Symphytum grandiflorum - Smeerwortel

De Symphytum grandiflorum, beter bekend als grootbloemige smeerwortel, is een bijzonder sterke vaste plant die zich krachtig ontwikkelt tot een dichte bodembedekker in elke goede tuingrond, waar hij de opkomst van onkruid aanzienlijk beperkt. Makkelijk in onderhoud, is het ook een rijkbloeiende en charmante plant in het voorjaar, even nuttig voor de tuinier als voor de tuin. Zijn crèmewitte klokjesbloemen fleuren schaduwrijke en zonnige borders op en voeden de bijen. Zijn bladmassa vindt veel toepassingen in een biologische tuin of permacultuur. Zijn uitbreiding is gemakkelijk te beheersen door ongewenste uitlopers uit te trekken.

De grootbloemige smeerwortel behoort tot de familie van de Ruwbladigen (Boraginaceae), het is een neef van de bernagie en het vergeet-mij-nietje. Zijn oorsprong ligt in Rusland en Georgië, maar hij is wijdverspreid en in cultuur in West-Europa. Zeer meegaand, deze smeerwortel verdraagt concurrentie van wortels van andere planten en een breed scala aan grondsoorten (van kalkhoudend tot licht zuur), maar geeft toch de voorkeur aan stevige, vochthoudende grond. Het is een vaste kruidachtige plant die zich zijwaarts uitbreidt via zijn wortelstokken, met een snelle groei, en waarvan het blad in de winter aanwezig blijft. Uit deze wortelstok komen in dichte rijen stengels met ovale, puntige bladeren die ruw aanvoelen, donkergroen van kleur met paarse nerven. De bloei vindt plaats in april-mei, aan het uiteinde van paarse stengels die 25-30 cm hoog kunnen worden. De Symphytum grandiflorum draagt buisvormige, bijenvriendelijke bloemen in crèmewit, getekend met bruin en oranje, die in hangende schermen gedragen worden.

Krachtig kan de grootbloemige smeerwortel grote kolonies vormen in de halfschaduw of zelfs in de zon, tussen struiken, op hellingen... kortom overal waar je wilt dat de bodem bedekt is zonder dat je er onderhoud aan hebt. Hij verdraagt zelfs zomerdroogte, mits deze niet te streng is. Wanneer je alles hebt geprobeerd en niets werkte, is de Symphytum grandiflorum je laatste redmiddel. Gebruik hem bijvoorbeeld om een schaduwrijk pad te omzomen, aan de voet van bomen en struiken, of in die vergeten hoek achterin de tuin die dreigt overwoekerd te raken door klimop en braam... Geschikte beplantingspartners zijn bijvoorbeeld Trachystemon orientalis, de mansoor (Asarum europaeum), de kleine maagdenpalm (Vinca minor)...

Gebruik van de grootbloemige smeerwortel:

Het is een bijenvriendelijke plant die ook de bodemstructuur verbetert. Hij kan worden gebruikt om een vloeibare meststof te maken, genaamd smeerwortelgier, door maceratie in koud water: het is een voorjaarsstimulans. De afkooksel (de bladeren enkele minuten koken en laten afkoelen) staat bekend als insecticide. Je kunt het snoeiafval van smeerwortel gebruiken om de voet van andere planten te mulchen of het op de composthoop te doen, waar het de compost verrijkt met stikstof, kalium, fosfor, calcium, koper, ijzer en magnesium. Omdat hij af en toe betreding redelijk goed verdraagt, vormt hij een uitstekende bodembedekker die weinig ruimte laat voor 'onkruid'. Tot slot is het een plant die zeer gastvrij is voor de biodiversiteit: hij wordt gewaardeerd door bijen, gaasvliegen en spinnen.