Tot wel 50% korting op voorjaarsbollen – Daar profiteer ik van!
Bladwespenlarven: alles over deze schijnrupsen

Bladwespenlarven: alles over deze schijnrupsen

Leer ze beter kennen om je planten te beschermen

Inhoud

Gewijzigd op 25 januari 2026  door Pascale Bigay, experte jardin et potager 5 min.

Er zijn allerlei rupsen die behoorlijk wat schade aanrichten in de siertuin, de boomgaard of de moestuin. Koolwitjes, fruitmotten, buxusmotten, dennenprocessierupsen, uilvlinders… Maar wist je dat er naast deze larven, nakomelingen van vlinders, ook andere insecten bestaan die sprekend op rupsen lijken, maar het niet zijn? Ik heb het over bladwespen, ook wel zaagwespen genoemd, die bijzonder vraatzuchtige bastaardrupsen voortbrengen. De larven van bladwespen zijn polyfaag en tasten veel verschillende planten aan.

Ontdek samen met ons hoe je deze insecten herkent en inzicht krijgt in de levenscyclus van de verschillende soorten bladwespen en hun larven, zodat je ze beter kunt bestrijden.

 

Moeilijkheidsgraad

Wat is een bladwesp?

Bladwespen zijn vliesvleugeligen uit de onderfamilie van de bladwespachtigen (Symphyta). De term “bladwespen” is een volksnaam voor verschillende soorten vliegen. Want bladwespen zijn inderdaad vliegen die zich voordoen als wespen, maar dan zonder wespentaille! Hun achterlijf is namelijk niet ingesnoerd. Deze vliegen vallen weinig op door hun kleine formaat van ongeveer 1 cm, waardoor ze onopgemerkt blijven. Toch hebben ze opvallende kleuren, vaak geel en zwart of vrij felgroen. Je komt ze tegen op verschillende schermbloemigen, waar ze graag nectar verzamelen. De volwassen dieren hoef je dus niet echt te vrezen.

bladwesp herkennen

Bladwespen van de aalbes tijdens de paring

De larven zijn daarentegen gevaarlijker voor onze tuin. De volwassen dieren lijken op wespen, terwijl de larven iets weg hebben van rupsen van vlinders en motten. Maar dat zijn ze niet. Deze bastaardrupsen zijn te onderscheiden van echte rupsen aan hun twee extra paar schijnpoten en hun bolle kop met aan weerszijden slechts één enkel oog (terwijl rupsen er meerdere hebben). De larven hebben een effen kleur en zijn lichtgroen, witachtig of bruinachtig. De meeste kunnen zich bij gevaar oprollen tot een S en zich op de grond laten vallen. Bladwesplarven leven meestal in kolonies.

Om zich tegen vijanden te beschermen, gebruiken deze larven slimme trucs: ze spinnen webben, rollen blaadjes op, maken “sigaren” van bladeren of leven in gallen. Sommige vreten gangen in het blad.

Wat is de levenscyclus van bladwespen?

Om deze schadelijke rupsen beter te bestrijden, is het essentieel om hun levenscyclus te kennen.

  • De volwassen insecten verschijnen tussen april en juni, afhankelijk van het klimaat
  • Na de paring leggen de vrouwtjes al snel hun eitjes. Ze hebben een legboor met kleppen in de vorm van een zaagblad, een soort boor waarmee ze in planten snijden om er hun eitjes in te leggen. Het vrouwtje kan tot 300 eitjes leggen
  • Na enkele dagen komen de larven uit en eten ze gedurende 10 tot 15 dagen rechtstreeks van hun waardplant. Deze zeer vraatzuchtige bastaardrupsen groeien heel snel

    bladwesplarven

    Bladwespen nemen een S-houding aan om roofdieren af te schrikken

  • Dan is het tijd voor de verpopping: in een taaie cocon, ondiep begraven in de bodem, of in een houtige, zachte twijg
  • Een tweede generatie komt uit tussen juli en augustus en de cyclus begint opnieuw
  • Een derde generatie kan verschijnen aan het begin van het najaar
  • Vervolgens overwinteren de larven in de bodem als pop, de hele winter lang.

De verschillende soorten bladwespen en de schade die ze veroorzaken

Volwassen bladwespen en hun larven komen in allerlei omgevingen voor, van tuinen en akkers tot bossen en struikgewas. Meestal hebben ze een voorkeur voor koele, vochtige plekken.

Gedeeltelijke of volledige ontbladering

Volwassen bladwespen zijn onschadelijk en houden zich bezig met nectar zoeken of even uitrusten in de zon, maar de larven zijn echte verwoesters. Zeker omdat ze relatief veel eitjes leggen. De larven zitten op of onder het blad, knippen erin, prikken er gaten in en vreten het nauwgezet aan vanaf de rand. Ze zitten allemaal op een rij, soms in een wankele houding. Ze zijn zo vraatzuchtig dat soms alleen het skelet van de bladeren overblijft. Deze bastaardrupsen kun je dan ook wel kantwerksters noemen.

Door deze gedeeltelijke of volledige ontbladering verzwakken de aangetaste planten aanzienlijk. Hun groei stopt en bij een ernstige aantasting sterven ze soms af. Zijn er daarentegen maar weinig larven, dan is de schade alleen esthetisch.

