Crambe maritima - Zeekool

De Crambe maritima, ook wel Zeekool genoemd, is een wilde en zeer doorlevende neef van de tweejarige kool uit onze moestuinen. Deze kool, die zeldzaam is geworden aan onze oceanische kusten, heeft een hoge sierwaarde en verdient het om in onze tuinen geteeld te worden voor het oog, maar ook om op het bord van een nieuwsgierige tuinier te belanden. Met een voorkeur voor stenige of zandige, zeer goed doorlatende maar toch frisse grond; is deze prachtige plant interessant vanwege haar mooie, blauwachtig-grijze, gekroesde blad en haar overvloedige, luchtige voorjaarsbloei in ivoorwit, die aangenaam geurt.

Deze zeekool is oorspronkelijk afkomstig uit West-Europa, van Zweden en Rusland tot Portugal, via Frankrijk. In het wild komt hij voor op de keienstranden van Normandië, hier en daar in het zand en grind van de kust van Het Kanaal en de Atlantische Oceaan, van Pas-de-Calais tot Morbihan, waar hij nu strikt beschermd is. Het is een zeer langlevende vaste plant, die 20 jaar of ouder kan worden. Zijn ecologisch optimum komt overeen met een zeer zonnige standplaats, een koel zeeklimaat, een eerder basische (kalkhoudende) en rotsachtige bodem, zeer arm aan organisch materiaal (potgrond, compost), maar rijk aan mineralen. Net als alle kolen behoort hij tot de Brassicaceae-familie, voorheen de Kruisbloemigen. Het is een goed winterharde plant (tot -20°C), redelijk eenvoudig te kweken in tuinen met goed doorlatende grond.

De Crambe maritima ontwikkelt zich vanuit een dikke, houtige wortelstok waaruit jonge, kroezende en paarse scheuten ontspringen. Deze ontvouwen zich tot grote, ronde en vlezige bladeren, sterk gegolfd aan de rand en bedekt met een blauwachtige waslaag. Een volwassen pol kan 60 cm hoog worden in bloei (40 cm voor het blad), met een minstens even grote breedte. Het zijn de jonge bladeren die eetbaar zijn, vooral wanneer ze worden 'gebleekt' door ze af te schermen van het licht met een mulchlaag of een terracotta klok. Dit mooie blad blijft in de winter aanwezig. De plant bloeit van mei tot juli, afhankelijk van het klimaat, en zeer rijkelijk. Talrijke bloemstengels steken uit de bladrozet. Ze dragen enkele kleine blaadjes aan de onderkant en vertakken zich aan de top in pluimen. Elke pluim, vrij dicht, is bezet met witte tot roze bloemen met 4 bloemblaadjes, vrij groot en aangenaam geurend. Deze bloei met een zoete honinggeur, rijk aan nectar, trekt veel bestuivende insecten aan. Ze maakt plaats voor bolvormige, gelige vruchten die hauwen worden genoemd, met zaden die vrij gemakkelijk geoogst en gezaaid kunnen worden in maart-april, na een koudeperiode van 2 tot 3 maanden.

In de keuken:

Alle delen van de Crambe maritima zijn eetbaar, hun smaak verschilt iets van die van de moestuinkool. De bladeren worden voor de bloei gegeten en de bloemknoppen, rauw of gekookt. De jonge, gebleekte scheuten (bladstelen) worden gebruikt in de Engelse keuken, hun fijne smaak doet denken aan die van kardoen en asperge. De wortels, rijk aan zetmeel en suiker, kunnen gekookt gegeten worden.

In de tuin:

De Crambe maritima is een sterplant voor een zonnige rotstuin waar de grond fris blijft. Zet hem tussen enkele grote stenen in een border op grind, waar hij 's winters de show zal stelen. Zijn sterke persoonlijkheid weerhoudt hem er niet van zich te mengen in gemengde borders met bodembedekkende rozenstruiken, vaste of struikvormige salie, daglelies, winterheide. In een meer landelijke stijl kan hij gezelschap krijgen van Armeria maritima (Engels gras), teunisbloemen (Oenothera macrocarpa of versicolor), Echinops (kogeldistel), Nepeta (kattenkruid), stokrozen of mooie siergrassen zoals Muhlenbergia capillaris, Pennisetum alopecuroides (lampenpoetsersgras) en Stipa tenuifolia (vedergras). Redelijk meegaand is de zeekool spectaculair in een vruchtbare en frisse tuingrond zoals die van de moestuin, maar daar veroudert hij vaak minder goed.