Overlevingsgids voor de zomertuin

Watertekort

Het gebrek aan water in de zomer is de grootste zorg voor tuiniers, omdat het de groei en gezondheid van planten kan aantasten, evenals hun vermogen om bloemen of vruchten te produceren (daar komen we verderop nog op terug). Ter herinnering: water is essentieel voor planten, omdat het nodig is voor de fotosynthese en dus helpt om voedingsstoffen vanuit de bodem door de plant te transporteren. Zonder voldoende water kunnen planten verwelken, kan hun groei vertragen en kunnen ze vatbaarder worden voor ziekten en plagen. Kortom, afhankelijk van de plantensoort kan het gaan van een tragere groei of minder bloei tot… het afsterven van de plant.

Water geven kan voorkomen dat het zover komt (wat een verrassing!). Toch is het belangrijk om te onthouden dat het niet nodig is om te vaak water te geven. Probeer in plaats daarvan diep water te geven: in één keer een grote hoeveelheid, maar minder vaak. Zo stimuleer je de wortels van planten om dieper in de bodem te groeien, waar het vocht langer aanwezig blijft. Maak het blad niet nat, maar geef de planten goed water bij de voet. Geef bovendien vroeg in de ochtend of laat in de avond water, indien mogelijk met opgevangen water, om verdamping tot een minimum te beperken. Zelf geef ik het liefst heel vroeg in de ochtend water, omdat het dan een deel van de dag beschikbaar is voor de planten, en dus tijdens hun groeifase.

Daar komt bij dat mulch kan helpen om het vocht in de bodem vast te houden door de verdamping te vertragen. Mulch helpt ook om de wortels van planten koeler te houden door de zon tegen te houden.

Houd je planten goed in de gaten en leer de tekenen van waterstress herkennen: vaak grijpen we te snel in. De plant heeft het zwaar te verduren wanneer de bladeren verwelken, geel worden of uitdrogen.

Planten die het meeste risico lopen om te lijden, zijn vaak pas geplante planten: houd ze goed in de gaten (of noteer ze in een notitieboekje) om onaangename verrassingen te voorkomen, zoals: “oh nee, mijn uiterst zeldzame heester die ik in mei op een plantenbeurs heb gekocht, is van leven naar dood gegaan. Had ik hem toch maar water gegeven! Wat een ellende…” Maar goed, zo komt er weer ruimte voor een andere plant…

Een klein woordje van Oli: Sommige planten zijn beter bestand tegen droogte dan andere. Als je in een streek woont waar de zomers vaak droog zijn (dat wil tegenwoordig zeggen: bijna overal in Frankrijk en België…), overweeg dan om planten te kiezen die van nature aan deze omstandigheden zijn aangepast. Plantfit kan je helpen om de planten te kiezen die het beste bij jouw streek passen. Denk eraan!

Een gouden regel: geef water bij de voet van de planten zonder het blad nat te maken, ‘s ochtends, in de koelte…

Hitteberoertes

Planten dragen geen hoed op hun hoofd en kunnen niet de schaduw opzoeken wanneer de zon fel schijnt en de lucht bijzonder heet is. Toch kan extreme hitte in de zomer een aanzienlijke invloed hebben op de gezondheid en productiviteit van je tuin en moestuin. Hier zijn enkele problemen die met hitte te maken hebben en manieren om ermee om te gaan:

1. Hittestress en uitdroging van planten: Hoge temperaturen, vooral in combinatie met een gebrek aan water, veroorzaken stress bij planten. De bladeren kunnen slap gaan hangen, verwelken of bruin worden en in extreme gevallen zullen de planten afsterven.
   • Oplossing: Geef de planten vroeg in de ochtend of laat in de avond water om verdamping tot een minimum te beperken. Schaduwdoeken of mulch kunnen helpen om de planten tegen intense hitte te beschermen.
2. Vertraagde groei: Veel planten gaan in een rustperiode wanneer het erg warm is, wat betekent dat ze stoppen met groeien. Dit geldt vooral voor groenten, die ook kunnen stoppen met het produceren van vruchten.
   • Oplossing: Regelmatig water geven en de planten tijdens de warmste momenten van de dag schaduw bieden, kan nuttig zijn.
3. Stress bij planten in pot: Planten in pot zijn bijzonder gevoelig voor hitte, omdat hun wortels beperkt zijn tot een kleine ruimte. Ook de potten zelf worden erg warm in de zon.
   • Oplossing: Het is essentieel om planten in pot in de zomer vaker water te geven. Verplaats ze tijdens de warmste momenten van de dag ook naar een schaduwrijke plek.
4. De kieming van zaailingen: Zaailingen hebben moeite om te kiemen in een te warme bodem, en zaailingen die wel kiemen kunnen moeite hebben om de hitte te overleven.
   • Oplossing: Zaai indien mogelijk in de schaduw of gebruik schaduwdoeken. Geef de zaailingen bovendien regelmatig water, zodat ze niet uitdrogen.

→ Denk aan schaduwdoeken voor je kwetsbaarste planten! Lees onze tutorial: Hoe maak je een schaduwdoek? ; lees ook Droogte: mijn boom verliest zijn blad, wat is er aan de hand?

