Echeveria: planten, kweken en verzorgen

Plantkunde en beschrijving

De Echeveria’s omvatten ongeveer 250 soorten die afkomstig zijn uit de droge en woestijnachtige streken van Mexico en het westen van Zuid-Amerika. Het zijn vetplanten, ook wel succulenten genoemd, omdat ze water en mineralen opslaan in hun weefsels, in dit geval in hun bladeren, net als cactussen, agaven, aloë’s en sedums. Hierdoor kunnen ze overleven in bijzonder droge omstandigheden en periodes van droogte doorstaan.

De Echeveria’s vormen rozetten van vlezige bladeren die een beetje lijken op die van huislook, maar ze zijn minder winterhard. De meeste zijn gevoelig voor temperaturen onder 5 °C en moeten in de winter worden beschermd. Echeveria pulvinata is een van de best tegen kou bestand zijnde soorten en kan temperaturen tussen -4 en -8 °C verdragen.

Naast de vele botanische soorten hebben kwekers ook een groot aantal cultivars gecreëerd. Deze zijn door kruising verkregen en interessant vanwege hun bijzondere vormen en kleuren, waardoor ze zeer sierlijk zijn.

Echeveria secunda: botanische illustratie

De Echeveria is genoemd naar de Mexicaanse botanicus en natuurschilder Atanasio Echeverria y Godoy (1771-1803).

De Echeveria’s vormen hun rozetten direct op de grond en zijn daarom kleine planten. Afhankelijk van de variëteit en de leeftijd van de plant worden ze tussen 5 en 30 cm hoog. De meeste Echeveria’s breiden zich na verloop van tijd in de breedte uit en vormen nieuwe rozetten naast de oorspronkelijke rozet. Sommige soorten zijn struikvormig en vormen vertakte stengels met aan het uiteinde een rozet.

De echeveria’s vormen dikke, succulente bladeren met een wasachtige uitstraling. Hun bladeren zijn vaak spatelvormig of driehoekig, breed en aan het uiteinde puntig, hoewel sommige soorten smallere bladeren hebben. Soms liggen de bladeren zeer regelmatig over elkaar heen en vormen ze een harmonieus rozet- of spiraalvormig patroon. Dat is bijvoorbeeld het geval bij Echeveria derenbergii en Echeveria secunda var. glauca. Andere kunnen er zeer vreemd en «misvormd» uitzien, zoals Echeveria gibbiflora ‘Carunculata’ of Echeveria agavoides ‘Cristata’… echte botanische curiositeiten! Net als bij andere succulenten kunnen de vlezige bladeren van de echeveria’s water en mineralen opslaan, zodat ze periodes van droogte kunnen overleven.

De bladeren van de Echeveria’s hebben afhankelijk van de variëteit een grote verscheidenheid aan kleuren: ze kunnen lichtgroen, blauwachtig, violetachtig, lichtgrijs, roodachtig of purper zijn. Vaak hebben ze verschillende kleurschakeringen: zo zijn de bladeren vaak groen en aan de punt of langs de buitenrand van de bladschijf rood gekleurd. Sommige soorten zijn zeer donker, zoals Echeveria affinis, Echeveria ‘Black Prince’ en Echeveria ‘Black Knight’ met hun zwarte bladeren. Echeveria ‘Afterglow’ valt dan weer op door zijn blauwviolette kleur, met een roze rand! Echeveria nodulosa heeft bontgekleurde bladeren, groen met donkerrode vlekken, alsof ze beschilderd zijn. Maar de meest verbazingwekkende variëteit is waarschijnlijk ‘Trumpet Pinky’, met trompetvormige roze bladeren met blauwviolette schakeringen! Je kunt kleurcontrasten creëren door Echeveria’s in verschillende kleuren in een compositie te combineren, bijvoorbeeld een zwarte, een groene, een blauwachtige en een rode variëteit.

