Petasites fragrans - Winterheliotroop

De Petasites fragrans of Petasites pyrenaicus, ook wel Winterheliotroop, Welriekend hoefblad of Pyreneeën hoefblad genoemd, is een krachtige vaste plant die bodembedekkend groeit en betovert met zijn winterbloei in lila-paarse tinten en een heerlijk heliotroop-parfum, dat aan vanille doet denken. Zijn groeikracht en grote aanpassingsvermogen kunnen een voordeel of nadeel zijn: ideaal voor een verwilderde, schaduwrijke plek of een oever, maar minder geschikt voor een kleine tuin of een border die hij moeiteloos en ongeremd zou koloniseren met zijn mooie blad. Hoe charmant ook, zijn neiging tot woekeren moet in toom worden gehouden.  

De Petasites fragrans is een plant uit de Asteraceae-familie, oorspronkelijk uit Noord-Afrika en wijdverspreid in vochtige gebieden van het Middellandse Zeegebied. Hij is verwilderd of heeft zich genaturaliseerd in veel regio's in West-Europa en Oceanië. Deze plant groeit zowel op zonnige oevers en in moerassige grond als onder bomen, in droge schaduw. Kalkhoudende en droge grond in de zomer is geen probleem, zolang de standplaats maar schaduwrijk is.

Het welriekend hoefblad groeit snel en vormt een sterk bodembedekkende pol die 30 tot 50 cm hoog wordt, afhankelijk van de bodem, maar die zich in de loop der tijd theoretisch onbeperkt kan uitbreiden via zijn krachtige, uitlopers vormende wortelstok. De plant is tweehuizig, wat betekent dat er aparte mannelijke en vrouwelijke planten zijn. Beide soorten bloeien tegelijkertijd, tussen januari en maart. De bloeiwijze heeft de vorm van een ovale tros. Ze bestaat uit kleine vrouwelijke of mannelijke bloemhoofdjes die in pluimen zijn verenigd. De bloemen, in een pastel mauve-roze, verspreiden een heerlijke zoete geur die aan vanille doet denken. Het blad blijft in de winter aan de plant als de temperatuur niet onder -7°C daalt. Het kan in de zomer afsterven als de grond te droog is, maar vormt zich opnieuw zodra de regen terugkeert. Het bestaat uit ronde bladeren met een hartvormige basis en een getande rand, die 5 tot 20 cm in doorsnee meten. Elk blad wordt gedragen door een bladsteel van 10 tot 30 cm lang. De bovenkant van het blad is donkergroen en bij jonge bladeren behaard. De onderkant is lichter groen en bedekt met fijne haartjes. 

De Winterheliotroop is een nuttige plant om in een jaargetijde met weinig bloemen toch groen en geur in de tuin te brengen. Plant hem aan de rand van een grote tuin, om een talud of sloot te koloniseren, in de hoek van een kleine schaduwrijke binnenplaats of in een wat verwaarloosd bosplantsoen. Zijn geur zal zich verspreiden tot in de meer 'beschaafde' delen van de tuin. Het is echter belangrijk om in de gaten te houden dat hij de toegestane grenzen niet overschrijdt, want hij houdt geen rekening met perceelgrenzen of de regels van goed nabuurschap.