Ixiolirion tataricum - Blauwe sterlelie

De Ixiolirion tataricum wordt soms Siberische lelie genoemd, vanwege zijn Tataarse herkomst. Deze bolgewas uit de steppen van Centraal-Azië, die nog vrij zeldzaam is in de teelt, is weinig bekend bij tuiniers in West-Europa. Het is een plant met een discrete maar onmiskenbare elegantie in het voorjaar. Een pol met lange, smalle bladeren in een licht zilvergrijs groen, een slanke stengel met wat losse bloemtrossen waar kleine lelies in een mooi licht blauw-paars in bungelen – zo presenteert hij zich voordat hij zijn zomerslaap ingaat. Zijn herkomst wijst op een goede aanpassing aan koude, droge winters, beschermd onder een dikke sneeuwlaag, en aan droge zomers. Liefhebbers van mooie wilde planten zullen hem omarmen in borders, perken en zonnige alpenrotsentuinen. Deze bol is ook perfect voor het maken van originele bloeiende potten en charmante voorjaarsboeketten.

De Ixiolirion tataricum, vroeger ingedeeld bij de Amaryllidaceae, behoort nu tot de veel kleinere familie Ixioliriaceae, die slechts 4 soorten telt. De etymologie van de geslachtsnaam Ixiolirion komt van Ixia (zoals de korenlelie) en het Griekse 'lirion', dat simpelweg lelie betekent, waarschijnlijk verwijzend naar de (lichte) gelijkenis van de bloemen met die van Ixia. Alleen de soort Ixiolirion tataricum is verkrijgbaar in de tuinbouw.

Deze vaste plant uit een bol (eigenlijk een knol) is afkomstig uit bergachtige of vlakke steppegebieden die een groot territorium beslaan, van Oost-Siberië tot Centraal-Azië, en verder naar het westen en zuiden, van Iran tot Afghanistan, Irak en Pakistan. Elke ovale knol, bedekt met een bruin vlies en 2-3 cm breed, produceert 3 tot 8 lineaire, soepele bladeren die samen een basale pol vormen, een beetje zoals bij siergrassen. Ze hebben een kenmerkend grijsgroene kleur. Uit het midden van deze pol komt van april tot juni, afhankelijk van het klimaat, een slanke en golvende stengel van 40 tot 50 cm hoog tevoorschijn. Deze stengel draagt aan zijn top een soort scherm of tros bestaande uit een tiental trompetvormige, smalle bloemen van 4 tot 5 cm lang, die ook doen denken aan de bloemen van agapanthus. Elke bloem heeft 6 smalle, uitgespreide 'bloemblaadjes' in een kleur die varieert van lavendelblauw tot licht paars. Ze worden dooraderd door donkerder gekleurde nerven. De bloemen worden gedragen door bloemstelen van wisselende lengte, wat de bloeiwijze een prettig luchtig en enigszins los uiterlijk geeft. Na de bloei vormen zich vruchten: capsules die bij rijpheid vele zwarte zaden vrijgeven.

Als we de Siberische lelie niet vaker in onze tuinen tegenkomen, komt dat waarschijnlijk doordat hij enkele eisen stelt: het geheim van succes is hem een zeer goed gedraineerde bodem te garanderen, droog in de winter en zomer, maar vochtig in het voorjaar wanneer hij in groei is. Hij vindt van nature zijn plek in een alpenrotstuin, of simpelweg een rotstuin in een niet al te streng gematigd klimaat. De teelt in potten maakt het gemakkelijk om de vochtigheid van het substraat in winter en zomer te controleren. Plant hem in de tuin in groepjes van 10 bollen in borders, bijvoorbeeld samen met nerines. Hun voorjaarsbloei gaat ook mooi samen met die van late roze tulpen, en natuurlijk de majestueuze aren van de Eremurus, zijn metgezellen uit de steppe die dezelfde teeltvoorwaarden vereisen.