Vermicompost: 5 fouten die je moet vermijden voor geslaagde compost

Wat is wormencompostering?

Vermicompostering berust op het gebruik van wormen om organisch afval af te breken, dat voornamelijk uit de keuken afkomstig is. In een wormencompostbak kunnen compostwormen de meeste voedingsmiddelen afbreken (schillen, eierschalen, koffiedik…), het zogenaamde organische huishoudelijke afval of bioafval. Hun uitwerpselen, die “wormenmest” worden genoemd, vormen een donkergekleurde compost, een soort potgrond, die geurloos is en rijk aan essentiële voedingsstoffen zoals stikstof, fosfor en kalium, aan humus, enzymen en micro-organismen die gunstig zijn voor de gezondheid van planten. Deze compost verbetert de structuur van de bodem door de vruchtbaarheid en het waterbergend vermogen ervan te vergroten. Deze 100% natuurlijke meststof kan puur worden gebruikt om zaaiingen te bedekken of om groenten te verspenen en om aanplantingen te begeleiden, zowel in de tuin als in de moestuin. Bij dit proces ontstaat ook een zeer geconcentreerde vloeibare meststof, die “percolaat”, “compostthee”, “wormenthee” of “wormencompostthee” wordt genoemd en zich ophoopt in het onderste gedeelte van de bak.

Deze methode is een eenvoudige manier om het hele jaar door een groot deel van het keuken- en tuinafval af te voeren zonder de vuilnisbakken ermee te vullen. Vermicompostering stimuleert een duurzame tuincyclus: het hele jaar door beschik je volledig gratis over natuurlijke meststof, zonder je afval naar verbrandingsovens te sturen, die grote hoeveelheden CO2 uitstoten.

Het verkeerde type worm kiezen

De juiste keuze van wormen is cruciaal voor efficiënt vermicomposteren. De mestwormen (Eisenia foetida) en Californische wormen (Eisenia andrei) zijn hiervoor het meest geschikt. Het beste is om beide soorten in de wormenbak te hebben. Ze worden gekozen vanwege hun vermogen om snel een grote verscheidenheid aan organisch materiaal te eten en te verteren. Het zijn wormen die aan het oppervlak leven. 500 gram wormen kan ongeveer 250 gram afval per dag afbreken. Deze compostwormen zijn dol op rottend materiaal en verse organische stof en kunnen elke dag hun eigen lichaamsgewicht aan voedsel eten. Ze zetten keuken- en tuinafval snel om in een voedingsrijke compost die aangenaam ruikt. Doordat ze kunnen leven in omstandigheden met een hoge dichtheid en aanzienlijke hoeveelheden voedingsrijke vermicompost (hun uitwerpselen) produceren, zijn ze onmisbaar voor vermicomposteren. Het kiezen van het verkeerde type worm kan leiden tot een inefficiënte afbraak van afval en de kwaliteit van de geproduceerde compost in gevaar brengen.

De toevoer van organisch afval niet in balans brengen

Bij het wormencomposteren draait alles om evenwicht. Een onevenwichtige voeding, veroorzaakt door overvoeding of het gebruik van ongeschikt afval, kan het composteringsproces verstoren. Wormen hebben een uitgebalanceerde mix van groenafval dat rijk is aan stikstof, zoals resten van fruit en groenten, eierschalen, koffiedik, grasmaaisel en bruin afval dat rijk is aan koolstof, zoals karton, papier en droge bladeren. Een teveel aan groenafval kan leiden tot een overproductie van vocht en onaangename geuren, terwijl een teveel aan bruin afval het composteringsproces kan vertragen. Om deze problemen te voorkomen, is het cruciaal om afval in de juiste hoeveelheden toe te voegen (50% stikstofrijk materiaal en 50% koolstofrijk materiaal) en regelmatig het evenwicht van de compost te controleren door de koolstof-stikstofverhouding en de zuurgraad van het geheel in de gaten te houden. De pH-waarde van de compost moet namelijk relatief neutraal blijven (rond 7). Als de compost te zuur is, zorgen toegevoegde eierschalen ervoor dat het evenwicht wordt hersteld. Er zijn ook voedingsmiddelen die je beter kunt vermijden, omdat je wormen anders kunnen ontsnappen, zoals resten van citrusvruchten, vlees en lookachtigen (knoflook, uien en sjalotten), die wormen afschrikken.

