Ziekten en plagen in de kas bestrijden

De juiste manier van water geven om ziekterisico's te beperken

Teelt in een tuinkas kan ervoor zorgen dat gevoelige planten, zoals de tomaat met valse meeldauw, minder vatbaar zijn voor cryptogame ziekten. Veelvoorkomende ziekten zijn onder andere echte meeldauw (witziekte), roest en botrytis (grauwe schimmel). Ook sla, pompoenen, meloenen en andere komkommerachtigen (Cucurbitaceae) zijn planten die besmet kunnen raken.

Boven: valse meeldauw en roest; onder: echte meeldauw en botrytis

Deze ziekten ontstaan vaak door een afwisseling van regen en zon, waardoor een combinatie van vocht en warmte ontstaat die gunstig is voor de ontwikkeling van schimmels. Als planten in de kas worden beschermd tegen regenwater dat hun loof nat maakt, is het belangrijk om in plaats daarvan te zorgen voor de juiste besproeiingsinstallatie.

Om de ontwikkeling van ziekten te beperken, kun je de planten handmatig direct aan de voet water geven of kiezen voor een automatisch bewateringssysteem dat zorgt voor een zachte en gelijkmatige waterafgifte zonder het loof ooit te raken (druppelbewatering, poreuze slang). Je kunt ook kiezen voor een irrigatiesysteem van onderaf, via een capillair matje of een irrigatietafel.

Gebruik daarentegen geen beregeningssysteem, omdat dit alle planten nat maakt en alleen geschikt is voor tropische gewassen en/of planten waarvan het loof regelmatig bevochtigd moet worden.

De warme omgeving in de kas zorgt ervoor dat gewassen sneller uitdrogen en watertekort krijgen. Daardoor verzwakken de planten en zijn ze minder goed bestand tegen ziekten. Geef daarom matig maar regelmatig water.

Door regelmatig water te geven, kun je ook andere ziekten in de kas helpen bestrijden, zoals neusrot bij tomaten en het barsten van vruchten.

Irrigatietafels zorgen via capillaire werking voor de watervoorziening van planten. Geef ter voorkoming van ziekten bij voorkeur handmatig water aan de voet van de planten.

Effectieve ventilatie in de kas

Veel plagen verschijnen en ontwikkelen zich door de warme en droge atmosfeer in de kas: schildluizen, rode spint, witte vliegen (witte vlieg).

Deze ongewenste gasten zijn bang voor koele en vochtige omstandigheden. Een goede ventilatie is daarom onmisbaar om de lucht te verversen, de kamertemperatuur te reguleren en hun verschijning te voorkomen. Zet ramen, deuren en dakramen dagelijks open, vooral in de zomer.

Omgekeerd voorkomt ventilatie ook dat een te vochtige omgeving blijft hangen, waardoor veel condens ontstaat en die gunstiger is voor de ontwikkeling van ziekten.

Als extra preventieve maatregel of bij een lichte aantasting kunnen regelmatige besproeiingen met regenwater op planten die niet gevoelig zijn voor cryptogamie meestal volstaan. Als een plant is aangetast, aarzel dan niet om deze op een koele en regenachtige dag buiten te zetten.

Ook tussen de planten zelf moet voor een goede ventilatie worden gezorgd; idealiter raken ze elkaar niet te veel. Plant daarom niet te dicht op elkaar en bevorder de luchtcirculatie.

Zorg er tot slot voor dat je kas schoon blijft, verwijder regelmatig beschadigde delen van de planten (bladeren, stengels, …) en maak je snoeigereedschap na elke snoeibeurt schoon met alcohol of zwarte zeep.

Ventileer je kas zodat de lucht kan circuleren en houd voldoende afstand tussen je planten.

Gezonde, krachtige planten, regelmatig gecontroleerd

Gezonde planten telen helpt van nature het verschijnen van plagen en ziekten tegen te gaan. Omdat ze sterker zijn, zullen ze er minder gevoelig voor zijn.

Ga in het tuincentrum voor krachtige planten of kies, als dat kan, voor het zaaien van zaden of de aankoop van jonge planten in perskluitjes.

Kies gezonde, evenwichtige en rijke substraten, die de planten goed voeden en sterker maken. Verbeter de bodem, maar niet overmatig, en beperk de toevoeging van meststoffen en stikstof, die vaak de aanwezigheid van plagen zoals bladluizen bevorderen.

