Dierendecoratie in de tuin

Dieren in de tuin: een eeuwenoude decoratieve traditie

De beeldhouwkunst, en dan vooral de beeldhouwwerken van dieren, pakte groots uit in Versailles en later in Tivoli en de grote Europese parken vanaf de 18e eeuw. De plantentuinen en landschapsparken die in de 19e eeuw overal in Europa ontstonden, werden eveneens verfraaid met zeer esthetische dierenbeelden op ware grootte, soms zelfs buitenproportioneel groot. Deze prachtige tuinen putten vaak uit het waterleven: in de grote bassins van de Franse tuinen uit de 17e en 18e eeuw kregen tritons en kikkers een prominente plaats in de beeldhouwkunst, maar ook adelaars, roofdieren, herten en paarden werden gebruikt in talrijke beelden met een sterk classicistische stijl, die de kracht van deze wilde of gedomesticeerde dieren benadrukten.

Geleidelijk aan lieten we ons inspireren door deze theatrale beeldhouwwerken, maar dan aangepast aan de afmetingen van onze tuinen en uitgewerkt op een veel bescheidener manier, vooral wat betreft de dieren die ze verbeelden. Zo kwamen er veel vertrouwdere dieren en beestjes die dichter bij ons staan, waarmee een perfecte illusie werd gecreëerd en die vaak een charmante noot aan privétuinen toevoegden. Dit kleine vleugje persoonlijkheid verfraait onze tuinen dankzij gedomesticeerde dieren, zoals katten en honden, maar vaker nog vogels of insecten.

Extra grote dierenbeelden zijn dan weer heel geschikt om één of twee imposante blikvangers te plaatsen die een grote ruimte tot leven brengen. Ze worden meestal op ware grootte gemaakt en zorgen voor een verbluffend effect.

Tot slot zijn ook de materialen geëvolueerd, waardoor deze buitendecoratie toegankelijker is geworden en toch permanent in de tuin blijft staan.

Van de fonteinen van Versailles tot de eigentijdse gestileerde dieren in Park Güell in Barcelona en de reuzenkiwi in het park van Jerevan in Armenië: de enorme verscheidenheid aan dieren in tuinen…

Voor welke tuin?

Dieren lenen zich over het algemeen voor grote ruimtes, die we tijdens een wandeling kunnen aankleden met enkele verspreid geplaatste figuren.

Hoewel je gemakkelijk enkele kleine dierenfiguren die overal te vinden zijn (vogelbaden en drinkbakken, plantensteunen, silhouetten en figuren op pinnen…) in een kleine tuin of op een terras kunt plaatsen, zijn sommige tuintypes bijzonder geschikt voor het thema dieren:

• Tuinen met water

Woon je in de Camargue, de Brière, de Sologne of de Poitou? Moerasdieren voelen zich uiteraard helemaal thuis in je tuin, en in de mooie tuindecoratie vind je een fraai assortiment steltlopers en vogels. Rechtstreeks in het water van een vijver of een poel geplaatst, maken ze indruk en lijken ze tegelijkertijd op natuurlijke wijze deel uit te maken van het decor.

Een fraai trio zilverreigers in de sfeertuin van Petit Bordeaux (72) © Gwenaëlle David

• Wilde of natuurlijke tuinen 

Grote wilde tuinen of weiden sluiten ook goed aan bij het dierenthema, dat je kunt uitwerken met libellen, verschillende insecten en natuurlijk allerlei vogels en kleine zoogdieren, zoals eekhoorns en egels. Vaak gaat het om grote ruimtes die juist plaats bieden aan een dier op ware grootte, om gazons of XXL-borders indrukwekkend aan te kleden.

Schapensilhouet bij het kasteel van Le Lude (72) © Gwenaëlle David. Rechts een keizerarend in een natuurlijke tuin.

• De Japanse of exotische tuin

In een exotische tuin passen ook vreemdere of zelfs fantasievolle dieren. Gestileerde of geglazuurde gekko’s en hagedissen zijn gemakkelijk te vinden en passen er goed bij. In de Japanse tuin is juist de eenvoudige aanwezigheid van vissen in de vijvers geliefd, zoals koikarpers.

In dit type tuin kun je de dieren beter beperken tot twee of drie blikvangers, omdat de exotische soorten en bloei altijd al een sterke visuele indruk maken.

Koikarper, Aziatische kikker en bijzondere schildpad voor exotische tuinen…

• De moderne tuin

De moderne of designtuin vormt een kleine uitzondering tussen de grote tuinen en kan prima plaats bieden aan één groot dier als blikvanger, vaak in een felle kleur, om de aandacht te trekken of zelfs te verrassen! Het kan een paard, een koe of welk dier dan ook zijn, dat in de tuin staat alsof het er echt thuishoort.

Welke dieren kiezen?

Afhankelijk van het type tuin en ook van je smaak kies je voor vogels, insecten, kikkers, egels, kleine dieren of juist grote dieren, zoals een hinde of een everzwijn. Er zijn echt exemplaren van wisselende kwaliteit en voor elk budget. Pottenbakkers en beeldhouwers maken onder meer heel mooie dieren, heel anders dan de massaal geproduceerde exemplaren die je in de winkel vindt. De huidige trend gaat uit naar diersilhouetten die uit staal zijn gesneden en die je gemakkelijk in de tuin kunt plaatsen.

