Polystichum acrostichoides - Naaldvaren

De Polystichum acrostichoides, ook wel Kerstvaren genoemd, is een veelvoorkomende grondvaren in de Noord-Amerikaanse graslanden. De naam dankt hij aan zijn lange, leerachtige, donkergroene bladeren (fronden) die wintergroen zijn en zelfs midden in de winter decoratief blijven. In het voorjaar verschijnen er vlak bij de wortelstok mooie, zilverwitte krulvarens (crozières) die zich ontvouwen tot jonge fronden met een metaalachtige glans. Deze groeien uit tot een perfecte rozet en worden gedurende de zomer steeds donkerder. Het is een van de weinige soorten die droge grond verdraagt en hij blijkt zich aan veel verschillende groeiomstandigheden aan te passen. Hij zal zich moeiteloos naturaliseren tussen lage struiken of onder bomen met een matige groeikracht.

De Kerstvaren is een van de meest voorkomende varens in Noord-Amerika, waar hij in zeer uiteenlopende leefgebieden te vinden is. Het is een vaste plant uit de niervarenfamilie (Dryopteridaceae) en een naaste verwant van de mannetjesvaren. De Polystichum acrostichoides vormt een dichte pol met een fonteinachtige groeiwijze, die 40 tot 60 cm hoog en breed wordt. De steriele (onvruchtbare) fronden vormen de buitenste, soepele en overhangende krans, terwijl de fertiele (vruchtbare), rechtopstaande en smalle fronden het hart vormen. De volwassen fronden zijn karakteristiek en lijken op een grote gewone eikvaren: ze zijn leerachtig, lancetvormig, wintergroen, meten 30 tot 80 cm in lengte en 5-12 cm in breedte. Ze zijn geveerd en samengesteld uit 20 tot 35 paar deelblaadjes (pinnulae). De sporen worden geproduceerd op kleine deelblaadjes aan de top van de frond. De jonge krulvarens die in het voorjaar tevoorschijn komen, zijn prachtig zilverachtig. De kruipende wortelstokken van deze varen zorgen ervoor dat hij in enkele jaren mooie kolonies kan vormen.

Het geslacht Polystichum is zeer gevarieerd en bij de meeste soorten en variëteiten het hele jaar door bijzonder decoratief. De Kerstvaren past zich aan vele situaties aan, waardoor hij binnen het bereik ligt van elke tuin en elke tuinier, van noord tot zuid in Nederland. Wij kweken hem tussen de stenen in onze beschaduwde en vochtige rotstuin. Zijn grote, glanzende fronden lenen zich perfect voor het maken van mooie feesttafelarrangementen, op een moment van het jaar dat er weinig bloemen zijn. In een bosachtige omgeving kan hij gecombineerd worden met eenvoudige planten zoals de muizendoorn (Ruscus), hulst (Ilex), mahoniestruik (Mahonia) of dwergmispel (Cotoneaster). Op een beschaduwde talud gaat hij goed samen met de tongvaren (Asplenium scolopendrium) of een sterke, weinig eisende conifeer zoals de Microbiota decussata. In een verfijnder plantenborder kan hij bijvoorbeeld worden gecombineerd met fuchsia's, penningkruid (Lysimachia) en tweekleurige kuiflelies (Eucomis).