Hakselaar: nut, modellen en keuze

Waarom groenafval versnipperen?

Versnipperen heeft veel voordelen: het maakt het mogelijk om het volume van het afval aanzienlijk te verkleinen, tot 10 procent van het oorspronkelijke volume! Dit maakt het verplaatsen eenvoudiger en voorkomt bovendien ritten naar het afvalbrengstation.

Afval verbranden is in veel gemeenten vaak verboden, omdat het gevaarlijk en schadelijk voor het milieu is en hinder veroorzaakt voor buren die benedenwinds wonen!

Versnipperd groenafval, vooral takken van bomen en heesters, levert zeer waardevol materiaal op. BRF, ofwel versnipperd takkenhout, kan aan de compost worden toegevoegd of als mulch worden gebruikt, met talrijke voordelen:

• verbetering van de bodemstructuur (humus) en neutralisering van de pH,
• bescherming tegen verslemping (verharding van de bovenste laag door regen),
• vasthouden van vocht en dus waterbesparing,
• minder onkruid en daardoor minder werk bij het wieden,
• aanvoer van natuurlijke voedingsstoffen, waardoor minder kunstmest nodig is,
• gezondmakende werking (minder ziekten en plagen).

Welke hakselaar kiezen?

Niet alle versnipperaars zijn gelijk, zowel wat prestaties als kosten betreft.

Als de aanschaf van een versnipperaar in verhouding tot je tuin buitensporig lijkt, waarom zou je dan niet samen met familie of buren een exemplaar kopen? Het beschikbare budget kan dan groter zijn, zodat je een apparaat van betere kwaliteit kunt aanschaffen. Kies in elk geval een versnipperaar die geschikt is voor het gebruik dat je ervan gaat maken. Zelf gebruik ik al meer dan 10 jaar dezelfde versnipperaar en ik kan je verzekeren dat ik er nooit spijt van heb gehad dat ik de stap heb gezet!

Er zijn drie grote categorieën versnipperaars:

1. elektrische versnipperaars (vooral bedoeld voor particulieren),
2. versnipperaars met benzinemotor (voornamelijk gebruikt door professionals)
3. en handmatige versnipperaars (voor de moedigste tuiniers).

Naast de aandrijving is ook het versnip­persysteem van belang.

Versnipperaars met een messenschijf

Een schijf met scherpe messen draait met zeer hoge snelheid (van 2.000 tot 4.500 omwentelingen per minuut). Deze versnipperaars worden doorgaans aanbevolen voor tuinen tot 300 m², maar kunnen ook voor grotere oppervlakken worden gebruikt. Afhankelijk van het gekozen model en de hardheid van de houtsoorten verwerken ze takken tot 3,5 cm dik.

Voordelen

• het versnipperde materiaal is zeer fijn; het composteert gemakkelijker en sneller
• zeer snel, waardoor in korte tijd veel materiaal kan worden verwerkt
• de messen zijn meestal omkeerbaar. Wanneer één kant versleten is, hoef je het mes alleen om te draaien voor een nieuwe cyclus. Daarna moeten de messen worden geslepen of vervangen.
• dit systeem verwerkt ook zachter materiaal (zoals takken van vaste planten), op voorwaarde dat je dit mengt met harder tuinafval.
• een van de goedkoopste systemen

Nadelen

• de draairichting van de schijf kan niet worden omgekeerd. Bij een verstopping moet je het apparaat loskoppelen, de bescherming optillen, de schijf vrijmaken en de kap weer monteren. Een goede balans tussen hard en zacht afval voorkomt dit probleem echter vaak
• het materiaal wordt eerder fijngehakt dan echt versnipperd, maar het verkregen materiaal blijft van goede kwaliteit
• vaak moet je de takken in de invoertrechter duwen. Niet alle versnipperaars beschikken over speciaal gereedschap, waardoor je dit met de hand moet doen.
• ingevoerde takken kunnen heftig heen en weer slaan (risico op een zweepslag) of in tegengestelde richting worden uitgeworpen. Het is daarom van groot belang om geschikte beschermende kleding te dragen en bepaalde gebruiksvoorschriften voor je veiligheid in acht te nemen.
• lawaaiiger dan andere systemen

Versnipperaars met een rotor

Een getand wiel drukt het plantenmateriaal bij lage snelheid tegen een drukmes (ongeveer 40 omwentelingen per minuut). Deze versnipperaars worden aanbevolen voor tuinen tot 500 m² en verwerken takken met een diameter tot 5 cm.

Voordelen

• dit is het stilste versnip­persysteem
• de draairichting kan worden omgekeerd, handig bij een blokkering
• de takken worden beter door het systeem aangevoerd en er is geen risico op een zweepslag of uitwerping
• het plantenmateriaal wordt echt geplet en het verkregen materiaal is grover. Het composteren duurt langer, maar het materiaal is zeer geschikt als mulch.

Nadelen

• het risico op verstopping is groter wanneer zacht plantenmateriaal wordt gebruikt
• langzamere werking

Versnipperaars met een turbine

Dit systeem lijkt sterk op dat van versnipperaars met een rotor. Deze versnipperaars zijn aanbevolen voor tuinen groter dan 500 m² en kunnen takken tot 5 cm dik verwerken.

