Iris germanica Gracchus - Baardiris

De Iris germanica 'Gracchus' behoort tot de zogenaamde Grote Baardirissen uit Historische Tuinen. Dit zeer oude, bijna antieke ras, geïntroduceerd in 1884, was tevens de eerste waarbij een neiging tot nabloei aan het eind van het seizoen werd waargenomen, wanneer het najaar zacht en zonnig genoeg is. Hoewel de bloemen bescheiden van formaat zijn, worden ze in het voorjaar in overvloed geproduceerd, waarbij elke wortelstok vaak meerdere, voor een Grote Baardiris zeer korte bloemstengels vormt. De bloemen van deze levendige, geheel charmante plant hebben bloemblaadjes in een helder primulageel, met daaronder sterk geaderde, roodachtig-paarse sepalen op een wit-crèmekleurige achtergrond.

De Iris 'Gracchus' is een rhizomateuze vaste plant die vanaf het voorjaar sierlijk opgaande pollen vormt; het blad verdwijnt in de winter. Hij behoort tot de Iridaceae-familie. Het is een van de vele cultivars die sinds eeuwen zijn verkregen, met een omstreden herkomst die draait om het aantal chromosomen van mogelijke voorouders. Wat we onthouden is dat de Baardirissen Europese wortels hebben. Het zijn planten voor kalkhoudende grond die verzot zijn op zon; ze hebben minimaal een halve dag volle zon nodig om goed te bloeien.

'Gracchus' zal moeilijk boven de 70 cm hoogte in bloei komen. Het is een gedrongen ras dat perfect bestand is tegen regen en slecht weer. De pol zal zich in de loop der tijd theoretisch onbeperkt uitbreiden, waarbij de wortelstokken in het midden uitdunnen ten gunste van de buitenste. Het loof bestaat uit lange, brede, zwaardvormige bladeren in een wat blauwgroen groen, met parallelle nerven. Dit ras bloeit in het midden van het seizoen van de Grote Baardirissen. In april verschijnen er bloemstengels die in de maand mei bloemen geven die van de top naar de lagere vertakkingen toe open gaan. Als hij geen gebrek heeft aan water, zon of voeding, zal hij in oktober opnieuw bloeien.

Veredeling Thomas Ware, 1884.

Opmerking: een recent hybridisatieproject in de V.S. probeert de ziekteresistentie, winterhardheid en groeikracht terug te brengen in moderne Grote Baardirissen, waarbij 'Gracchus' als stichter wordt gebruikt.

Om irissen te begeleiden, kiest u begeleidende planten op basis van hun behoeften (standplaats, bodem...), hun 'respectvolle' groeiwijze ten opzichte van de irissen (lage planten of licht loof) en hun decoratieve complementariteit (uitstraling, bloeitijd). Gaura's zullen bijvoorbeeld weinig schaduw geven aan de irissen en houden de border met uitgebloeide irissen de hele zomer aantrekkelijk. Slaapmutsjes stellen, net als de iris, tevreden met een droge bodem in de zomer. Ooievaarsbekken, salies en Libertia's begeleiden irissen ook uitstekend. Taluds en randen van restanques worden gestabiliseerd door een dichte beplanting met oude diploïde rassen die permanent kunnen blijven staan en weinig onderhoud vragen. Als het doel meer decoratief is en toegankelijk voor onderhoud, kunt u modernere rassen kiezen, bijvoorbeeld intermediaire irissen die minder risico lopen dan de hoge rassen om letterlijk omver gewaaid of geslagen te worden door wind en regen.

Aan de voet van een muur maakt de relatieve beschutting tegen de wind het gebruik van hoge irissen mogelijk. U kunt natuurlijk op de voorgrond lagere en vroegbloeiende rassen planten.

Border langs een pad: het rijk van de vroegbloeiende dwergirissen van minder dan 40 cm, tot de intermediaire irissen (in grootte en vroegheid) en de zogenaamde borderirissen, van gemiddelde grootte maar bloeiend met de hoge rassen.

Borderrand: het domein van de borderirissen... maar ook van de dwergirissen, afhankelijk van de omstandigheden.

Mixed-border: het hele scala aan maten kan worden gebruikt, te kiezen op basis van de plaats (voorgrond, achtergrond) en de grootte van de omringende planten.

Irisborder, de iristentuin: het paradijs voor de irisliefhebber waar de keuze van rassen (vorm, kleur, geur...) de smaak van iedereen weerspiegelt. Het gebruik van het hele assortiment baardirissen zorgt in het voorjaar voor tweeëneenhalve maand bloei. De keuze voor zogenaamde remontante (doorbloeiende) irissen biedt enkele extra bloemen aan het eind van de zomer of in het najaar, afhankelijk van het klimaat.

De moestuin kan worden opgefleurd met enkele pollen of randen irissen, want het is ook de klassieke plek voor de familieteelt van snijbloemen.