Acanthus sennii

De Acanthus sennii is een spectaculaire acanthus die liefhebbers van bijzondere planten zal verrukken. In zijn oorspronkelijke groeigebied is het een groenblijvende struik, maar bij ons gedraagt deze botanische soort zich meestal als een vaste plant die elk voorjaar vanuit de wortelstok opnieuw uitloopt. Aan donkere stengels draagt hij een distelachtig blad, diep ingesneden, stekelig, glanzend en met zilveren nerven. In de late zomer of het najaar tooit hij zich met aren van felrode bloemen. Extreem grafisch en verrassend van vorm, vindt hij zijn plek in een grote exotische of mediterrane border, in de volle grond in onze zachtere streken. Verzamelaars van zeldzame planten kunnen hem ook in een grote pot houden, wat het mogelijk maakt hem in de winter vorstvrij op te bergen. Met zijn statige uitstraling en grote originaliteit is deze bij Nederlandse tuiniers nog weinig bekende plant een enorme hit in Groot-Brittannië: hij verdient het absoluut om ook in onze tuinen ontdekt en uitgeprobeerd te worden.

De Acanthus sennii is een Afrikaanse neef van de mediterrane Acanthus mollis en behoort tot dezelfde familie, de Acanthaceae. Hij is afkomstig van de hoogvlakten van Ethiopië, waar hij groeit op hoogtes tussen 1700 en 3200 meter. Daar wordt deze stekelige plant, die een meer dan 2 meter hoge, bossige struik kan vormen, vaak gebruikt als haag om moestuinen te beschermen. In ons klimaat wordt het bovengrondse deel vaak door de vorst aangetast, maar de goed beschermde wortelstok, geplant in zeer goed doorlatende grond, lijkt volgens sommige tuiniers onze winters in zone 8b te kunnen overleven. Dat betekent bij zeer korte vorstperiodes van ongeveer -6°C tot -8°C.

Het is een kruidachtige plant die in een mild klimaat verhout. Deze acanthus ontwikkelt vanuit een vaste wortelstok stevige, vertakte stengels met een zwart-paarse kleur. De hele plant vormt een struik die afhankelijk van de zachtheid van het klimaat een hoogte bereikt van 1 tot 2,50 meter en een breedte van 60 cm tot 1,20 meter. De stengels dragen grote bladeren die doen denken aan die van hulst of bepaalde distels. Ze zijn dik, leerachtig, glanzend en diep ingesneden aan de rand, waarbij elke tand wordt verlengd door een scherpe doorn. De kleur is een meer of minder grijzig groen, doorsneden met zilveren nerven. Hoe droger de grond waarin de plant groeit, hoe zilverachtiger het blad getint zal zijn. De jonge scheuten zijn minder stekelig en hebben een zachte roze-grijze kleur met een paarse rand; de volwassen bladeren vouwen zich vaak om deze jonge scheuten heen om ze tegen de zon te beschermen. De bloei vindt meestal plaats in september-oktober, soms al in augustus in warme streken, soms in het late najaar in een koeler klimaat. Het lijkt voor te komen bij exemplaren die minstens 1,2 meter hoog zijn. Aan het uiteinde van de stengels ontwikkelen zich de voor acanthus kenmerkende aarvormige bloeiwijzen. Deze aren bevatten grote bloemen van 8-10 cm lengte, tweelippig, met een sterk ontwikkelde onderlip in vermiljoenrood. Elke bloem wordt bekroond door een stekelig schutblad. Acanthen trekken grote bestuivende insecten aan, zoals hommels en grote houtbijen. De vruchten zijn glanzende capsules die grote zaden bevatten. Het blad verdwijnt volledig bij temperaturen onder -5°C: dan is het tijd om de plant te snoeien en de wortelstok te beschermen. De plant loopt in het voorjaar weer krachtig uit. Deze zeer sober en zuinig groeiende plant heeft tijdens de bloeiperiode wat extra water nodig.

De Ethiopische acanthus heeft zowel karakter als charme; het is een werkelijk prachtige plant die niemand onberoerd laat. In de volle grond in een mild klimaat kan hij een mooie struik vormen die solitair kan staan, of die je in een defensieve haag of een exotische border kunt plaatsen. Kweken in een pot is ook mogelijk, maar vereist enige voorzichtigheid bij het verplaatsen vanwege de stekelige groei. In een droge tuin is het een robuuste vaste plant die goed combineert met de late, blauwe bloei van Caryopteris, Ceratostigma griffithii of Perovskia 'Blue Spire'. Hij past ook goed bij grote wolfsmelksoorten (Euphorbia mellifera of dendroides), bij Centaurea pulcherrima en bij Lobelia tupa.