Bouteloua, boutelou: planten, kweken en verzorgen

Beschrijving en plantkunde

Bouteloua is een botanisch geslacht dat tot de grassenfamilie (Poaceae) behoort. De plant komt oorspronkelijk uit het Amerikaanse continent en groeit daar overal, met uitzondering van het uiterste noordwesten en zuidoosten. Dit botanische geslacht omvat ongeveer veertig eenjarige en vaste planten en wordt in tuinen vooral in twee vormen toegepast: Bouteloua curtipendula en Bouteloua gracilis (bouteloua). Dit gras is een uitstekende voederplant en komt voor in de droge, dorre prairies van de Great Plains, die het Amerikaanse landschap hebben gevormd en er nog altijd een symbool van zijn. De plant is vernoemd naar twee Spaanse broers, de beroepsbotanisten Claudio en Esteban Boutelou. De bouteloua kan onder moeilijke omstandigheden groeien en ontwikkelt zich spontaan in goed doorlatende, zelfs droge en kalkrijke bodems en op een zonnige standplaats, eventueel in de halfschaduw. Het is dan ook niet verwonderlijk dat hij in groten getale in het wild voorkomt op rotsachtige hellingen, in droge vlakten en in alle open gebieden van Canada tot Argentinië. Deze weerstand tegen langdurige droogte, gecombineerd met een uitstekende winterhardheid van ongeveer -25 °C tot -30 °C, maakt dit gras zeer geschikt voor onze tuinen, die steeds langer en zwaarder worden getroffen door hete zomerperioden. In vochthoudende grond en halfschaduw valt de plant minder op en onder zeer natte omstandigheden kan hij zelfs worden verdrongen door planten die daar beter tegen kunnen.

Bouteloua vormt een vrij lage, eerder stijve en smalle bladtoef, waarvan de bladeren grotendeels vanuit de basis groeien en licht behaard zijn. Het blad is grijsgroen en vertoont blauwere tinten wanneer de bodem goed doorlatend is en de standplaats zonnig. Later in het seizoen krijgt de plant geleidelijk zeer decoratieve violette, paars-bronskleurige en oranjerode tinten, voordat hij verkleurt naar perkamentachtig geelbruin. In een zacht klimaat is de plant halfwintergroen, terwijl hij onder een kouder klimaat in rust kan gaan en zich als bladverliezend kan gedragen.

Bouteloua gracilis (links en bovenaan een close-up van de bloeiwijze) en rechtsonder Bouteloua hirsuta

De bloei van Bouteloua bestaat in feite uit halmen met aartjes; deze begint meestal rond juni en kan tot september duren als de plant wat vocht krijgt. De plant vormt halmen, waarvan de hoogte afhangt van de groeiomstandigheden en de soorten: Bouteloua curtipendula kan bijna 90 cm hoog worden, terwijl Bouteloua gracilis nauwelijks hoger wordt dan 40 cm. De bloeiwijzen zijn samengesteld. Het zijn eenzijdige trossen met aren die elk talrijke aartjes bevatten. Ze staan bijna uitsluitend aan één kant van de stengel, boven aan een bladloze bloemsteel die in het verlengde van de stengel staat. De aartjes zijn zo gerangschikt dat ze lijken op kleine doorschijnende kammen of borstels, die roze-zilverachtig tot paarsviolet zijn en tijdens het rijpen strogeel verkleuren. De bloeiwijze van Bouteloua vertoont overeenkomsten met die van haver. Dat is waarschijnlijk de reden waarom Bouteloua curtipendula in het Engels de naam ‘side-oats grama’ heeft gekregen. De bloeiwijzen ontwikkelen zich verticaal en buigen daarna sierlijk door. Zo vormen ze een lichte, luchtige wolk, als kleine accenten die als bij toverslag boven het blad in de lucht zweven. Bij Bouteloua gracilis rollen de aren zich aan het einde van de bloei kenmerkend om hun eigen as.

De plant vraagt maar weinig onderhoud (een snoei tot aan de grond in het vroege voorjaar volstaat), vermeerdert zich gemakkelijk door scheuren of zaai, en is zuinig en sterk. Dit gras komt zowel in een bloemenborder als in een droge rotstuin, een grindtuin of een modernere ruimte goed tot zijn recht. Wanneer de plant in grote partijen wordt aangeplant, kan hij ook het gazon vervangen, zelfs op arme en zeer droge bodems. Dit gras heeft bovendien geen last van ziekten en verdient het, dankzij zijn vele kwaliteiten, om ontdekt of herontdekt te worden door tuiniers die elk jaar meer te maken krijgen met de grillen van het klimaat.

