Dactylorhiza fuchsii - Bosorchis

Dactylorhiza fuchsii, de Fuchs' vingerorchis, ook wel Fuchs' handekenskruid of bosorchis genoemd, is een volledig winterharde, Europese vaste orchidee. In de zomer toont ze prachtige, dichtbebloemde bloemaren met kleine bloempjes die getooid zijn met intrigerende tekeningen, die doen denken aan de vleugels van een insect, in purperroze op een witte tot lichtlavendelkleurige achtergrond. Het is een robuuste soort die zich gemakkelijk zal verwilderen op een plek die haar bevalt. Ze groeit zowel in de volle zon als in lichte schaduw en vormt soms mooie kolonies in lichte bossen of op open plekken in wilde graslanden, op kalkhoudende bodems. 

Dactylorhiza fuchsii behoort tot de Orchidaceae-familie. Haar exacte herkomst is onzeker, vanwege de gelijkenis met een andere, zeer nauwe verwant (Dactylorhiza maculata), maar haar verspreidingsgebied is Eurosiberisch. Het is een kruidachtige, terrestrische orchidee met een opmerkelijk opslagorgaan, een vingervormige (dactylo=vinger, rhiza=wortel) knol. Deze bladverliezende soort vormt in het voorjaar een pol met lichtgroen blad, gemarmerd met bruinachtige vlekken. Het bestaat uit grote, ovale en lancetvormige bladeren die op die van het lelietje-van-dalen lijken, met parallelle nerven en een heldergroene kleur. In juni verschijnen stevige, massieve stengels die op een hoogte van ongeveer 45 cm kegelvormige, later cilindrische aren dragen. Hierop staan kleine, betoverende bloempjes dicht opeen, met witroze tot lichtlavendelkleurige kroonbladen waarop in purperroze de silhouet van een vliesvleugelig insect met gespreide vleugels is getekend. De lip, het grootste naar beneden gerichte kroonblad, is duidelijk drielobbig. Het blad vergeelt en verdwijnt vrij vroeg in het seizoen, soms al eind augustus. De plant gaat dan in rust tot het volgende voorjaar. Deze orchis komt niet altijd trouw opdracht van het ene op het andere jaar; dat betekent niet dat de plant dood is. Dit wordt grotendeels bepaald door de weersomstandigheden. Zoals men ook bij paddenstoelen kan waarnemen, zijn er goede orchideeënjaren en minder goede jaren... De bijzonderheid van deze soorten heeft zijn prijs.  

Terrestrische orchideeën worden beschouwd als pioniersplanten; ze vestigen zich snel op de meest onherbergzame plekken, die door andere planten worden gemeden. De Fuchs' vingerorchis houdt van plekken met een behoorlijk groot temperatuurverschil tussen dag en nacht, en van frisse tot droge, humusrijke bodems, zelfs kleiachtige en kalkhoudende. Het is een plant die niet graag wordt verstoord, maar die de concurrentie van 'onkruiden' redelijk goed verdraagt. Loop eens door uw tuin om de perfecte plek voor haar te bepalen. In het wild groeit ze gemakkelijk op rotsachtige en kleiachtige graslanden van kalkrijke plateaus, niet ver van jeneverbessen, rode kornoelje, sleedoorn en hondsroos.  

Wilde orchideeën zijn bedreigd; veel soorten zijn beschermd. Onze planten komen niet uit het wild, maar zijn vermeerderd door deling van planten in teelt. Dit is uiteraard een langzaam proces, wat de prijs verklaart, maar de planten zijn robuust en perfect aangepast aan de vollegrond. Hoeveelheden zijn altijd zeer beperkt!