Gazon vervangen: ideeën en oplossingen

Vervang het gazon door brede borders met grassen en vaste planten

De natuurlijke tuin is helemaal in de mode. Laat je inspireren door de tuinen van Piet Oudolf of de Jardin Plume en vervang het gazon door zeer brede borders met een mix van grassen en vaste planten. Deze grote borders hebben een zeer natuurlijke uitstraling, vragen bovendien maar weinig onderhoud en geven de tuin veel stijl.

Voor welk type tuin en welke plekken?

Deze optie is ideaal voor kleine en middelgrote tuinen, maar maakt het ook mogelijk om het met gras begroeide oppervlak van grote tuinen te verkleinen. Borders met vaste planten kunnen zowel in de schaduw als in de zon worden aangelegd; je hoeft alleen de juiste planten te kiezen. Het is een goede oplossing om een tuin weer kleur en leven te geven! De aanleg is eenvoudig: nadat het gazon is verwijderd, wordt de bodem losgemaakt en kan het planten beginnen.

Welke planten?

Siergrassen zoals miscanthus, pennisetum en carex, vaste planten zoals asters en sedums, aangevuld met voorjaarsbloeiende bollen, voor aantrekkelijke borders vanaf de eerste mooie dagen.

Welk onderhoud?

Als je in een volledig onkruidvrije bodem plant en royaal mulcht, is het onderhoud vrijwel nihil. Het bestaat eenvoudigweg uit het één tot twee keer per jaar afsteken van de randen van de border en het in het voorjaar terugsnoeien van de vaste planten en grassen.

• Ontdek ook het artikel van Oliver: “10 karakteristieke vaste planten voor natuurlijke tuinen” en onze inspiratie voor “Natuurlijke tuin”, “Natuurlijke zonnige tuin”, “Natuurlijke prairie”

Vervang gras door bodembedekkers

Bodembedekkende planten kunnen alles: ze nemen ruimte in om de groei van onkruid te beperken, vormen een border, maar kunnen ook gras vervangen op plaatsen waar het niet noodzakelijk en vooral niet bestand tegen betreding is. Wanneer ze in grote partijen worden aangeplant, kunnen ze grote oppervlakken bedekken en mooie plantaardige mozaïeken vormen.

Voor welk type tuin en welke plaatsen?

Bodembedekkende planten (heesters en vaste planten) zijn ideaal om moeilijk bereikbare plaatsen, zoals taluds en verwaarloosde zones, maar ook de voet van bomen en hagen, te bedekken en op te fleuren…

Welke planten?

Tot de bekendste behoren de ooievaarsbekken, de purperklokjes, het kruipend zenegroen, de kleine maagdenpalm en de pachysandra… Er bestaan bodembedekkers voor elke situatie en elk type bodem. De belangrijkste voorwaarde voor succes is, zoals altijd, de juiste plant op de juiste plaats kiezen!

Welk onderhoud?

Geen of bijna geen: vaak volstaat het om hun loof eenmaal per jaar terug te snoeien en de planten te delen wanneer dat nodig is.

• Lees ook over dit onderwerp: “Ooievaarsbekken, de beste bodembedekkers”, “5 langbloeiende bodembedekkende vaste planten die je moet hebben” en “5 bodembedekkende heesters voor het aanleggen van een talud”

Gazon vervangen: bloemenweide of punktuin!

Ben je het maaien zat? Laat het gras dan groeien… en de klaprozen! Deze oplossing lijkt je misschien vreemd… toch werkt ze en is ze ecologisch. Steeds meer gemeenten passen deze oplossing trouwens toe bij het gedifferentieerd beheer van groenvoorzieningen.

In de praktijk betekent dit dat je een deel van je tuin niet meer maait en er alleen paden doorheen aanlegt. De rest van de weide wordt twee keer per jaar gemaaid: in het voorjaar en aan het einde van de zomer.

Voor welk type tuin en welke plekken?

Natuurlijk kun je het gras overal laten groeien, maar het resultaat is toch bevredigender (en voor je buren beter acceptabel) in grote tuinen. Dit is de ideale oplossing wanneer je over een wat te groot terrein beschikt!

Welke planten?