De verschillende soorten en variëteiten

Bouteloua gracilis - Muskietengras

De sierlijke Boutelou, een gras met fijn blauwgroen blad en roodbruine aren die horizontaal staan, als kleine borsteltjes die in de lucht hangen!

• Bloeitijd september tot november
• Uiteindelijke planthoogte 40 cm

Productfiche bekijken

Bouteloua curtipendula - Muskietengras

Dit is de grootste van de twee. Haar blauwgroene blad is getooid met mooie aren die allemaal naar dezelfde kant wijzen! Origineel en sierlijk.

• Bloeitijd juli tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 80 cm

Productfiche bekijken

Bouteloua planten en zaaien

Waar planten?

Door zijn Amerikaanse oorsprong weten we dat de Bouteloua in elke grondsoort groeit, zelfs in arme en kalkrijke bodem, op voorwaarde dat deze goed doorlatend is. Een arme en stenige bodem vormt geen enkel probleem, net zomin als een talud waarvan de bodem vaak uitdroogt. Een goede waterafvoer in de winter is belangrijk om de plant duurzaam te laten groeien, maar een beetje vocht in de zomer zorgt ervoor dat de bloeiperiode soms tot in september wordt verlengd.

Een lichte, zonnige en zelfs warme standplaats is gunstig. De plant krijgt er mooiere kleuren (het blad neigt naar blauw en de herfstkleuren zijn intenser) en de groeiwijze is regelmatiger. Ze verdraagt ook halfschaduw en vochthoudende grond, maar verliest daar een deel van haar aantrekkelijkheid en kan uiteindelijk worden verdrongen door andere planten die beter aan deze omstandigheden zijn aangepast.

Zoals veel grassen kunt u haar in een bloemenborder, een natuurlijke bloemenweide, een tuin met een meer eigentijdse uitstraling, op een talud, in een grindtuin of in een goed gelegen rotstuin planten. Haar sierlijkheid kan alleen maar een meerwaarde zijn in uw samenstelling.

Bouteloua gracilis

Wanneer planten?

Hoewel de Bouteloua winterhard is tot ongeveer -25 °C, is het een gras voor een warm klimaat. Om de hergroei te bevorderen, is het raadzaam om in het najaar te planten (tussen september en november) in gebieden met zachte winters, maar wacht u beter tot het voorjaar als uw winters streng en nat zijn.

Hoe planten en zaaien?

Bouteloua planten

1. Dompel het kweekpotje onder in een hoeveelheid water zodat de wortelkluit zich volzuigt.
2. Maak ondertussen een plantgat dat indien mogelijk 2 tot 3 keer zo groot is als de wortelkluit.
3. Maak op zware, natte of slecht gedraineerde grond de bodem lichter met niet te voedselrijke potgrond en een drainerend materiaal (lavagrind, grind, rivierzand, kleikorrels…) dat u met de uitgegraven grond mengt.
4. Haal de wortelkluit uit het kweekpotje en plaats deze in het midden van het plantgat, zo dat de bovenkant van de wortelkluit na het aandrukken van de grond gelijk ligt met het grondoppervlak.
5. Geef water om het substraat goed te bevochtigen en contact te laten maken met de grond rond de wortelkluit.
6. Breng een mulchlaag van 2 of 3 cm aan, met een materiaal naar keuze (kies afhankelijk van uw stijl of omstandigheden voor minerale of plantaardige mulch).

–> Geef uw jonge planten in de weken en maanden daarna water als er geen regen valt. Eenmaal gevestigd zijn uw Bouteloua zeer goed bestand tegen droogte.

Bouteloua zaaien

Zaai bij voorkeur aan het begin van het voorjaar, in kweekpotjes om ze in het najaar of het volgende voorjaar uit te planten, afhankelijk van uw klimaat, of zaai ter plaatse uit de hand.

In kweekpotjes

1. Zaai de zaden met voldoende tussenruimte op het oppervlak van de potgrond en bedek ze vervolgens met een beetje gezeefde potgrond of, nog beter, met perliet of vermiculiet.
2. Dompel de met water gevulde pot onder om alle potgrond langzaam door capillaire werking te bevochtigen.
3. Zet de pot op een warme, luchtige en lichte plek en houd de potgrond vochtig maar niet doorweekt.
4. Dun indien nodig uit naarmate de zaailingen opkomen. Zodra de planten enkele echte bladeren hebben gevormd, verplant u ze in een afzonderlijke pot met gewone, goed doorlatende potgrond, en plant u ze in het najaar of voorjaar uit, afhankelijk van uw regio.

Ter plaatse

1. Verwijder onkruid, maak de plek schoon en hark het te bezaaien oppervlak.
2. Zaai de zaden gelijkmatig en met voldoende tussenruimte. Bedek ze met een dun laagje potgrond en geef water met een fijne broes.
3. Houd de grond vochtig tot de kiemplanten opkomen en begeleid daarna de groei tijdens het eerste jaar.

