Een hoop takken of dood hout voor de dieren in de tuin

Waarom takkenrillen in de tuin laten liggen?

Een grote bundel takken, een hoop takken of zelfs een grote stapel houtblokken vormen een uitstekende schuilplaats voor heel wat insecten, kleine zoogdieren en amfibieën. Sommige vogels kunnen er ook nestelen. Het hout blijkt bovendien een voedselbron te zijn voor veel kleine geleedpotigen en natuurlijk voor schimmels. Het is een eenvoudige inrichting die de biodiversiteit in je tuin kan verbeteren.

Ze leven in hopen takken of boomstammen

Sommige zoogdieren schuilen, jagen of houden een winterslaap in hopen takken. De egel, die tot in april een winterslaap kan houden, maakt er een knus nest van mossen en dode bladeren. Je vindt er ook bunzingen, wezels, hermelijnen en spitsmuizen, die er insecten opsporen.

Sommige vogels gebruiken de beschutting van ineengestrengelde takken om te nestelen. Dat geldt voor de roodborst, de winterkoning en de heggenmus. Hopen hout vormen bovendien een voedselbron voor alle insectenetende en omnivore vogels.

Onze sympathieke biologische bestrijders in de tuin, die plagen bestrijden, de amfibieën, zoals padden, kikkers, watersalamanders en zelfs salamanders, vinden er overdag beschutting in de vochtigste delen van het hout. ‘s Nachts komen deze vrienden van de tuinier tevoorschijn om zich tegoed te doen aan insecten en buikpotigen.

Ook reptielen vinden er wat ze nodig hebben: muurhagedissen, hazelwormen en ringslangen.

Kevers en andere coleoptera, lieveheersbeestjes, oorwormen, larven van zweefvliegen, larven van gaasvliegen, mieren, vliegen, spinnen, myriapoden (tongvarens, duizendpoten…) en pissebedden leven in hopen dood hout of takken. Ze vinden er beschutting en voedsel. Naaktslakken en slakken kruipen weg tussen de boomstammen en dienen als voedsel voor hun predatoren.

Mossen en levermossen (bryophyten) en korstmossen groeien ook op dood hout en gebruiken het als ondergrond. Ze zijn noch parasieten, noch houteters. We mogen ook enkele schimmels en micro-organismen niet vergeten die in en op het hout leven.

Oorwormen, egels, spitsmuizen, hazelwormen en vele andere dieren vinden beschutting in hopen dood hout

Ze voeden zich met dood hout

Bijna de helft van de houtetende insecten (die hout eten) ter wereld wordt met uitsterven bedreigd. Waarom zouden we ze niet een beetje helpen door hun favoriete voedsel aan te bieden: hout? Tot de bekendste behoren de Alpenboktor (Rosalia alpina) en het vliegend hert (Lucanus cervus). Maar ook schorskevers, sommige vliesvleugeligen en enkele rupsen van vlinders… Deze insectenlarven die zich met dood hout voeden, trekken hun predatoren aan, zoals bijvoorbeeld spechten.

Schimmels voeden zich ook met hout en breken de cellulose af, zodat die beter verteerbaar wordt voor andere houteters. Ze zijn ofwel houteters (ze voeden zich met levend hout), ofwel saproxylisch (ze voeden zich met rottend hout).

Waar en hoe snoeihout laten liggen?

Waar?

De stapel boomstammen moet in de zon en beschut tegen de wind worden geplaatst. Je kunt hem in de buurt van een vochtige plek neerleggen: een beekje, vijver of natuurlijk waterbekken.

De takkenhoop moet in de zon worden aangelegd (als je eerder een schuilplaats voor reptielen wilt creëren) of in de schaduw (eerder voor zoogdieren en amfibieën), bijvoorbeeld in de buurt van een haag, en ook beschut tegen de wind. Deze takkenhoop hoeft niet goed zichtbaar te zijn. Een enigszins verborgen plek, verscholen door begroeiing of een tuinelement, is perfect en veel rustiger voor de dieren die er hun intrek zullen nemen.

Hoe?

De houtstapel

Eenvoudiger kan het niet. Verzamel gewoon houtblokken, dikke takken, boomstammen, snoeiafval… en stapel die op elkaar. Je kunt ook wat hooi, stro of dode bladeren aanbrengen om je hout- en takkenstapel af te dekken.

De hoogte is niet zo belangrijk: een hoogte van 50 cm is al voldoende.

Het mooiste is om je houtblokken in een naar het zuiden geopende halve maan of “U” te leggen, waardoor een warme plek voor reptielen ontstaat (hagedissen, hazelwormen en slangen). Hout houdt minder warmte vast dan steen, maar warmt sneller op.

Je kunt je boomstammen zorgvuldig stapelen (zoals bij een stapel brandhout) of juist volledig chaotisch neerleggen. Het gebruik van boomstammen, dikke takken en zelfs stronken of stammen met een verschillende diameter en vorm zorgt voor talrijke en uiteenlopende holtes, waardoor er meer verschillende soorten worden aangetrokken. Als je wilt dat de houtstapel een broedplaats voor reptielen wordt (vooral voor de ringslang), aarzel dan niet om stro, maaisel of dode bladeren tussen de stapels te leggen. Je kunt ook geboorde houtblokken voor solitaire bijen of met stro gevulde conservenblikken voor oorwormen toevoegen.

Houtstapels kunnen het hele jaar door worden aangelegd, maar de beste periode is tijdens de winterrust. Je kunt er ook meerdere op verschillende plekken in je tuin plaatsen, maar zet ze niet verder dan 25 m uit elkaar. Zo blijven de houtstapels met elkaar verbonden en kunnen de dieren zonder al te veel gevaar van de ene naar de andere gaan.

Het onderhoud beperkt zich tot het bovenop aanvullen met boomstammen als je ziet dat de stapel kleiner wordt. Raak de rottende delen niet aan, want die vormen een schuilplaats voor allerlei dieren.

De takkenhoop

Een takkenhoop bestaat eenvoudigweg uit het min of meer willekeurig opstapelen van takken, snoeiafval van bomen en snoeihout van heesters of hagen. Het hout kan groen of dood zijn. Het beste is om verschillende houtsoorten te combineren. Aarzel niet om er stekelige takken in te verwerken (sleedoorn, hondsroos, meidoorn…) die de hoop bij elkaar houden en tegelijk een goede bescherming voor de dieren bieden.

Ook hier hoef je geen gigantische hopen te maken: 50-60 cm hoog en ongeveer een meter breed is ruim voldoende. Je kunt meerdere hopen aanleggen, maar zet ze niet te ver uit elkaar (maximaal 25 m). Een takkenhoop kan het hele jaar door worden aangelegd, maar de winter is de beste periode.

Je kunt je takkenhoop afdekken met stro en dode bladeren.

Je kunt ook een takkenwal van dode takken tussen palen maken. Zet de palen in twee rijen op ongeveer 50 cm afstand van elkaar, zodat er een soort doorgang ontstaat. Vul deze “doorgang” vervolgens met takken. Het ziet er mooi en “netjes” uit en vormt een originele haag, maar is net zo doeltreffend als een eenvoudige takkenhoop.

Het onderhoud bestaat uit het af en toe bovenop toevoegen van enkele takken als de hoop in hoogte afneemt.

Al deze houtetende organismen breken het hout af en helpen de bodem te verrijken met organische stof.

Takkenhoop voor de dieren in de tuin