De Echeveria’s zijn er in een grote verscheidenheid aan vormen en kleuren! Het is interessant om meerdere variëteiten te combineren om mooie composities te creëren. Echeveria ‘Miranda’, Echeveria setosa var. minor, Echeveria ‘Etna’ (foto’s: Jean-Michel Moullec), Echeveria ‘Compton Carousel’ (foto: Seán A. O’Hara), Echeveria ‘Serena’ (foto: Leo González), Echeveria runyonii ‘Topsy Turvy’ (foto: Forest & Kim Starr), Echeveria ‘Curly Locks’ (foto: Mokkie) en Echeveria ‘Duchess Of Nuremberg’ (foto: Federico Arambarri)

Er bestaan zelfs soorten met bladeren die bedekt zijn met haartjes, zoals Echeveria bombycina en Echeveria setosa, die groene bladeren met kleine witte haartjes hebben. Deze haartjes beschermen de plant tegen zonnestralen en droogte en houden tegelijkertijd vocht vast. Deze variëteiten zijn zeer sierlijk. De zachte beharing geeft ze een verfijnde uitstraling, alsof er rijp op de bladeren ligt.

De Echeveria’s bloeien in het voorjaar of de zomer. Ze ontwikkelen dan boven de rozet een lange bloemstengel met enkele kleine bladeren en aan het uiteinde kleine, nauwelijks geopende, hangende klokvormige bloemen, meestal geel, oranje of rood. De bloemen staan in trossen of pluimen. Elke stengel kan tien of meer bloemen dragen. Ze openen zich geleidelijk van de onderkant van de stengel naar boven. De bloemen bestaan uit vijf gekleurde bloembladen die de kroonbuis vormen, omringd door 5 kortere kelkbladen (de kelk). In het hart van de bloem, tussen de bloembladen, bevinden zich 10 meeldraden (mannelijke voortplantingsorganen) die het stuifmeel dragen. Ze omringen de stamper (het vrouwelijke voortplantingsorgaan), die zich in het hart van de bloem bevindt en het stuifmeel ontvangt, waardoor de ontwikkeling van de zaden mogelijk wordt. De bloei van de Echeveria’s wordt gewaardeerd om het verfijnde uiterlijk van de kleine, onopvallende klokjes en om de zachte en tegelijk warme kleur.

De bloei van Echeveria ‘Blue Curl’: bloeiwijze en detail van een bloem (foto’s: J.J. Harrison), en de bloei van Echeveria elegans (foto’s: Hinnerk11 en Bff)

Belangrijkste variëteiten van Echeveria

De populairste variëteiten

Onze favoriete variëteiten

Echeveria Perle Von Nürnberg

Een kruising tussen Echeveria gibbiflora var. metallica en Echeveria elegans var. potosina, die een zeer mooie lichtgrijze rozet vormt met paarse en roodachtige nuances. Deze variëteit ontving de Award of Garden Merit van de Royal Horticultural Society (RHS).

• Bloeitijd augustus, september
• Uiteindelijke planthoogte 15 cm

Productfiche bekijken

Echeveria lilacina

Echeveria lilacina vormt een actinomorfe rozet met brede, naar de punt toe taps toelopende, spatelvormige bladeren in lichtgrijs tot blauwgrijs.

• Bloeitijd juni, juli
• Uiteindelijke planthoogte 30 cm

Productfiche bekijken

Echeveria agavoides Ebony

Deze variëteit vormt rozetten met driehoekige, naar een punt toelopende bladeren. Het lichtgroene blad is langs de rand donkerrood tot zwart gekleurd. Een zeer contrastrijke en verrassende variëteit!

• Bloeitijd juni, juli
• Uiteindelijke planthoogte 15 cm

Productfiche bekijken

Echeveria Devotion

Deze variëteit vormt ronde pollen met talrijke in elkaar grijpende bladeren, die smaller zijn dan die van de vorige variëteiten. Het blad varieert van lichtgroen tot donkerrood.

• Uiteindelijke planthoogte 15 cm

Productfiche bekijken

Echeveria planten

Waar planten?

