Agave potatorum

De Agave potatorum is een middelgrote botanische soort met een variabel uiterlijk afhankelijk van de groeiomstandigheden, die goed is aangepast aan een gematigd klimaat. Deze vaste plant vormt vlak boven de grond een min of meer compacte of juist uitwaaierende rozet, opgebouwd uit brede, korte en puntige bladeren met een prachtige grijsblauwe tint. Ze zijn omzoomd met stekels in meer of minder donkere tinten, van roodoranje tot bijna zwartbruin, wat zeer decoratief is. Deze relatief winterharde en perfect droogtebestendige vetplant is een prachtige aanwinst voor een grote rotstuin of een droge tuin. In tegenstelling tot veel andere Agave-soorten verdraagt deze soort een halfschaduwrijke standplaats vrij goed.

Oorspronkelijk afkomstig uit de staten Puebla en Oaxaca in Mexico, op hoogtes tussen 1300 en 2300 meter, is de Agave potatorum vooral een plant die goed is aangepast aan droge omstandigheden. Ze behoort tot de agavefamilie (Agavaceae), net als Yucca's en de tuberoos. Deze vaste, kruidachtige vetplant heeft wortelstokken die uitlopers kunnen produceren, maar heeft bijna geen bovengrondse stam, die zich presenteert als een extreem korte, enkele stam. De dichte en regelmatige rozet, zeer open wanneer de plant in volle zon staat, zal compacter zijn bij een exemplaar in de halfschaduw. Hij wordt niet groter dan 80 cm in diameter en 70 cm hoog, met een gemiddeld groeitempo. De rozet bestaat uit succulente, grijze tot blauwgroene, berijpte bladeren van 25 cm lang, die dun, stijf, spatelvormig en licht afgerond zijn; de bladranden zijn licht golvend tot sterk gekarteld en voorzien van 0,5 tot 1,5 cm lange stekels, die alle kanten op gebogen zijn en van kleur variëren afhankelijk van de blootstelling van de plant. De bladeren aan de buitenkant zijn roodachtig bij jonge planten, net als de jonge bladeren. Wanneer een rozet de respectabele leeftijd van 15 tot 20 jaar of zelfs ouder bereikt, produceert hij een bloeistengel die wel 2 meter hoog kan worden. Deze draagt talrijke horizontale vertakkingen. De vertakkingen dragen afgeplatte, bolvormige pluimen, samengesteld uit een myriade kleine, buisvormige geelgroene bloemen. De rozet, die monocarpisch wordt genoemd, sterft af na de bloei die enkele maanden duurt. Sommige exemplaren produceren een paar dochterrozetten op hun stam, net onder de moederrozet.

In een mild klimaat, bijvoorbeeld op beschutte, zonnige plekken in Nederland, vindt deze agave zijn plaats in een grote rotstuin, op een droge helling of in een verhoogd border waar de grond is verrijkt met grind of grof zand. Je kunt hem daar combineren met vorstbestendige schijfcactussen zoals *Opuntia humifusa* 'Millevaches', met de reuzenvenkel (*Ferula*), met redelijk winterharde zuilcactussen (*Cleistocactus strausii*, *Cylindropuntia imbricata*) en met tapijtvormende planten zoals dwergalsem (*Artemisia*), *Rhodanthemum* en *Ajania pacifica*, die eveneens weinig eisen stellen. Tuiniers in koudere streken zullen hem in een zeer grote pot op het terras plaatsen, waarbij ze zorgvuldig de meest beschutte en zonnige plek kiezen om een decor te creëren geïnspireerd op de grote, droge en wilde ruimtes van Mexico. Deze matig winterharde plant moet in onze vochtigere en koudere streken overwinterd worden in een zeer lichte, goed geventileerde ruimte.

Deze Agave potatorum is ook een eetbare plant, waarvan in Mexico mescal wordt gemaakt, een alcoholische drank verkregen door fermentatie van het suikerrijke sap. De soortnaam, *potatorum*, komt trouwens van het Latijnse "potator", wat "dronkaard" betekent. De zeer nectarrijke bloeiwijzen trekken talrijke bestuivende insecten aan.