Voordelen

• krachtiger dan een rotor, waardoor dit systeem geschikt is voor grotere klussen en harder hout (zoals hout van fruitbomen)
• minder gevoelig voor verstoppingen

Nadelen

• duurder

Versnipperaars met benzinemotor

Of ze nu met een rotor of turbine werken, dit type versnipperaar wordt door professionals gebruikt. Ze werken op benzine en leveren een vermogen dat het versnipperen van dik tuinafval mogelijk maakt (tot 10 cm).

Voordelen

• zeer krachtig, waardoor het gebruik alleen gerechtvaardigd is voor grote klussen
• overal te gebruiken dankzij de benzinemotor

Nadelen

• duurder in aanschaf dan elektrische versnipperaars
• zwaarder en minder wendbaar
• voor sommige gebruikers is een benzinemotor minder schoon en minder milieuvriendelijk of vereist deze planning om te voorkomen dat de brandstof opraakt.
• meer onderhoud (olie verversen, smeren, bougies, filters…).

Handmatige versnipperaars

De strohakselaar is de voorloper van de versnipperaar. Het systeem is uitgerust met messen en tegenmessen en wordt aangedreven door een zwengel die met de hand moet worden bediend. Handmatige versnipperaars zijn vermoeiender in gebruik en kunnen bovendien alleen minder stevig en dunner plantenmateriaal verwerken, hoewel sommige recente modellen een diameter van 4 cm aankunnen. Ze worden vooral gebruikt voor het versnipperen van struikgewas, stengels van vaste planten en halmen van grassen. Er bestaan zowel mobiele als vaste uitvoeringen. Ze zijn vaak zwaar en bovendien duur en meestal weinig wendbaar, maar je moet toegeven dat ze een heerlijk romantische nostalgie in de tuin oproepen en milieuvriendelijker werken.

Alternatieven voor hakselaars

Sommige kleine klussen kunnen zonder hakselaar worden uitgevoerd met behulp van deze enkele methoden en tips.

De grasmaaier

Halmen van grassen, bramen, zacht tuinafval, bladeren… Al deze materialen kunnen op de bodem worden uitgespreid om door het maaimes te worden verhakseld. Vermijd echter hard hout met een grote diameter, omdat dit uw machine zou beschadigen.

Bladeren verhakseld met de grasmaaier!

De handgrasschaar en de snoeischaar

Best zwaar werk, kunnen een handgrasschaar en een snoeischaar uitkomst bieden wanneer je weinig stevige planten in stukken wilt knippen. Ze worden vaak gebruikt om de halmen van grassen terugsnoeien, waarbij je geleidelijk van boven naar beneden knipt, of voor de stengels van uitgebloeide vaste planten. Gebruik ze voor de gezondheid van je schouders en polsen alleen voor kleine, incidentele klussen.

De bijzonderheden om rekening mee te houden

Naast de grootte van de tuin en de toegestane diameters zijn er bij de aankoop enkele belangrijke eigenschappen om rekening mee te houden.

• de manier waarop het afval wordt opgevangen. Sommige modellen hebben een opvangbak of -zak, andere niet (in dat geval volstaat het om een zeil of opvangbak onder het apparaat te plaatsen)
• de montage, die afhankelijk van het model meer of minder eenvoudig en snel is.
• het gewicht, dat aanzienlijk kan verschillen naargelang het gebruikte systeem en het vermogen
• de wendbaarheid, die afhangt van het gewicht, maar ook van de aanwezigheid of afwezigheid van wielen.
• de benodigde opslagruimte, aangezien je de hakselaar beschut moet stallen wanneer je hem niet gebruikt.
• de aanwezigheid van een duwstok, die het vullen van de invoeropening kan vergemakkelijken.
• de vorm van de trechter (invoergoot), die bij voorkeur wijd uitloopt in plaats van recht te zijn.
• het vermogen: kies voor modellen met een vermogen van minimaal 2200 W voor een goede werking.

Te nemen voorzorgsmaatregelen

Elke hakselaar, hoe krachtig ook, vereist dat bepaalde elementaire veiligheidsregels worden nageleefd:

• draag geschikte bescherming (handschoenen, veiligheidsbril, gelaatsscherm…).
• controleer of uw kinderen of huisdieren zich tijdens het gebruik op veilige afstand van het apparaat bevinden.
• gebruik elektrische hakselaars niet bij vochtig of regenachtig weer.
• schakel de stroom uit en wacht tot het apparaat volledig tot stilstand is gekomen voordat u handelingen uitvoert. Haal de stekker van elektrische hakselaars uit het stopcontact als u ze moet demonteren of de beschermkappen moet verwijderen (bijvoorbeeld bij een verstopping)
• controleer de snijdelen regelmatig. Ze moeten goed geslepen zijn om optimaal te functioneren.
• zorg voor het onderhoud van benzinehakselaars. Net als grasmaaiers hebben ze olieverversingen en filterwissels nodig…

Welk merk, welk model? Nuttige informatie om je tuinhakselaar te kiezen

Veel merken, zoals Viking, Ryoby, Bosch en Einhell, bieden hakselaars voor hobbytuiniers aan.