Echeveria’s zijn over het algemeen weinig winterhard (de meest winterharde verdragen temperaturen tot – 5 °C). Daarom is de teelt in de buitenlucht voorbehouden aan het Middellandse Zeegebied en beschutte streken aan de Atlantische kust, waar het risico op vorst klein is. Daar kunt u ze in een rotstuin of op een stenen muurtje planten, wat een goede waterafvoer bevordert. Ze passen ook goed in een droge exotische tuin, samen met agaven, aloë’s, cactussen, yucca’s en sedums…

In andere streken, met een koeler klimaat, kunt u ze het best in een pot kweken, zodat u ze ‘s winters onder glas kunt zetten en ze in de zomer buiten kunt plaatsen, bijvoorbeeld op een balkon of terras.

Echeveria’s houden van volle zon, hoewel ze ook lichte schaduw verdragen. Zonlicht zorgt voor een intensere bladkleur, vooral bij variëteiten met purperen, roze of roodachtige bladeren. Als u de plant binnenshuis kweekt, raden we aan haar dicht bij een raam te zetten. Bij te weinig licht kan ze lang en iel worden, doordat ze omhoog groeit op zoek naar licht. Daardoor wordt ze minder mooi.

Net als alle vetplanten hebben Echeveria’s een goed doorlatend substraat nodig dat geen vocht vasthoudt. Ze doen het goed in een mengsel van tuingrond en grof zand. Ook speciale cactuspotgrond is geschikt.

Echeveria’s zijn ook perfect voor potbeplanting op het balkon of terras. Ze passen uitstekend in composities met andere vetplanten, zoals huislook, sedums, steenbreek, aloë’s, kalanchoë’s en kleine cactussen.

Echeveria’s kunnen ook worden verwerkt in groene muren of plantenschilderijen voor binnen.

Wanneer planten?

Als u de Echeveria in de volle grond kweekt, raden we aan haar in het voorjaar, rond mei, te planten. Staat ze in een pot, dan kunt u haar eveneens in het voorjaar verpotten.

Hoe planten?

In de volle grond:

In het Middellandse Zeegebied kunt u de Echeveria in een rotstuin, border of op een stenen muurtje planten.

1. Graaf een plantgat.
2. Doe een mengsel van potgrond, tuingrond en grof zand in het plantgat.
3. Plant de Echeveria.
4. Vul rondom aan met substraat. Zorg ervoor dat u de wortelhals en de onderste bladeren niet bedekt.
5. Druk de grond licht aan.
6. Geef water.
7. U kunt een dun laagje grof zand of kleine steentjes op het oppervlak aanbrengen om de wortelhals en de grondstandige bladeren van de potgrond te isoleren en zo te voorkomen dat ze gaan rotten.

→ Lees ook: Hoe plant u vetplanten in de volle grond in de tuin?

In een pot:

We raden aan de Echeveria in een terracotta pot te kweken, omdat dit type pot water en lucht doorlaat, waardoor de wortels beter kunnen ademen en de waterafvoer verbetert. Als dat niet mogelijk is, kunt u ook voor een plastic pot kiezen. Het belangrijkste is dat de pot aan de onderkant gaten heeft, zodat overtollig gietwater kan weglopen.

Wat het substraat betreft, is het belangrijk dat dit goed doorlatend is: maak bijvoorbeeld een mengsel van 50% potgrond en 50% grof zand. Ook speciale cactuspotgrond kan geschikt zijn.

1. Begin met een laag kleikorrels of steentjes onder in de pot, om de drainage te bevorderen.
2. Doe vervolgens het substraat in de pot (idealiter een mengsel van potgrond en grof zand in gelijke delen).
3. Zet de Echeveria in het midden van de pot. Zorg ervoor dat u de wortelhals en de onderste bladeren niet bedekt.
4. Vul rondom aan met een beetje substraat en druk de grond licht aan.
5. Breng eventueel een dun laagje steentjes of grof zand aan op het oppervlak van het substraat. Dit is niet alleen decoratief, maar beschermt ook de wortelhals en de onderste bladeren tegen vocht uit de potgrond.
6. Geef voorzichtig water.
7. Zet de pot onder glas op een lichte plek of buiten in de zon als er geen risico op vorst is.