De grassen en wilde bloemen die je bodem van nature voortbrengt, maar niet alleen die. Hoewel we je altijd aanraden om de bodem goed voor te bereiden voordat je gaat planten, zijn heel wat heesters en vaste planten sterk genoeg om midden in een weide te groeien. Je kunt ook een bloemenweide inzaaien, maar daarvoor moet je de bodem goed voorbereiden en de bloei is meestal niet blijvend.

Welk onderhoud?

Het zou niet eerlijk zijn om deze oplossing als onderhoudsvrij voor te stellen, want meestal moet je een tot twee keer per jaar maaien of de houtige planten handmatig verwijderen die zich onvermijdelijk vestigen. Voor deze oplossing heb je ook een voldoende robuuste grasmaaier nodig om hoog gras te maaien. Je kunt echter altijd een maaimachine huren of geiten en schapen uitnodigen voor een klein feestmaal!

Lees ook over dit onderwerp: ‘Kleine verhandeling over de punkertuin: leren afleren – Éric Lenoir’ en ‘Grasmaaier kapot, waarom het goed is om het gras te laten groeien’

Vervang het gazon door grind

Grind kan ook een oplossing zijn. Dit is bijzonder mooi in tuinen in Aziatische of mediterrane stijl. Het is ook erg praktisch voor kleine oppervlakken of parkeerruimtes. Toch moet je weten dat:

• het aanleggen ervan relatief veel tijd kost (de grond moet worden afgegraven, waarna geotextiel en trays voor berijdbare oppervlakken moeten worden aangebracht),
• het niet onderhoudsvrij is (ondanks alle voorzorgsmaatregelen zullen wilde planten zich vestigen).

Aan de andere kant is het in de tuin een uitstekende optie als de bodem (droog en arm) en het klimaat (warm) zich ervoor lenen. Onder deze omstandigheden kun je een natuurlijke en elegante tuin aanleggen, die doet denken aan de ‘gravel garden’ van Beth Chatto, waar aangepaste planten gemakkelijk zullen groeien.

Gravel garden van Beth Chatto

Voor welk type tuin en welke plekken?

Voor hobbytuiniers en wie tijd wil besparen, kan grind interessant zijn voor kleine oppervlakken: een binnenplaats of kleine zentuin, een pad of de strook rondom het huis.

Welke planten?

Als je een echte grindtuin wilt aanleggen, kies dan voor droogtebestendige planten zoals wolfsmelk, Stipa, vetkruid en Patagonisch ijzerhard.

Welk onderhoud?

Als je het grind volgens de regels van de kunst aanlegt, is het onderhoud beperkt en bestaat het uit regelmatig wieden om zelfuitzaai te verwijderen. Gaat het om een echte grindtuin, dan is het onderhoud juist interessant, omdat je dan de zelfuitzaai selecteert.

• Lees ook over dit onderwerp: ‘gecontroleerd toeval in de tuin, een kwestie van stijl’

Vervang het gazon door een houten terras of door houtsnippers of houtspaanders

In een kleine tuin is de aanwezigheid van een gazon zeker niet onmisbaar. Het kan worden vervangen door planten als alternatief voor gazon en geheel of gedeeltelijk door een groot houten terras of een terras met bestrating, bij voorkeur omringd door planten.

Een andere optie om het gras te verwijderen, is het uitspreiden van een dikke laag houtsnippers. Dat is een goede keuze voor veel situaties:

• voor het aanleggen van paden in de moestuin of andere wandelpaden,
• om het gazon op speelplekken voor kinderen te vervangen (zo hoef je rond de glijbaan enzovoort niet meer de grastrimmer te gebruiken en worden eventuele valpartijen gedempt).

Het enige nadeel is dat de snippers in de loop van de maanden vergaan: je moet dus jaarlijks een nieuwe laag aanbrengen. Let ook op: het is belangrijk om te kiezen voor houtsnippers van een vrij groot formaat. Die vergaan minder snel en katten zullen ze minder snel verwarren met hun strooisellaag!

Voor welk type tuin en welke plekken?

Voor kleine tuinen en oppervlakken, zoals speelplekken voor kinderen en een speciale zone om te eten of te ontspannen.

Welk onderhoud?

Geen of bijna geen onderhoud voor houten terrassen of terrassen met bestrating; voor met houtsnippers bedekte zones moet je elk jaar houtsnippers bijvullen.