Mulch, schaduwdoek, potten bij elkaar in de schaduw… Kleine, nuttige en praktische maatregelen om toe te passen

Ziekten, parasieten en plagen

Tijdens de zomermaanden neemt het risico op ziekten, plagen en andere plaagdieren in de tuin en moestuin toe. Hogere temperaturen en vochtigheid kunnen een ideale omgeving creëren voor de verspreiding van allerlei problemen. Hieronder volgen enkele veelvoorkomende problemen en suggesties om ze aan te pakken:

1. Bladluizen: Deze kleine insecten kunnen aanzienlijke schade veroorzaken door het sap uit planten te zuigen. Ze staan er ook om bekend bepaalde virussen te verspreiden.
   • Oplossing: Introduceer natuurlijke vijanden zoals lieveheersbeestjes, gaasvliegen en sluipwespen. Bij een lichte aantasting kun je ze ook verwijderen met een krachtige waterstraal. Lees voor meer advies Bladluizen: herkennen en bestrijden.
2. Valse meeldauw: Deze schimmelziekte ontwikkelt zich vaak in warme en vochtige omstandigheden en kan gele of witte vlekken op de bladeren van planten veroorzaken.
   • Oplossing: Zorg voor een goede luchtcirculatie rond je planten en voorkom dat je de bladeren water geeft. Er zijn specifieke fungiciden om valse meeldauw te behandelen, maar voorkomen is vaak de beste strategie.
3. Naaktslakken en slakken: Deze plagen zijn vooral actief tijdens de warme en vochtige zomermaanden en kunnen aanzienlijke schade veroorzaken aan groenten en andere planten.
   • Oplossing: Stimuleer ook natuurlijke vijanden zoals vogels en egels. Ingrid geeft je anders nog meer tips om naaktslakken doeltreffend en natuurlijk te bestrijden.
4. Witte vliegen of aleuroden: Deze kleine sapzuigende insecten kunnen planten verzwakken en de groei van roetdauw bevorderen, een zwartachtige schimmel die de bladeren bedekt.
   • Oplossing: Stimuleer natuurlijke vijanden of gebruik gele kleefvallen om de volwassen insecten te vangen. Lees meer over witte vliegen in de adviesfiche over dit onderwerp.
5. Rupsen: Veel soorten rupsen kunnen tijdens de zomermaanden aanzienlijke schade aan planten veroorzaken door de bladeren op te eten.
   • Oplossing: Stimuleer natuurlijke vijanden in de tuin, vooral vogels.
6. Roest: Dit is een schimmelziekte die oranje-roestkleurige puistjes op de bladeren van planten veroorzaakt. De ziekte verspreidt zich vaak in warme en vochtige omstandigheden.
   • Oplossing: Verwijder en vernietig aangetaste bladeren en zorg voor een goede luchtcirculatie rond je planten. Volg al onze adviezen om roest in de tuin te voorkomen.

Echte meeldauw duikt midden in de zomer vaak op in de tuin!

Uitblijven van de bloei en vruchtenval

Tijdens warme en droge periodes in de zomer komt het vaak voor dat sommige planten stoppen met bloeien of zelfs voortijdig hun vruchten verliezen.

Stoppen met bloeien: Planten reageren op hun omgeving en wanneer de omstandigheden moeilijk worden, zoals tijdens een hittegolf, kunnen ze stoppen met de productie van nieuwe bloemen om energie en water te besparen. Dit geldt vooral voor planten die de voorkeur geven aan koelere omstandigheden.

• Oplossing: Zorg ervoor dat je planten voldoende water krijgen. Geef vroeg in de ochtend of laat in de avond water om verdamping tot een minimum te beperken. Gebruik mulch om het vocht in de bodem vast te houden en de wortels koeler te houden. Zodra de temperaturen dalen, zullen de meeste planten weer gaan bloeien.

Vruchtval: Verschillende factoren kunnen voortijdige vruchtval veroorzaken. Stressvolle omstandigheden, zoals hitte en droogte, kunnen zeker een rol spelen. Sommige planten, waaronder tomaten en paprika’s, hebben optimale temperaturen voor vruchtzetting en als de temperaturen te hoog zijn, kunnen ze hun bloemen of vruchten laten vallen.

• Oplossing: Zorg er net als bij het stoppen met bloeien voor dat je planten goed water krijgen en gebruik mulch om het vocht in de bodem vast te houden. Bij sommige planten, zoals tomaten, kun je overwegen een scherm of schaduwdoek te plaatsen om de temperatuur te verlagen.

Tomaten zijn tijdens zeer warme zomers gevoelig voor voortijdige vruchtval

Laat het los!

Wij tuiniers zijn geen supermannen of supervrouwen! Werken in de brandende hitte is niet het beste idee van het jaar. Laten we goed voor onszelf zorgen tijdens deze warme, droge en zware periode en liever plannen om rustig in de schaduw van een goed boek en een verfrissend drankje te genieten.

Bovendien doet de tuin het tijdens het warme seizoen uiteindelijk beter wanneer we zo weinig mogelijk doen. Maar als je echt niet meer kunt wachten of het toch nodig is om af en toe in te grijpen, doe dat dan heel vroeg in de ochtend of laat in de avond.

→ Zin om het tuinieren wat los te laten en de natuur voor ons te laten werken (vooral in de zomer)? Dan raden we je aan Petit traité du Jardin Punk van Eric Lenoir te lezen.