Bladwespen die specifieke planten aantasten

Er zijn in totaal veertien verschillende families van bladwespen, waarvan er twaalf in ons land voorkomen. Ze tasten allerlei soorten planten aan: van fruitbomen en andere bomen tot vaste planten, heesters en rozen, maar ook groenten zoals koolsoorten, waaronder kool, knolraap, radijs, koolzaad en mosterd…

  • De rozenbladwesp (Arge pagana): de volwassen wesp heeft een zwarte kop, borststuk en poten, en een geel achterlijf. De larven hebben een lichtgroen lichaam met zwarte stippen en eten de jonge bladeren van rozen. De eitjes worden in twee parallelle rijen in een jonge stengel gelegd
  • De kruisbessenbladwesp (Nematus ribesii): het vrouwtje is zwart en geel, het mannetje zwart en de larven geelgroen met zwarte, knobbelige stippen. Ze prikken gaten in de bladeren en vreten ze vervolgens op
  • De berkenbladwesp (Craesus septentrionalis): de larven zijn witachtig tot lichtgroen en hebben zwarte stippen. Ze eten ook graag de bladeren van de zwarte els, es, hazelaar, haagbeuk, populier en esdoorn…
  • De naaktslakbladwesp (Caliroa cerasi): de larven zijn zwart en lijken op kleine, slijmerige naaktslakken. Ze hebben een voorkeur voor de bladeren van kersenbomen, perenbomen en pruimenbomen
  • De koolzaadbladwesp (Athalia rosae): de volwassen wespen zijn oranje, de larven donkerbruin. Ze ontwikkelen zich op koolzaad, bieten en mosterd…

    verschillende soorten bladwespen

    Verschillende soorten bladwesplarven

  • De hoplocampa’s (Hoplocampa spp): ze tasten vooral fruitbomen aan, zoals peren- en appelbomen
  • De wollige bladwesp (Eriocampa ovata): de volwassen wespen zijn zwart met wat rood, de larven zijn wit. Ze hebben een voorkeur voor de bladeren van de witte els en de zwarte els, de iep en de hazelaar
  • De dennenbladwesp (Diprion pini): de volwassen wespen zijn zwart met geeloranje vlekken. De larven zijn gebroken wit en bedekt met zwarte haren. Ze eten de naalden van verschillende dennensoorten
  • De roodbruine dennenbladwesp (Neodipirion sertifer): ook deze is een grote plaag van de naalden van de grove den (Pinus sylvestris) en de Japanse parasolden (Pinus densiflora)

Deze lijst is niet volledig!

Hoe kom je van bladwesplarven af?

Als de volwassen bladwespen en hun eitjes moeilijk te ontdekken zijn, vallen de larven gemakkelijker op. Dat komt niet alleen door hun aantal, maar ook doordat ze zich in een S-vorm kunnen oprichten om roofdieren af te schrikken. Geen zorgen: deze bastaardrupsen veroorzaken absoluut geen huidreacties, zoals de rupsen van de dennenprocessievlinder dat wel kunnen doen.

Je kunt ze op verschillende manieren bestrijden. Begin met de larven met de hand van de planten te plukken die binnen bereik zijn. Verdrink ze daarna in een sopje. Misschien moet je dit meerdere keren herhalen. Verwijder ook de takken waarvan de bladeren door de larven zijn opgegeten.

bladwespen bestrijden

Als de planten binnen bereik zijn, kun je de larven met de hand plukken; ze veroorzaken geen huidreacties

Ook allerlei biologische bestrijders in je tuin kunnen helpen. Zo kunnen kleine sluipwespen de bladwespen op natuurlijke wijze in toom houden door hun larven te parasiteren. Tuinvogels maken bovendien weinig verschil tussen een echte vlinderrups en de bastaardrupsen van bladwespen. Insectenetende vogels smullen ervan, vooral tijdens het broedseizoen, wanneer de jonge vogels honger hebben. Ook spitsmuizen zijn geduchte roofdieren van de larven wanneer die op de grond vallen om zich te verpoppen. Je kunt deze nuttige dieren naar je tuin lokken door meer voederplaatsen en nestkasten op te hangen of op verschillende plekken in de tuin wat hout op te stapelen.

Om problemen voor te zijn, raden we je ook aan om de bodem aan de voet van bomen, heesters, rozen en vaste planten die zijn aangetast, te schoffelen en zo de poppen bloot te leggen. De kou zal ze doden, of vogels en eventueel je kippen zullen ze opeten.

Als de aantasting echt ernstig is, kun je overwegen de planten te behandelen. Bacillus thuringiensis (Bt) heeft geen zin, want deze larven zijn geen rupsen. Plantaardig pyrethrum werkt daarentegen goed, net als een eenvoudig middel op basis van zwarte zeep. Gebruik deze middelen, hoe natuurlijk ze ook zijn, met mate, want ze maken weinig onderscheid.

Opmerkingen

Dit formulier wordt beschermd door reCAPTCHA: u kunt het privacybeleid en de gebruiksvoorwaarden raadplegen.