Onderhoud

Zoals de meeste vetplanten heeft de Echeveria weinig onderhoud nodig. Hij is bestand tegen droogte, maar is juist gevoelig voor overmatige vochtigheid, waardoor zijn wortels kunnen gaan rotten. Geef matig water en laat het substraat tussen twee gietbeurten opdrogen. In het voorjaar en de zomer kun je één keer per week tot één keer per 15 dagen water geven, tijdens de bloei iets vaker (één keer per week). Geef in het najaar en de winter minder water: één keer per maand is voldoende. Zorg ervoor dat er geen water in de schotel of op het blad blijft staan en giet het water altijd op het substraat, niet op de bladrozet.

Als je de Echeveria in een pot kweekt, raden we je aan om hem in het voorjaar buiten te zetten, zodra er geen risico op vorst meer is. Zet hem bijvoorbeeld op je terras of balkon, zodat hij van de zon kan genieten. Denk er in het najaar aan om hem naar binnen te halen om hem tegen de kou te beschermen. Hij staat graag op een lichte plek, bij een temperatuur van minimaal 7 °C. Als de Echeveria te weinig licht krijgt, zal hij waarschijnlijk ijl groeien, met abnormaal lange stengels en ver uit elkaar staande bladeren, en uiteindelijk omvallen.

We raden aan om de Echeveria om de 2 jaar, in het voorjaar, te verpotten. Kies steeds een pot die iets groter is dan de vorige. Als je dode of beschadigde bladeren ziet, kun je die meteen verwijderen. Wacht na het verpotten minstens een week voordat je water geeft.

Geef in het voorjaar en de zomer gerust wat speciale meststof voor vetplanten, één keer per maand. Dit stimuleert de plant om te bloeien en te groeien, doordat hij de nodige voedingsstoffen krijgt.

De Echeveria’s zijn gevoelig voor wolluizen, vooral wanneer ze binnenshuis worden gekweekt. Deze zuigende insecten zijn te herkennen aan de kleine, witte, wollige hoopjes op de bladeren. Ze voeden zich met plantensap en verzwakken de plant, waardoor roetdauw kan ontstaan. Je kunt ze verwijderen met een wattenstaafje gedrenkt in alcohol van 90° of in zeepsop. Raadpleeg voor meer advies en informatie onze adviesfiche ‘Schildluis: herkennen en bestrijden’

Vermeerdering

Echeveria’s zijn gemakkelijk te vermeerderen door delen of stekken. Zaaien is ook mogelijk.

Zaai

Let op: als je de zaden van cultivars oogst, kunnen de jonge planten afwijken van de oorspronkelijke planten. Het is beter om deze cultivars door stekken of het delen van de pol te vermeerderen, zodat je genetisch identieke planten krijgt, en het zaaien te beperken tot botanische soorten.

Zaai de zaden in het voorjaar of aan het begin van de zomer. Het is beter om verse zaden te gebruiken, die onlangs zijn geoogst; deze hebben een betere kiemkracht.

1. Vul een pot met een goed doorlatend substraat, bijvoorbeeld een mengsel van potgrond en grof zand, of speciale cactuspotgrond, druk het vervolgens licht aan en egaliseer het oppervlak.
2. Omdat de zaden heel fijn zijn, raden we je aan ze met zand te mengen, zodat je ze gemakkelijker kunt hanteren.
3. Strooi het mengsel van zaden en zand uit over het oppervlak van het substraat en zorg ervoor dat het gelijkmatig verdeeld is.
4. Besproei het substraat met een beetje water.
5. Dek de pot af met plasticfolie, waarin je enkele gaatjes maakt voor ventilatie. Zo blijft de luchtvochtigheid behouden, wat gunstig is voor de kieming. Je kunt ook een kweekkasje gebruiken.
6. Zet de pot op een lichte plek, uit de directe zon. De ideale temperatuur ligt tussen 18 en 22 °C.

De zaden van Echeveria kiemen meestal binnen 2 tot 3 weken. Zorg ervoor dat het substraat tot aan de kieming licht vochtig blijft. Zodra ze zijn gekiemd, kun je de plasticfolie verwijderen en wat minder vaak water geven.

Stekken

Echeveria kan gemakkelijk worden vermeerderd door blad- of stengelstekken.

