en antibacteriële werking.

Celosia cristata

Belangrijkste soorten en variëteiten

Pluimamarant Kelos Fire Oranje in plantgoed - Celosia argentea

Een vrij compacte en bijzonder rijkbloeiende variëteit van hanenkam met pluimvormige bloeiwijzen. Deze buitengewoon levendige plant brengt elke border tot leven.

• Bloeitijd augustus tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 38 cm

Productfiche bekijken

Celosia argentea var. plumosa - Pluimamarant (zaad)

Dit mengsel bestaat uit hanenkammen in een prachtig palet van warme tinten, van geel tot rood via oranje en zalmroze. Origineel in zowel borders als boeketten.

• Bloeitijd augustus tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 1 m

Productfiche bekijken

Hanekam Triangle Mix (zaad) - Celosia cristata

Dit mengsel bestaat uit hanenkammen, bekend om hun bijzondere gekroesde en gekrulde bloeiwijzen, in een prachtig palet van warme tinten.

• Bloeitijd augustus tot november
• Uiteindelijke planthoogte 70 cm

Productfiche bekijken

Pluimarant Fresh Look Red & Yellow (zaad) - Celosia argentea var. plumosa

De originele gele, rode en oranje zomerbloei valt meteen op in borders en potten.

• Bloeitijd augustus tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 35 cm

Productfiche bekijken

Hanekam Kelos Fire Paars in plantgoed - Celosia cristata

Een variëteit met een rijke kleur in purperen, roze en violette tinten, harmonieus met min of meer purperen loof.

• Bloeitijd augustus tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 35 cm

Productfiche bekijken

Hanekam Kelos Fire Rood in plantgoed - Celosia cristata

Deze vrij compacte celosia heeft spectaculaire, vurige bloemen die op vlammen lijken.

• Bloeitijd augustus tot december
• Uiteindelijke planthoogte 38 cm

Productfiche bekijken

Planten en zaaien van hanenkamzaden

Waar planten?

Celosia is een vorstgevoelige vaste plant en wordt daarom in onze tuinen als eenjarige plant in de volle grond of in een pot gekweekt. Deze plant komt oorspronkelijk uit de tropen en houdt van warmte en beschutte plekken. Plant haar in de volle zon in goed doorlatende, vruchtbare grond die vochtig blijft.

Deze eenjarige plant kan zowel binnenshuis als in de tuin worden gekweekt.

De grote, soms imposante celosia’s (1,20 m hoog) passen gemakkelijk in het midden van een border of achterin een border met vaste planten of eenjarige planten. De andere variëteiten zijn ideaal om bloembakken, potbeplanting op een terras of balkon en borders op te fleuren.

Celosia spicata

Wanneer planten?

Verspeen of plant de jonge planten in perskluitjes van celosia in april-mei, afhankelijk van de regio, maar in elk geval na de vorst.

Hoe planten?

In de volle grond

Plant de celosia voor een spectaculair effect in groepen van 7 tot 9 planten per m2, met 20 tot 50 cm tussenruimte, afhankelijk van de variëteit.

• Bereid de grond goed voor door wortels en stenen te verwijderen
• Plant de wortelkluit in een mengsel van plantpotgrond en tuingrond
• Druk de grond aan met de vlakke hand
• Geef overvloedig water en mulch de voet van de plant om de grond vochtig te houden

Celosia in een pot planten

• Breng een flinke laag drainage (kleikorrels) aan op de bodem van de pot.
• Verspeen je jonge plant in een mengsel van potgrond (bijvoorbeeld speciale geraniumpotgrond) en compost dat vochtig wordt gehouden
• Geef zeer regelmatig water en laat het substraat nooit uitdrogen

→ Meer informatie vind je in onze adviesfiche Celosia in een pot kweken. Lees ook hoe je onze jonge planten in perskluitjes plant

Wanneer en hoe zaaien?

Zaaien onder glas

Zaaien onder glas vanaf eind februari of begin maart heeft de voorkeur boven zaaien in de volle grond, omdat dit een te late bloei zou opleveren: de eerste bloemen verschijnen ongeveer 3 maanden na het zaaien.

