Iris ensata Iedo Mishiski - Japanse iris

De Iris ensata 'Iedo Mishiski' is een vorst onder de planten voor zure en vochtige grond in de zomer: uit een mooie pol grasachtig loof komen bloemstengels tevoorschijn getooid met grote, ronde en wijd geopende bloemen die mooi vlak staan, in een levendig, fluweelachtig blauwpaars doortrokken van zeer donkere aders en opgefleurd door een prachtige, langwerpige vlek in fel geel met een witte rand, zeer zichtbaar aan de basis van elke bloemblad. Het tegenovergestelde van onze klassieke tuinirissen, deze rhizomateuze plant komt tot zijn recht op oevers van waterpartijen, maar ook in zware grond die in de zomer goed vochtig blijft.

De Iris ensata (synoniem kaempferi), hanashōbu in het Japans, beter bekend als Japanse wateriris, heeft niets te maken met onze klassieke tuinirissen, behalve dan dat ze tot dezelfde Iridaceae-familie behoren. De oorspronkelijke Iris ensata is een plant met een vezelig wortelstok, afkomstig uit Azië, meer specifiek uit vochtige gebieden in Japan, de Himalaya en Siberië. Deze irissen, bekend als lastig te telen, houden van zure en venige grond (kunnen niet tegen een teveel aan kalksteen), zijn dorstig tijdens hun groei- en bloeiperiode, maar waarderen iets drogere grond in de winter: in de natuur groeien ze vaak boven het waterniveau dat 's winters daalt en in het voorjaar weer stijgt met de sneeuwsmelt.

De cultivar 'Iedo Mishiski' vormt een borstelige, vrij opgaande pol, die in bloei toch een hoogte van 90 cm bereikt met een breedte van 50 tot 60 cm. De plant breidt zich langzaam uit over de bodem via zijn wortelstokken en wordt elk jaar mooier. Het loof, dat bladverliezend is en een middengroene kleur heeft, bestaat uit lange, smalle lintvormige bladeren die omhullend (schedevormend) zijn aan de basis en een opvallende hoofdnerf hebben. De bloei vindt plaats tussen juni en augustus, afhankelijk van het klimaat, en duurt zo'n 3 goede weken. Uit de pollen bladeren komen bloemstengels. Elke stengel draagt 2 tot 3 zeer grote bloemen met een diameter van 12-15 cm. Ze bestaan uit 3 grote, ronde en afgeplatte bloembladen, waarop 3 brede, eveneens afgeplatte kroonbladen rusten. Het hart van de bloem wordt ingenomen door 3 kleine, opstaande, bloembladachtige stijlen in een mauve kleur met een witte ondertoon.

Vaak geteeld op de oevers van vijvers en waterpartijen, kunnen Iris ensata, zoals veel moerasplanten, in de zomer met de "voeten" in het water staan, maar hun wortelstokken verdragen het niet goed om in de winter onder water te staan, vooral niet als het vriest. In onze tuinen doen deze Iris ensata het goed in leemrijke tuingrond die goed is verlicht met potgrond, maar die in de zomer niet uitdroogt. Plant ze bijvoorbeeld in zware grond in een lichte komvorming, onderaan een helling of op een oever waar de grond vochtig wordt door capillaire werking. Combineer de Iris ensata 'Iedo Mishiski' met Anemone rivularis, daglelies, Darmera peltata, Lobelia 'Queen Victoria', astilbes, Physostegia virginiana, wederiken en ligularia.

Uitstekende snijbloemen, onder andere gebruikt in ikebana, werden Iris ensata vroeger intensief in Japan geteeld voor dit doel, met name in de omgeving van Edo (de voorloper van Tokio).