1. Neem voor een stengelstek een rozet door de stengel enkele centimeters onder de rozet af te snijden met een schoon en scherp mes. Maak voor een bladstek eenvoudig enkele bladeren van Echeveria los van de moerplant.
2. Laat het blad of de stengel enkele dagen in de open lucht drogen, zodat er een wondweefsel op de snijwond kan ontstaan.
3. Maak een pot klaar met een goed doorlatend substraat, bijvoorbeeld cactuspotgrond.
4. Maak bij een stengelstek met een dun stokje of een potlood een klein gat in het substraat en plant de stek daarin. Gaat het om bladeren, leg ze dan eenvoudig op het oppervlak van het substraat.
5. Geef voorzichtig water.
6. Zet de pot beschut op een lichte plek, beschermd tegen direct zonlicht.

Raadpleeg voor meer tips en informatie onze handleiding ‘Cactussen en vetplanten stekken’

Vermeerderen door wortelopslag te delen

De meeste echeveria’s produceren wortelopslag: nieuwe kleine rozetten naast de oorspronkelijke rozet. Je hoeft ze dus alleen maar los te maken en te verpotten om nieuwe planten te krijgen.

1. Kies een goed ontwikkelde plant die wortelopslag heeft gevormd.
2. Scheid de jonge rozetten door de uitloper vlak bij de oorspronkelijke plant door te snijden.
3. Laat deze nieuwe rozetten enkele dagen in de open lucht drogen, zodat de wond kan genezen.
4. Plant ze opnieuw in een pot met een goed doorlatend substraat.
5. Geef water.
6. Zet de pot(ten) beschut op een lichte plek, uit de directe zon.

Deze jonge planten zullen zich geleidelijk ontwikkelen en groter worden en vervolgens zelf nieuwe wortelopslag produceren.

Combineren

Een vorstgevoelige plant die van een zacht klimaat houdt, zal de Echeveria prachtig tot zijn recht komen in een mediterrane tuin. Combineer hem met andere planten die van warmte en eerder droge bodems houden, zoals agaven, yucca’s en schijfcactussen, die u bijvoorbeeld in een rotstuin of in een overwegend mineraal decor kunt planten. Ontdek de prachtige trots van Madeira, Echium fastuosum, die in het voorjaar grote aren met blauwe bloemen biedt! Denk ook aan palmen, zoals de Chamaerops humilis, met een bossige groeiwijze en grote waaiervormige bladeren. Je kunt ook een olijfboom toevoegen, een waar symbool van het Middellandse Zeegebied, met zijn grillige stam en zilverkleurige bladeren. Wat bloeiende planten betreft, kun je rekenen op Cistus, zonneroosjes, oleanders en Afrikaanse lelies, die voor mooie kleuraccenten zorgen!

Ontdek ons volledige assortiment vaste planten en mediterrane heesters.

Echeveria elegans (foto: Syrio), Cistus x pulverulentus, Agave americana ‘Variegata’, Opuntia microdasys (foto: Stan Shebs) en Nerium oleander

Je kunt ook een zeer mooie samenstelling in een pot maken door de Echeveria te combineren met andere vetplanten: Kalanchoe, aeoniums, haworthia’s, aloë’s en vetkruid, om met vormen en kleuren te spelen! Ontdek de Portulacaria afra ‘Variegata’, een prachtige struikachtige vetplant met het uiterlijk van een bonsai en bont blad. Wat Echeveria betreft, raden we je aan verschillende variëteiten van Echeveria met elkaar te combineren, bijvoorbeeld in paarszwarte, lichtgroene, blauwachtige en rode tinten. In de zomer kun je deze samenstelling op je balkon of terras zetten om ervan te genieten en haar in de winter onder glas zetten om de planten tegen de kou te beschermen.

Ontdek ons volledige assortiment cactussen en vetplanten.

Haworthia zebrina (foto: Megan Hansen), Echeveria agavoides (foto: Stephen Boisvert), Crassula ‘Deceptor Jaldety’, Crassula ovata ‘Hobbit’, Kalanchoe tomentosa en Echeveria ‘Perle Von Nurnberg’ (foto: Karl Thomas Moore)