Schildpad, egel, eekhoorn, vogels of reiger… dieren stelen de show in de tuin

Je kunt ervoor kiezen om in de hele tuin één gemeenschappelijk thema te gebruiken, wat zorgt voor een mooie harmonie en echte elegantie, of voor dieren uit dezelfde familie, bijvoorbeeld van hetzelfde materiaal, om het geheel rustig te houden.

De tuin van Château du Pin in Anjou is verknocht geraakt aan de kikker, die je in elk hoekje en in elke nieuwe ruimte verrast. Ze zijn allemaal heel sober, van terracotta of steen, en worden geleidelijk door de tijd gepatineerd © Gwenaëlle David

Huisdieren zijn vaak erg populair en kunnen op een leuke manier in een tuin worden geïntegreerd, zoals katten, eenden of kippen.

Een gemeenschappelijk thema in de tuin, zoals eenden, zorgt voor een rode draad.

De juiste standplaats

Als het mogelijk is, zoals we bij de tuinstijl hebben gezien, is het interessant om het type dier af te stemmen op de sfeer van de tuin. Zo wordt het geheel nog geslaagder! Een zeepaardje bij een vijver, een zittende hond naast een trap, een slak in het gazon of in een border…

Een ander aspect om rekening mee te houden is de decoratieve waarde die deze dieren krijgen tijdens de rustige periodes in de tuin, vanaf het najaar en in de winter. Door ze bij bovengronds afstervende vaste planten te plaatsen, wordt de ruimte in deze periode opgevuld en op gracieuze wijze verlevendigd. Je kunt ook een roestkleur combineren met de schors van een boom (papieresdoorn bijvoorbeeld) voor een opvallend effect.

Tot slot komt deze kleine dierenwereld het best bijna mysterieus op te gaan in de tuin: zo zorgen de dieren voor een verrassing wanneer ze plotseling tevoorschijn komen bij een bocht in het pad of verscholen staan bij heesters.

Een prachtige libel verwelkomt ons in de schemering van de sfeertuin van het Petit Bordeaux (© Gwenaëlle David)

Materialen en stijl

Tenzij je van een bont en eclectisch geheel houdt, raden we je aan om je tot één soort materiaal te beperken, of op zijn minst voor samenhang in de kleur te zorgen: een serie kleine objecten van aardewerk of geglazuurd terracotta blijft charmant, terwijl steen en afwerkingen van roestig metaal, zoals cortenstaal mooi opgaan in een tuin en zich laten raden zonder al te veel aandacht op te eisen. Sommige sculpturen combineren ruw en geverfd staal, of heel opengewerkt ijzerdraad in elegante creaties. Over het algemeen zorgen deze materialen, die mooi verouderen, voor zowel poëzie als een sterk karakter. Brons en gietijzer blijven prachtige materialen, die je beter voor klassieke tuinen of grote ruimtes reserveert, maar ze blijken duur in aanschaf. In alle gevallen moet het materiaal bestand zijn tegen weer en vorst.

Pas op met gekleurde kunsthars, die vaak slecht veroudert, en met goedkope objecten: ze zijn weliswaar minder duur, maar vallen na verloop van tijd tegen.

Staal met een roestige uitstraling is een echte klassieker in de dierendecoratie (© Gwenaëlle David)

Hout is weliswaar minder duurzaam door de jaren heen, maar maakt het mogelijk om mooie dieren te creëren die je zelf kunt beeldhouwen als je een beetje handig en creatief bent. Je kunt ook je eigen composities maken en je eigen stijl en fantasie aan de tuin toevoegen!

Geef je eigen creativiteit de vrije loop!

Pas op voor missers in smaak

Decoratie… het is echt een kwestie van smaak, en we kijken niet allemaal hetzelfde tegen dit onderwerp aan! In de tuin misschien nog wel meer, maar we kunnen toch stellen dat de beplanting de aandacht moet blijven trekken. De dieren die je hier en daar neerzet, komen veel beter tot hun recht als ze bijna toevallig ontdekt worden. Vermijd dus dat je te veel, te opvallende exemplaren neerzet… een kitscherig effect gegarandeerd.

Om het thema met dieren elegant te houden, kies je voor natuurlijke kleuren en onbewerkte materialen. Vermijd dus felle of glanzende kleuren, behalve bij één enkel figuur, zoals we hierboven al aangaven, in strakke, eigentijdse tuinen.

Natuurlijk staat het je vrij om de tuin op een eigenzinnige manier te decoreren en er zo een vleugje humor aan toe te voegen. Maar dieren die te ver afstaan van de sfeer van de tuin, zoals een leeuw op een terras tussen potbeplanting met eenjarige planten, zijn toch niet helemaal op hun plaats. Let ook op met bepaalde felgekleurde materialen, die lelijk verouderen.

Tenzij je van een eigenzinnige sfeer houdt, kun je bepaalde kleuren en materialen beter vermijden