Asplenium scolopendrium Undulatum Angustatum - Tongvaren

De Asplenium scolopendrium Undulatum Angustatum is een varen met een hoge sierwaarde. Het is een bijzonder compacte vorm van de soort die bekend staat als tongvaren, met volledige, smallere bladeren die intens gegolfde randen hebben en daardoor bijna gekreukt lijken. Deze zeer winterharde variëteit vormt een wintergroene pol met een licht gebogen habitus, bestaande uit glanzende, lichtgroene bladeren die zeer opvallend zijn in de schaduw en tijdens de sombere winterdagen. Hij houdt van de levendige koelte van het bos, de heilzame nabijheid van water, maar ook van het stille gezelschap van oude stenen waarmee hij een perfecte combinatie vormt.

De tongvaren is een meerjarige varen uit de streepvarenfamilie (Aspleniaceae), oorspronkelijk afkomstig uit Noord-Amerika, Europa en Azië. Daar groeit hij op kalkhoudende bodems in beschaduwde berghellingen, ravijnen, puinhellingen of langs waterlopen op een hoogte tot 1800 meter, of zelfs in oude putten of de overblijfselen van beschaduwde gebouwen. De tongvaren is lokaal een beschermde plant. Zijn Nederlandse naam komt van de gelijkenis van zijn lange, lintvormige bladeren met de tong van een hert.

Verankerd door een korte, dikke wortelstok bedekt met roodbruine schubben, vormt de Asplenium scolopendrium 'Undulatum Angustatum' een pol van ongeveer 30 cm hoog en breed, die in de winter groen blijft. Zijn leerachtige bladeren, korter en smaller dan die van de soort, hebben ook aan de rand extreem diepe golven, bijna tot aan de middennerf. Ze worden gedragen door bruine, behaarde bladstelen met donkerbruine tot zwarte schubben aan de basis. De voortplantingscellen (sori) bevinden zich aan de onderkant van de bladeren: ze zijn zwartachtig, groot, lijnvormig, evenwijdig aan elkaar en schuin georiënteerd ten opzichte van de bladspil; ze doen denken aan een soort duizendpoot, wat de plant zijn zeer beeldende naam 'scolopendrium' heeft opgeleverd.

De Asplenium scolopendrium Angustatum is prachtig op alle plaatsen waar de bodem niet diep is maar wel vochtig blijft: in de rotstuin of op taluds onder bomen, in beschaduwde borders, maar altijd in zeer goed doorlatende grond. Deze bijzondere varen vestigt zich gemakkelijk in een paar centimeter potgrond, geklemd tussen de stenen van een rotsachtige puinhelling langs een kleine waterval. Maar zijn opvallende blad maakt hem nog waardevoller in de winter, wanneer hij een muur van oude, mossige stenen bedekt, de binnenkant van een oude put siert, of over een stapelmuur heen groeit. Hij komt perfect tot zijn recht tussen klimop, maagdenpalm, Kaukasisch vergeet-mij-nietje, dovenetel en de bescheiden winterheliotroop, die hem zullen vergezellen met geur, blad of een subtiele bloei, in schril contrast met zijn weelderigheid.