Geen aandacht besteden aan vochtigheid en beluchting

Het succes van wormencomposteren hangt ook af van het beheer van de vochtigheid en de beluchting in de wormencompostbak. Niet te droog en niet te vochtig: dat is een van de sleutels tot succes! Een geschikt vochtigheidsniveau (tussen 75 en 85 %) is essentieel voor het overleven en de activiteit van de wormen. Het watergehalte van de wormencompost moet zorgvuldig worden beheerd. Te droge compost kan hun activiteit vertragen en de kwaliteit van de compost verminderen, terwijl overmatige vochtigheid anaërobe omstandigheden kan creëren, waardoor schimmelgroei en het afsterven van de wormen worden bevorderd. Pas de vochtigheid van de wormencompost aan door indien nodig wat water te vernevelen of droog materiaal toe te voegen. Een goede beluchting is net zo belangrijk om een gezonde omgeving te behouden. Een goed beluchte wormencompostbak voorkomt de ophoping van giftige gassen en zorgt voor een efficiënte afbraak. De wormencompostbak heeft zuurstof nodig om te werken en moet op een voldoende geventileerde plek worden geplaatst. Bij overmatige vochtigheid kun je de wormencompostbak op een kier zetten om hem te beluchten.

De wormenbak blootstellen aan warmte of kou

Het is belangrijk om het wormencomposteren aan de klimatologische omstandigheden aan te passen om de gezondheid en efficiëntie van de wormen die in het proces worden gebruikt, te waarborgen. Compostwormen zijn gevoelig voor extreme temperaturen, zowel voor strenge kou als voor overmatige warmte, en functioneren het best onder gematigde omstandigheden. De optimale temperatuur voor een goede gezondheid van compostwormen ligt tussen 15 °C en 25 °C. De wormenbak moet worden beschermd tegen regen en een te felle zon. In de winter kan de bak extra isolatie nodig hebben of naar binnen worden verplaatst om de wormen tegen vorst te beschermen. In de zomer zijn voldoende schaduw en een goede ventilatie nodig om oververhitting en uitdroging van de wormen te voorkomen.

Je kunt de wormenbak het best op een plek zetten waar hij niet wordt blootgesteld aan extreme hitte of vorst. Denk er ook aan de bovenkant af te sluiten met een deksel.

Vergeet de goede werking ervan niet te controleren

Regelmatige controle en regelmatig onderhoud zijn essentieel om problemen die in de wormencompostbak kunnen ontstaan snel op te sporen en op te lossen. Dit houdt ook in dat je de balans van het voedsel, de vochtigheid, de beluchting en de temperatuur controleert. Om voortdurend compost van goede kwaliteit te produceren:

• Vang regelmatig wormenthee of percolaat op, de vloeibare meststof die aan de onderkant van de bak wordt opgevangen. Zo voorkom je een te hoge vochtigheid en een overbevolking van de wormen in de wormencompostbak
• Voeg regelmatig organisch materiaal en droog afval toe, zoals karton, houtsnippers of fijngesneden stro
• Wormen moeten eten, maar niet te veel. Stem de hoeveelheid voedsel af op het aantal wormen om onaangename geuren te voorkomen

Hier volgen enkele aanvullende tips om succesvol te wormencomposteren:

• Begin met een kleine wormencompostbak om vertrouwd te raken met het proces
• Voeg geleidelijk kleingesneden afval toe aan de wormencompostbak en zorg ervoor dat deze niet te vol raakt
• Zorg ervoor dat de wormencompost vochtig is, maar niet doorweekt.
• Als de wormencompost te warm wordt, voeg dan bruin materiaal toe om hem af te koelen
• Als de wormencompost te droog wordt, besproei hem dan met een beetje water en zorg ervoor dat je de wormen niet verdrinkt

Door deze adviezen op te volgen, kun je een natuurlijke bodemverbeteraar produceren om de grond in je moestuin, plantenbakken of borders te verrijken, met respect voor het milieu.