Opuntia lubrica - Schijfcactus

De Opuntia lubrica is een interessante cactussoort vanwege zijn goede winterhardheid en de prachtige kleur van zijn schijfstammen (cladodia). Deze plant, die breder dan hoog wordt, kenmerkt zich door een opeenvolging van schijfstammen van bescheiden formaat. Deze zijn meestal vrijwel doornloos, maar bedekt met kleine bundeltjes gele haartjes (glochiden) die roestkleurig worden; erg decoratief maar irriterend. De plant bloeit in het voorjaar met delicate, heldergele bloemen. In een gunstig klimaat worden deze gevolgd door mooie, kleine, felrode vruchten. Deze Opuntia gedijt gemakkelijk in potten of in de vollegrond, in een zeer drainerend substraat, en vraagt weinig onderhoud.

De Opuntia lubrica is een botanische soort verwant aan de Barbarijse vijg (Opuntia ficus-indica). Het is een vetplant uit de cactusfamilie. Hij is oorspronkelijk afkomstig uit de woestijngebieden van Mexico en Texas, meestal op kalkhoudende, zanderige of rotsachtige bodem. Zoals bij alle schijfcactussen bestaat de groeiwijze uit een zeer gedrongen stam, die verhout met de leeftijd en zich vertakt in afgeplatte, vlezige takken, artikelen of schijfstammen genoemd. Een volwassen exemplaar bereikt ongeveer 80-90 cm hoogte en 1,20 m breedte, soms meer onder gunstige omstandigheden. Met een gemiddeld groeitempo produceert de plant van het voorjaar tot het najaar 1 of 2 nieuwe schijfstammen per jaar. Het glanzende, blauwgroene oppervlak is bezet met talrijke kleine bundeltjes minuscule naaldjes die op haartjes lijken, maar zeer irriterend en onaangenaam zijn bij contact met de huid. De bloei vindt plaats van mei tot juli, vroeger of later afhankelijk van het klimaat en de groeiomstandigheden. Verscheidene bloemen met een diameter van 4 cm, in de vorm van ronde kommetjes, verschijnen aan de randen van de schijfstammen, vooral naar de uiteinden toe. Deze bloemen bestaan uit bloemblaadjes met een fijne, licht doorschijnende textuur. Hun kleur is een helder geel, meestal met een groenige waas in het centrum, en ze verwelken soms naar een koperachtige of licht oranje tint. De vrucht is felrood, bedekt met talrijke glochiden en bevat een zurig, sappig rood vruchtvlees met kleine zaadjes.

Winterharde Opuntia-soorten behoren tot de iconische cactussen van de uitgestrekte, dorre vlakten van Noord-Amerika. Deze vetplanten vinden van nature hun plek in droge tuinen op zonnige, beschutte plekken in Nederland, in gezelschap van andere, meer klassieke struiken waarmee ze verrassend goed combineren. Je kunt ze zonder stijlbreuk associëren met cistusroosjes, lavendel, rozemarijn, Teucrium en wolfsmelk voor droge grond. Deze soort, lubrica, is goed bestand tegen vorst, tot wel -15°C bij kortstondige pieken in droge grond. Hij kan in de vollegrond worden gekweekt in een droge rotstuin of op een droge helling in veel regio's die 's winters niet te vochtig zijn. De teelt in potten is eenvoudig, wat het mogelijk maakt de planten te beschermen tegen wintervocht. Het is raadzaam deze plant uit de buurt van looproutes en kinderen te plaatsen vanwege zijn beruchte, minuscule, bijna onzichtbare doornen. Deze dringen verrassend gemakkelijk in de huid en zijn zeer moeilijk te verwijderen.