Een haan nemen: goed of slecht idee?

Een haan is niet nodig in een kippenhok

Eigenaars van kippen weten het: kippen hebben geen haan nodig om eieren te leggen. Elke dag (of bijna elke dag) legt een kip een ei, dat niets anders is dan een rijpe eicel. De kip slaat haar eicellen op in een soort snoer totdat ze rijp zijn. En omdat ze elke dag ovuleert, schenkt ze ons dag na dag een ei. Of toch minstens totdat haar snoer op is en er een nieuw wordt gevormd!

Deze dagelijkse ovulatie is het belangrijkste kenmerk van kippen ten opzichte van hun soortgenoten, de andere vogels, die alleen in bepaalde periodes eieren leggen. Deze dagelijkse leg is in feite het resultaat van domesticatie.

Als je dus enkele kippen wilt houden voor hun eieren en en passant je keukenafval wilt recyclen, hoef je geen haan te adopteren. Zeker niet als je maar over een relatief klein hok beschikt.

Alles over het leggen van eieren: Kippeneieren in 10 vragen en antwoorden

Wat is de rol van een haan in een kippenhok?

Toch is het volkomen legitiem om een haan toe te voegen aan je toom jonge hennen. Je moet toegeven dat de haan een prachtige vogel is, dankzij zijn kleurrijke verenkleed, dat vaak opvallender is dan dat van de hennen, zijn mooie, rechtopstaande, felrode kam, zijn al even rode lellen, en niet te vergeten zijn trots en statige verschijning.

Naast zijn esthetische waarde heeft de haan een echte functie binnen een kippenhok:

• In de eerste plaats is hij een mannetje dat de bevruchting van de hennen en daarmee de geboorte van kuikens mogelijk maakt. En je moet erkennen dat de haan vaak erg (te) ondernemend is! Toch geldt dat zelfs als een hen bevrucht is, ze nog wel moet willen broeden. En niet alle hennen hebben hetzelfde moederinstinct! Sommige rassen staan bekend als goede broedsters en goede moeders, andere wat minder. Bovendien moet je enkele eieren in een nest laten liggen, zodat de bevruchte hen een hormonale verandering ondergaat die haar ertoe aanzet om te broeden. Feit blijft dat als er een haan in het kippenhok komt, het gezin mogelijk groter wordt. Maar vergeet nooit dat er tussen die kuikens zowel hennen als hanen zitten!
• De haan vervult voortdurend zijn rol als leider. Hij heeft namelijk een functie als schildwacht, bewaker en beschermer van zijn hennen. Hij zal ze in de gaten houden en vooral met zijn scherpe oog waarschuwen voor mogelijk gevaar, of dat nu van de bodem of uit de lucht komt. Zo voelen de hennen zich gerustgesteld en kunnen ze zonder stress hun bezigheden als kippen voortzetten. Dat kan gevolgen hebben voor hun leg. Toch kan de haan zijn hennen beslist niet verdedigen tegen een roofdier zoals de vos of de steenmarter. Hij zal ze (en jou) daarentegen wel waarschuwen voor diens aanwezigheid.
• Als leider maakt de haan er een erezaak van om zijn troep bijeen te roepen zodra dat nodig is. Dat wil zeggen tijdens het eten of wanneer het tijd is om te gaan slapen.

De aandachtspunten bij het houden van een haan in het kippenhok

Als u zich afvraagt wat het nut van een haan in uw kippenhok is, doet u er misschien goed aan de voor- en nadelen zorgvuldig tegen elkaar af te wegen. Want de aanwezigheid van een haan brengt toch enkele nadelen en zelfs beperkingen met zich mee.

En uiteraard heeft de eerste beperking te maken met het gekraai van de haan. Een haan kraait namelijk vaak en luid. Zo produceert hij ‘s ochtends bij het aanbreken van de dag, zodra de zon haar eerste stralen uitzendt (in de zomer rond 5 uur!), enkele decibellen, net als de meeste vogels in de lucht, maar ook overdag. Voor zijn veelvuldige gekraai zijn er twee verklaringen: de haan laat zijn soortgenoten weten dat hij zijn territorium verdedigt en dat ze er niets te zoeken hebben, terwijl hij tegelijkertijd probeert de hennen aan te trekken en het hof te maken. Daarom antwoorden hanen elkaar ‘s ochtends vaak, om hun suprematie te bevestigen. Kortom, dit ochtendgekraai kan hinderlijk zijn voor u, maar vooral voor uw buren. Ook al beschermt de wet van 30 januari 2021 het gekraai van de haan inmiddels als onderdeel van het « zintuiglijke erfgoed van het platteland ».

Het tweede nadeel van de aanwezigheid van een haan in het kippenhok betreft vooral uw hennen. Het paren van de haan met een hen kan namelijk soms agressief verlopen. Uw hennetjes kunnen daar wat kaalgeplukt uitkomen. De haan is vaak zeer vasthoudend, waardoor uw hennetjes uitgeput kunnen raken.

Tot slot heeft een haan vaak een uitgesproken karakter en kan hij zich tegenover u soms wat dominant opstellen. Maar ook hier draait alles om zijn persoonlijkheid. Sommige hanen zijn heel tam, terwijl andere zich koppiger opstellen.

Hoe laat je een haan wennen aan zijn nieuwe omgeving?

Als je per se een haan wilt adopteren, zijn enkele voorzorgsmaatregelen noodzakelijk:

• Hij moet beschikken over voldoende ruimte om zich uit te leven en vooral om de kippen de mogelijkheid te geven aan zijn avances te ontsnappen
• Kies een haan die minstens 8 tot 10 maanden oud is. Hij heeft dan zijn geslachtsrijpheid en volwassen leeftijd bereikt, is dus uitgegroeid en heeft vooral zijn karakter ontwikkeld. Je weet dan of het eerder een rustige haan is of juist een haan met een uitgesproken karakter
• Reken één haan op minstens 8 tot 10 kippen. Zo worden ze minder vaak lastiggevallen en zullen ze zich beter voelen
• Idealiter adopteer je een haan van hetzelfde ras als je kippen om raszuivere kuikens te krijgen, maar dit is zeker niet verplicht. Kruisingen tussen rassen komen heel vaak voor en zijn meestal geslaagd
• Houd slechts één haan bij je kippen. Twee hanen kunnen gaan vechten om hun dominantie over hun harem te vestigen. Tenzij je voldoende kippen hebt om ze allebei tevreden te houden. Dan zal de hiërarchie vanzelf worden bepaald, zij het met enkele veren!

Om een haan bij je kippen te introduceren, moet je hem uit voorzorg enkele dagen apart houden, terwijl je ze wel de mogelijkheid geeft elkaar te zien. En laat je haan ‘s nachts bij je kippen slapen. De volgende ochtend zullen ze kennismaken, ook al zullen je kippen de aanwezigheid van deze nieuwe leider, die 5 tot 10 jaar over zijn toom zal heersen, waarschijnlijk niet meteen accepteren; de levensverwachting verschilt namelijk per ras. Hij kan daarentegen 4 tot 5 jaar lang voor nakomelingen zorgen.

Lees ook gerust mijn artikel over kippen adopteren: de 10 fouten die je moet vermijden