Hittegolf: hoe verzorg je je moestuin?

Je moestuin water geven: de basis van het onderhoud

Als er één waarheid over het besproeien van de moestuin is, dan is het wel dat je nooit op de warmste uren van de dag water moet geven. Dan is het risico dat je het blad van je groenten verbrandt namelijk het grootst. Je kunt daarom beter heel vroeg in de ochtend of laat in de avond water geven. Zo beperk je de verdamping van het water.

Bij hoge temperaturen geef je vooral de veel water vragende groenten op regelmatige tijdstippen water, zoals komkommers, aubergines, courgettes en pompoenen, meloenen, paprika’s en tomaten, bladgroenten (sla, snijbiet, kool…), en radijs. Sommige groenten, zoals bonen, hebben daarentegen behoefte aan een flinke hoeveelheid water, maar minder vaak.

Voor de planeet en je portemonnee kun je natuurlijk het beste het hele jaar door regenwater opvangen met regentonnen die verspreid over je terrein staan, maar nooit te ver van de moestuin. Het water heeft dan kamertemperatuur, ideaal voor het besproeien van groenten. Gebruik je leidingwater of water uit een put, laat het dan eerst opwarmen voordat je er je groenten mee begiet.

Over de keuze van het besproeiingssysteem denk je het beste al vóór een hittegolf na, vanaf het voorjaar. Een gieter is ideaal, omdat je daarmee zowel gericht water kunt geven aan de voet van groenten waarvan het blad niet nat mag worden, als met de broeskop sla, radijs en spinazie kunt besproeien. Na verloop van tijd kunnen gieters echter zwaar aanvoelen… Andere besproeiingssystemen, zoals druppelirrigatie, een poreuze slang of olla’s, zijn ook het overwegen waard.

Jean-Christophe legt je de voor- en nadelen van alle automatische besproeiingssystemen uit.

Ik nodig je uit om meer tips te ontdekken in mijn artikel Moestuin water geven: onze tips

Groenten beschermen tegen hitte met schaduw

Schaduw creëren in de moestuin kan misschien verrassend lijken. Toch kan deze schaduw de schadelijke effecten van een hittegolf beperken, zoals het verwelken van het blad, bladverbranding en het stilvallen van de groei…

Er bestaan verschillende oplossingen om tijdelijk schaduw in de moestuin te creëren en de temperatuur met enkele graden te verlagen. In het voorjaar en najaar zijn de zonnestralen daarentegen welkom om je zaai te laten kiemen of de laatste groenten op te warmen. Kies daarom liever voor omkeerbare oplossingen:

• Schaduwdoeken of schaduwschermen ophangen
• Houten constructies maken om de groenten met rietmatten te beschutten
• Windschermen of privacyschermen plaatsen
• Omgekeerde kistjes over jonge planten of zaailingen zetten
• Parasols gebruiken
• Eenjarige planten aanplanten (maïs, sorghum, zonnebloemen…) of bomen of heesters met bladverliezend en snelgroeiend loof.

Ik bespreek deze oplossingen uitgebreid en geef voorbeelden van beplanting in mijn artikel: Schaduw creëren in de moestuin en bij de groenten in de zomer 

Als je geen mulch hebt of niet wilt mulchen uit angst voor plagen, schoffel dan de bodem van je moestuin. Zo breek je de oppervlakkige korst die ontstaat bij hoge temperaturen. Het gietwater dringt dan beter in de bodem door.

Mulchen om een bepaalde vochtigheidsgraad te behouden

Als voor jou de belangrijkste verdienste van mulch is dat je minder hoeft te wieden, is mulch ook heel nuttig om een bepaalde vochtigheidsgraad te behouden. Zo kun je minder vaak water geven en de bodem koeler houden bij hoge hitte. Dat komt simpelweg doordat de verdamping van gietwater op een warme bodem wordt beperkt. Aarzel dus niet om, wanneer een hittegolf je groenten te gronde richt, de mulchlaag dikker te maken.

Deze mulch heeft ook als voordeel dat uitdroging van de bodem wordt voorkomen. Het water dat je geeft, dringt beter door en bereikt zo de diepste wortels.

Geef bij hoge temperaturen de voorkeur aan bepaalde mulchsoorten:

• Grasmaaisel, rijk aan stikstof en vooraf gedroogd (dat in hartje zomer schaars wordt, omdat het gazon verschroeit onder de zonnestralen)
• Stro is ideaal in hartje zomer, vooral als je het mengt met grasmaaisel
• Versnipperd snoeisel van heesters en vaste planten
• Versnipperde bladeren die tijdens de winter zijn bewaard
• In de handel verkrijgbare mulchsoorten zoals BRF, vlasvlokken, miscanthus of hennep… maar voor de moestuin brengen ze aanzienlijke kosten met zich mee
• Brandnetel- of smeerwortelbladeren die je in het buitengebied verzamelt

Meer informatie: Welke mulch voor de moestuin? 

Groenten snoeien om verdamping te beperken

Zeker, dat geef ik toe: het snoeien van bepaalde groenten tijdens een periode met hoge temperaturen vereist enige finesse. Je moet de juiste balans vinden.

Om welke groenten gaat het bij deze zomersnoei? Pompoenen, rankende courgettes, meloenen, komkommers… en ook tomaten. Alle Komkommerachtigen (Cucurbitaceae) hebben grote bladeren en groeien alle kanten op als ze niet worden teruggesnoeid, waarbij ze steeds meer stengels vormen. Daardoor is de evapotranspiratie over een groter oppervlak sterker en dreigt uitdroging. Door bepaalde stengels af te knippen, beperk je dit ongemak. Toch is het belangrijk om bladeren te laten zitten die schaduw geven aan de vruchten die zich ontwikkelen.

Voor tomaten geldt hetzelfde. Als je te veel blad verwijdert, worden de tomaten blootgesteld aan de felle zonnestralen en kunnen ze verbranden.

Dus snoeien mag, maar overdrijf het niet!

Zaaien en planten vermijden

Tijdens een hittegolf zaaien heeft geen zin. De zaden van groenten hebben een bepaalde temperatuur nodig om te kiemen. Als het te koud is, kiemen ze niet. Als het te warm is, zullen ze niet sneller kiemen.

Ook is het geen goed idee om moestuinplanten tijdens een hittegolf te verspenen. Ze zullen namelijk veel moeite hebben om weer aan te slaan. Verspenen is op zich al een trauma, omdat de planten zich aan nieuwe groeiomstandigheden moeten aanpassen. Bovendien zullen ze niet genoeg reserves kunnen inzetten om de extreme hitte het hoofd te bieden, omdat ze al hun energie nodig hebben om aan te slaan.

Stel het zaaien en planten dat voor de zomer gepland staat daarom uit. Sommigen kweken hun moestuin zelfs in het voorjaar en de herfst en winter, waarbij ze de twee zomermaanden overslaan. Dat betekent wel dat je sappige tomaten of heerlijk zoete meloenen moet missen!

En voor moestuinen op hoogte?

Alle eerder genoemde adviezen gelden ook voor moestuinen die bovengronds worden gekweekt. Ze moeten zelfs nog strikter worden toegepast. Zo zullen sommige groenten dagelijks water nodig hebben, is mulch onvermijdelijk en is schaduw gemakkelijker aan te brengen…