De Walipini-kas: het hele jaar door groenten kweken

De Walipini-kas, wat is dat?

De Walipini-kas dankt haar naam aan het Aymara, een taal die wordt gesproken door de inheemse bevolking van de Boliviaanse Andes. ‘Walipini’ betekent letterlijk ‘warme plek’ of ‘plaats waar warme dingen worden neergezet’. Lokale boeren gebruikten hun kennis van de omgeving en plaatselijke bouwtechnieken om de kas te ontwerpen.

Het concept van de Walipini-kas bestaat uit het bouwen van een half ingegraven kas door een kuil in de bodem te graven. De thermische inertie van de aarde zorgt ervoor dat de temperatuur in de constructie het hele jaar door wordt gereguleerd. Op de hoogvlaktes waar de kas is ontworpen, is er zelfs in de winter veel zon, waardoor de warmte kan worden opgeslagen, beschut tegen kou en wind. Deze warmte wordt ‘s nachts afgegeven, waardoor de temperatuur 24 uur per dag en het hele jaar door vrijwel constant tussen 10 en 15 °C blijft.

Hoe is een Walipini-kas opgebouwd?

De walipini kan worden aangelegd op basis van een natuurlijke helling in het terrein, door deze tegen een bestaande berm of lage muur aan te bouwen, waardoor zowel de bouwkosten kunnen worden verlaagd als de thermische efficiëntie kan worden verbeterd.

• Er moet vooraf rekening worden gehouden met de aard van de bodem, die boven het grondwaterpeil en niet rotsachtig moet zijn. Ook de keuze van de locatie is van groot belang: de helling van het terrein moet voorkomen dat regenwater het ingegraven deel onder water zet en de plek moet vrij liggen, zonder schaduw, bij voorkeur pal op het zuiden.
• Allereerst wordt er een gat gegraven, want om volledig efficiënt te zijn, moet de walipini-kas minstens 1,5 m onder het maaiveld liggen, waarbij minimaal 2 m comfortabeler is om rechtop te kunnen staan. De teeltvakken kunnen minder diep worden uitgegraven dan de looppaden, om het grondverzet te vereenvoudigen en verhoogde bedden aan te leggen.
• Er moet drainage worden aangelegd om overtollig giet- en afstromend regenwater af te voeren, evenals een goede ventilatie.
• Afhankelijk van de situatie kunnen de muren worden gebouwd, verdubbeld of verhoogd met isolatiemateriaal dat opnieuw wordt gebruikt, zoals met water gevulde plastic flessen, die overdag de warmte van de zon opnemen en deze ‘s nachts langzaam afgeven om een constante temperatuur in de kas te behouden. Sommige tuiniers gebruiken hiervoor stenen, autobanden, strobalen of ander natuurlijk materiaal dat warmte kan opnemen. Als het niet nodig is, kunnen de wanden gewoon uit aarde bestaan.
• Het dak bestaat uit transparante materialen om zoveel mogelijk licht en warmte binnen te laten, zoals glas of kunststof. Omdat het om een alternatieve vorm van zelfbouw gaat, gebruiken tuiniers vaak wat ze voorhanden hebben, zoals hergebruikte ramen, plastic folie, pvc-platen van het type plexiglas, kanaalplaten van polycarbonaat enzovoort. Het dak moet waterdicht zijn en naar het zuiden gericht zijn om optimaal van de zon te profiteren.

• Er moet een trap of een hellende toegangshelling worden aangelegd om de lager gelegen kas te bereiken.
• De gewassen kunnen rechtstreeks in de bodem of in verhoogde bedden worden geteeld. Zorg ervoor dat er goede teelaarde wordt aangebracht als ondergrond voor de gewassen.
• Ook moet er een opvangpunt voor regenwater worden voorzien, zodat er dichtbij gietwater beschikbaar is.

Wat kweekt men in dit type kas?

Het principe is dat het in een Walipini-kas nooit vriest en dat het temperatuurverschil tussen dag en nacht klein blijft, in tegenstelling tot een gewone kas buiten.

De Walipini-kas kan dus worden gebruikt om een grote verscheidenheid aan planten te kweken, waaronder groenten, fruit, kruiden en bloemen. Je kunt er het hele jaar door gewassen telen: radijs, sla, tuinbonen, doperwten, kolen, kruiden…

→ Lees ook ons artikel “Welke groenten en fruit kun je het beste per seizoen in een kas kweken?“.

Wat zegt de wet over dit soort kassen?

U moet bij de gemeente een melding doen voor de bouw van een walipini-kas als:

• het grondoppervlak groter is dan 5 m²

of

• de hoogte groter is dan 1,8 m.

Als aan een van deze twee voorwaarden is voldaan, moet u de kas melden, ook als uw belastbare oppervlakte uiteindelijk kleiner is dan 5 m² en u geen belasting hoeft te betalen.