Waarom worden rozen geënt?

Vermeerdering van rozen door enten

Zaai levert niet altijd voldoende betrouwbare en efficiënte resultaten op om een plant te vermeerderen en daarbij het genetische materiaal te behouden, dat wil zeggen een identieke variëteit te verkrijgen. Hoewel stekken een «kloon» van de moederplant oplevert, biedt deze techniek niet altijd een voldoende hoog slagingspercentage en kan ze planten opleveren die te gevoelig zijn voor de teeltomstandigheden en een instabiele ontwikkeling vertonen.

De vermeerdering moet dan gebeuren door te enten, vooral bij moderne hybride rozen.

Daarvoor wordt een rozenvariëteit die gewaardeerd wordt om haar eigenschappen (bloei, geur) geënt op een botanische roos die heeft bewezen zich aan een bepaald bodemtype en klimaat aan te passen, ziekteresistent te zijn of een goede groeikracht te hebben.

Een takje of bladknop van de ent wordt vervolgens in de weefsels van de onderstam geplaatst. Deze nieuwe roos profiteert zo van de genetische troeven van beide variëteiten: haar zwakke punten worden gecompenseerd en ze wordt sterker. Kortom, de ent levert de takken, bloemen en soms vruchten, terwijl de onderstam voor wortels en natuurlijke groeikracht zorgt.

Door te enten ontstaat dus een variëteit die de kwaliteiten van twee soorten combineert. Deze roos kan zich zo beter aanpassen aan bepaalde klimaatomstandigheden (kou, vocht, droogte…), aan bepaalde bodemtypes (zandgrond, zware, zure, kalkrijke bodems…) en daardoor beter weerstand bieden tegen ziekten (echte meeldauw, sterroetdauw, roest, grauwe schimmel…).

Tot slot is enten essentieel om bepaalde variëteiten met bijzondere groeivormen te verkrijgen, die van nature niet bestaan, zoals treurrozen of stamrozen.

Geënte rozen

De verschillende onderstammen van rozen

Maar welke onderstam kiest u dan? Alles hangt af van de kenmerken van uw tuin, de teeltomstandigheden en het gewenste gebruik.

Laten we de meest voorkomende onderstammen bij rozen bekijken, met hun belangrijkste pluspunten.

Rosa canina: bestand tegen kou en vrijwel alle bodems

Rosa canina staat ook bekend als hondsroos. Het is een roos die in het wild voorkomt en de meest algemeen verspreide inheemse soort in Frankrijk.

Door zijn robuustheid en natuurlijke groeikracht was deze soort jarenlang de enige onderstam voor tuinrozen. Het is ook de makkelijkst verkrijgbare onderstam.

Deze wordt gebruikt voor: grootbloemige rozen, theehybriden, floribundarozen en klimrozen.

Pluspunten:

• groeikracht
• winterhardheid
• gemakkelijk te kweken
• tolerantie voor de meeste bodems (koude, arme, droge, zandige tot stenige bodems, zelfs kalkrijke)
• weinig gevoelig voor ziekten

Minpunten:

• verdraagt geen zure bodems
• heeft een zonnige standplaats nodig (eventueel halfschaduw in een warm klimaat)
• maakt zeer veel wortelopslag
• minder droogtebestendig

Veel variëteiten van de roos canina worden als onderstam gebruikt. Zo bestaat er bijvoorbeeld een doornloze variëteit, Rosa canina inermis, die soms wordt gebruikt voor heesterrozen of klimrozen in zure bodem. De roos canina ‘Pfander’ wordt gebruikt voor stamrozen, treurrozen en miniatuurrozen.

Rosa canina (foto AnRo0002 – Wikimédia)

Rosa laxa: voor de teelt op kalkrijke bodems

Rosa laxa is een bijzonder tolerante onderstam wat het bodemtype betreft. Het sterke punt is dat deze soort zelfs op kalkrijke grond kan worden gekweekt, waardoor de bladeren van andere variëteiten geel kunnen worden (chlorose) en de planten uiteindelijk kunnen afsterven.

De groei van het loof stopt vrij vroeg in het jaar, waardoor de bovengrondse delen vóór het koude seizoen kunnen afrijpen. Daardoor zijn de takken minder gevoelig voor kou en vorst. Deze onderstam wordt veel gebruikt in het oosten van Frankrijk en in Zwitserland.

Deze wordt gebruikt voor: struikrozen en klimrozen, bepaalde theehybriden, vooral voor de teelt in de volle grond.

Pluspunten:

• groeikracht
• diep wortelstelsel, waardoor de plant zowel droogte als vorst kan verdragen
• lange levensduur
• geschikt voor alle soorten bodems
• intense bloemkleur
• doornloze takken (bijna zonder doornen)
• weinig wortelopslag

Minpunten:

• minder vertakt dan andere onderstammen
• kan gevoelig zijn voor roest
• werkt niet met alle theehybriden

Rosa laxa

Rosa multiflora: groeikrachtig en ideaal voor de teelt in potten

Rosa multiflora geeft geënte rozen een goede groeikracht en een sterker vertakte groeiwijze dan andere onderstammen. Deze soort komt vrij veel voor in de Loirevallei.

Deze wordt gebruikt voor: de teelt in potten, struikrozen en klimrozen.

Pluspunten:

• groeikracht
• vertakte en compacte groeiwijze
• verdraagt zure bodems
• rijkbloeiend
• bestand tegen echte meeldauw
• bestand tegen vorst en droogte

Minpunten:

• verdraagt geen kalkrijke bodems
• kortere levensduur (vooral bij grootbloemige rozen en theehybriden)
• maakt felgekleurde bloemen (roze, oranje) bleker
• soms onvoldoende winterhard

Rosa multiflora (foto AnRo0002 – Wikimédia)

Rosa rugosa: voor vochtige bodems

Deze onderstam wordt ook gebruikt als sierroos en is gemakkelijk te vinden bij tuincentra. Hij verdraagt vochtige grond en zelfs moerasachtige bodems dankzij zijn ondiepe wortelstelsel dat aan de oppervlakte blijft.

Deze wordt gebruikt voor: grootbloemige rozen, snijrozen.

Pluspunten:

• bestand tegen kou
• geschikt voor de teelt op vochtige bodems
• tolerant voor zeewind en zandige bodems
• bestand tegen ziekten

Minpunten:

• kortere levensduur
• weinig droogtebestendig
• verdraagt geen teveel aan kalk
• maakt zeer veel wortelopslag

Rosa rugosa (foto Mary Hutchinson – Wikimédia)

Degeneratie van de geënte roos

Geënte rozen kunnen te maken krijgen met een verschijnsel van degeneratie. Dit gebeurt wanneer de bloemen van de onderstam (bloemen van de hondsroos) aan de plant verschijnen. Het gaat om de ontwikkeling van ‘wildscheuten’. Zodra deze ‘ongewenste scheuten’ worden ontdekt, moeten ze worden verwijderd om te voorkomen dat ze de geënte variëteit verstikken.

Het ontstaan ervan kan worden voorkomen door diep spitten te vermijden, omdat daarbij de wortels van de onderstam kunnen worden beschadigd.

Lees voor meer informatie onze speciale adviesfiche Help, mijn roos gaat achteruit! om te begrijpen waardoor je roos degenereert en hoe je dit kunt stoppen.

Een roos met bloemen in verschillende kleuren als gevolg van de groei van een wildscheut (foto Nadia308 – Flickr)