Pas vruchtwisseling toe: vermijd het om planten uit dezelfde familie twee jaar na elkaar op dezelfde plek te telen. De bodem verliest namelijk geleidelijk zijn voedingsstoffen en raakt uitgeput. Als dat niet mogelijk is, kies dan voor een teelt in pot.

Tot slot kunnen regelmatige controle en observatie van planten in de kas vaak voorkomen dat plagen en ziekten zich snel uitbreiden, zonder de gewassen nadelig te beïnvloeden. Enkele bladluizen of schildluizen kunnen eenvoudig met de hand worden verwijderd en een aangetast blad wordt meteen weggehaald, voordat het tijd heeft om de naburige bladeren te besmetten.

Controleer uw planten in de kas regelmatig. Koop bij voorkeur uw planten in perskluitjes.

Een evenwichtig ecosysteem om ziekten en plagen te voorkomen

Zowel buiten als in de kas is het essentieel om een rijk en gevarieerd ecosysteem in stand te houden. Door een gezonde natuurlijke cyclus te behouden, kun je plagen en ziekten doeltreffend bestrijden.

De aanwezigheid van natuurlijke vijanden bevorderen

Zowel buiten als in de kas kweek je planten die bekendstaan om het aantrekken van belangrijke natuurlijke vijanden, zoals zweefvliegen, die zich tegoed doen aan bladluizen. Kies bijvoorbeeld voor bernagie, bijenvoer of zelfs klaprozen.

Stimuleer in het algemeen alle biologische bestrijders in de tuin om zich in de buurt van de gewassen te vestigen: lieveheersbeestjes, gaasvliegen, sluipwespen, vogels, oorwormen… Plaats voederbakken, drinkbakken, nestkastjes, insectenhotels, stapels stenen enzovoort en kweek nectarrijke bloeiende planten.

Hun aanwezigheid kan voldoende zijn om een plaag in de kas in te dammen.

Bij een aantasting of een te sterke ontwikkeling is biologische bestrijding een goede oplossing om plagen en ziekten te bestrijden. Het uitzetten van natuurlijke vijanden blijkt in de kas namelijk zeer doeltreffend te zijn, veel doeltreffender dan in de open tuin. Lees onze adviezen om deze biologische bestrijders goed te gebruiken, zoals nematoden tegen engerlingen en aardrupsen.

Zweefvlieg, lieveheersbeestje en koolmees.

Begeleidende planten kweken

Begeleidende planten zijn planten die positieve wisselwerkingen met elkaar hebben. Door ze te combineren, kunnen plagen en de ontwikkeling van ziekten worden voorkomen.

Zo staan de kleine afrikaantjes bekend om het verjagen van witte vliegen, aardvlooien en bladluizen.

Andere planten hebben juist als functie om plagen naar zich toe te lokken in plaats van naar de gekweekte plant. Dat geldt voor de Oost-Indische kers, die bijzonder geliefd is bij bladluizen, waardoor die andere aanplant met rust laten. Komkommers, aubergines, paprika’s en aardbeien worden op hun beurt beschermd tegen de wants Liocoris door een strook brandnetels die vlak bij de kas zijn geplant.

Klein afrikaantje, Oost-Indische kers en brandnetel

Het bodemleven in de tuinkas verzorgen

Micro-organismen, kleine dieren en insecten, zoals pissebedden en regenwormen, komen van nature voor in gezonde bodems. Dit bodemleven bevordert de ontwikkeling van planten en maakt ze sterker tegen plagen en ziekten.

Om een levende bodem in de kas te behouden, zorg je opnieuw voor goede ventilatie, doeltreffend water geven, toevoegingen van bodemverbeteraars, het telen van groenbemesters en het aanbrengen van mulch.

Een vruchtbare en goed uitgebalanceerde bodem zal ook natuurlijke vijanden van plagen naar de kas lokken.

Als je ervoor hebt gekozen om kippen in je tuin te houden, laat ze dan aan het einde van de teeltperiode in najaar en winter in de kas rondlopen. Ze zullen elke plaag die binnen snavelbereik komt met smaak opeten (rupsen, slakken, naaktslakken, aardrupsen…) en tegelijk de bodem beluchten en bemesten.

Tot slot verdienen natuurlijke behandelingen op basis van aftreksels (brandnetel, paardenstaart…) of insecticiden van natuurlijke oorsprong altijd de voorkeur boven chemische behandelingen, om het bodemleven en het natuurlijke evenwicht in de kas zo goed mogelijk te behouden.

Goede mulch, compost, schuilplaatsen voor insecten en nectarrijke planten dragen bij aan een gezond ecosysteem in de kas.