• Zaai 2 of 3 celosiazaden in kweekpotjes gevuld met gezeefde potgrond
• Bedek de zaden nauwelijks met fijne potgrond
• Houd je zaailingen warm in een lichte ruimte bij 20 °C
• Je kunt de kweekpotjes ook in een verwarmd kweekkasje zetten
• Houd de potgrond vochtig, maar niet te nat
• De zaden kiemen meestal binnen 18 dagen
• Knijp de planten terug zodra ze 4 bladeren hebben
• Houd ze warm
• Verspeen ze in de tuin of in een pot zodra er geen kans op vorst meer is en de grond is opgewarmd tot minimaal 22 °C, meestal in mei
• Voeg wat compost toe aan elk plantgat
• Geef overvloedig water

→ Lees meer in onze handleiding: Hoe zaai je celosia?

Celosia kweken en verzorgen

De celosia is een makkelijk te onderhouden eenjarige plant, zolang de bodem vochtig blijft en de plant voldoende voeding krijgt. Zowel in een pot als in de volle grond mag de bodem nooit uitdrogen, vooral niet tijdens warme periodes. Geef regelmatig kleine hoeveelheden water en voorkom dat het loof nat wordt.

Geef de plant in een pot elke 15 dagen een meststof om de bloei te stimuleren.

Verwijder de uitgebloeide bloemen zodra ze verwelken om nieuwe bloemknoppen aan te moedigen. Je kunt de planten na de bloei zaad laten vormen om later opnieuw te zaaien.

Zo win je zaden van celosia: knip aan het einde van de zomer de bloeiaren af en laat ze drogen. Wanneer ze goed droog zijn, schud je ze boven een vel krantenpapier om de zaden op te vangen. Bewaar ze in een papieren zak van kraftpapier of in een luchtdichte doos.

Graaf de planten in het najaar uit de tuin en laat celosia’s die in potten worden gekweekt vorstvrij overwinteren. Je kunt ze bij ongeveer 10 °C in een lichte ruimte zetten. Geef minder water en houd het substraat in de winter alleen licht vochtig. Voordat je ze in het voorjaar weer buiten zet, verpot je ze of geef je langwerkende meststof en hervat je de watergift.

Celosia in pot en in een border

Hoe laat je celosiabloemen drogen?

Voor het maken van droogboeketten knip je de stelen af en hang je ze ondersteboven op in een goed geventileerde ruimte, uit de zon gedurende 1 tot 2 maanden.

Mogelijke ziekten en plagen

Celosia heeft last van aanvallen door bladluizen: plant lokplanten in de buurt die de aandacht afleiden, zoals Oost-Indische kers, en besproei de plant regelmatig met zeepsop.

Binnen kan de plant soms ook last krijgen van invasies van witte vliegen of witte vliegs, en soms ook van rode spint.

Vermeerderen

Celosia kan worden vermeerderd door te zaaien, als je niet alle bloemstengels hebt afgeknipt en na de bloei de zaden hebt verzameld.

→Ontdek onze video met tips om de zaden van eenjarige planten goed te zaaien!

Combineren

Met haar spectaculaire, felgekleurde bloei brengt de celosia een vrolijke en originele noot in de tuin. Ze is altijd een zeer opvallende eenjarige die zich gemakkelijk laat verwerken in zomerse samenstellingen. Ze vormt snel een bossige plant, en enkele pollen celosia volstaan om een eenvoudige border of bloeiende rand meer reliëf te geven.

De felle kleuren van celosia’s maken het mogelijk om langdurige kleurrijke scènes samen te stellen. Kies als begeleiding andere kleurrijke eenjarige planten, zoals amaranten, een Salvia horminum met zeer originele decoratieve schutbladen, afrikaantjes of kleine eenjarige duifkruiden.

De hoogste variëteiten vullen een mooie border aan met andere grote eenjarige planten, zoals de zomerasters of Callistephus en Helianthus annuus.

In het hart van een uitbundige border met vurige tinten gaat de celosia samen met rijkbloeiende vaste planten, zoals duizendblad, daglelies, Echinacea, riddersporen, kokardebloemen en eenjarige planten zoals cosmea, zonnehoed en Coleus, zoals ‘Skyfire’.

Om een kakofonie van felle kleuren te voorkomen, omring je haar met planten met een rustigere uitstraling, met fijner loof, zoals klimop of grassen in strokleurige tinten, zoals Pennisetum.

Combineer haar in potten met petunia’s, calibrachoa’s of lage Oost-Indische kers.

Celosia, amarant, zonnehoed en zomerasters

Wist je dat?

De celosia wordt in Latijns-Amerika beschouwd als een moestuinplant, waar de jonge bladeren ervan gekookt als spinazie worden gegeten en de gemalen zaden tot meel worden verwerkt of gekookt zoals quinoa.