–> Daarna is de Bouteloua goed bestand tegen droogte.

Bouteloua verzorgen

Het onderhoud van Bouteloua is bijzonder eenvoudig en kost weinig tijd.

• Zorg ervoor dat de voet van jonge planten koel blijft nadat u ze hebt geplant. Dit bevordert een goede beworteling, op voorwaarde dat u eraan denkt dat u beter één keer per week overvloedig water kunt geven dan elke dag een beetje.
• Knip aan het begin van het voorjaar eenvoudig alle overgebleven bladeren vlak boven de pol af.

Bouteloua gracilis

Vermeerderen

Bouteloua vermeerdert zich gemakkelijk. Het scheuren van de pol is de snelste en meest praktische manier om snel een al redelijk grote plant te verkrijgen. Het is echter ook mogelijk en eenvoudig om dit gras te zaaien (zie hierboven) als je er meer van wilt verkrijgen tegen lagere kosten, bijvoorbeeld wanneer je het als vervanger voor gazon gebruikt.

Een pol van Bouteloua scheuren

Voer dit bij voorkeur aan het begin van het voorjaar uit in een koud en vochtig klimaat. Elders kun je deze techniek ook in het najaar toepassen.

1. Steek met een spade rondom je Bouteloua-plant, op een afstand van ongeveer 10 cm buiten de rand van de pol.
2. Haal de pol uit de bodem en zorg ervoor dat er zoveel mogelijk grond rond de wortels blijft zitten.
3. Snijd met behulp van een scherp gereedschap (bijvoorbeeld een geslepen spade) de wortelkluit in 2 of meer delen, zodat elk deel minstens één mooie bladaanzet en wortels heeft.
4. Plant de delen direct terug op de gewenste plek of in kweekpotjes.
5. Geef water en breng mulch aan.

Bouteloua combineren in de tuin

De Bouteloua is goed aanpasbaar en leent zich voor allerlei toepassingen, van romantisch tot eigentijds.

• In een bloemenborder kun je in de zomer en het vroege najaar genieten van zijn lichte, luchtige bloei, in gezelschap van rozen en middelhoge tot hoge vaste planten zoals Rudbeckia, Echinacea, asters, Solidago of andere grassen zoals Andropogon gerardii.
• In een natuurlijke bloemenweide komt hij prachtig tot zijn recht met alsemsoorten zoals Artemisia lactiflora ‘Guizhou’, reusachtige Silphium perfoliatum, bergamotplanten, koninginnekruid of Helenium in warme tinten.

Bouteloua gracilis, Silphium perfoliatum, bergamotplanten en zonnekruid.

• Op een talud combineer je hem met sobere planten die, net als hij, weinig water nodig hebben. Amerikaanse seringen horen daarbij en bloeien, afhankelijk van de soort, van maart tot oktober in blauw, wit of roze. Ook rozen, lavendel en hertshooi zijn goede begeleiders. Kies bij de vaste planten bijvoorbeeld voor duizendblad, ooievaarsbekken, Nepeta en vaste salie.
• In een zonnige rotstuin zorgt hij voor mooie accenten tussen vetkruid, zwenkgras, alsem, anjers en heiligenbloem. Enkele dwergconiferen zorgen bovendien voor mooie contrasten in vorm en kleur. Kleine open plekken tussen twee stenen kunnen ook plaats bieden aan enkele bollen met vroege bloei (Chionodoxa, Crocus, sneeuwklokje, narcissen en botanische tulpen) of herfstbloei (herfsttijloos, Sternbergia lutea).
• In een grindtuin plant je enkele pollen onregelmatig aan en versterk je het natuurlijke effect bijvoorbeeld met andere grassen zoals Stipa tenuifolia, blauw schapengras, Andropogon of vingergras. Wat bloeiende planten betreft, doen fijnstraal, asters, lavendel, zonneroosje en kruipende vlambloem het goed onder dezelfde omstandigheden.
• In een mediterrane border combineert hij goed met kenmerkende planten zoals Italiaanse cipressen, zonneroosjes, olijfbomen, oleanders, lavendel of aardbeibomen.
• In een moderne beplanting kun je hem combineren met Carex met goudgeel blad (Carex ‘Everillo’) of bont blad (Carex ‘Everest’), Afrikaanse lelies, bamboes (sommige variëteiten blijven netjes op hun plaats), berken met een smetteloos witte schors of mahonia’s op een minder warme standplaats.

Mahonia, Afrikaanse lelie, Bouteloua gracilis, Fargesia murielae en Carex oshimensis ‘Everest’

→ Ontdek nog 7 andere ideeën voor combinaties met Bouteloua in onze plantengids!