Asplenium scolopendrium Cristatum Group - Tongvaren

De Asplenium scolopendrium 'Cristatum Group', ook wel bekend als Tongvaren, is ongetwijfeld de tuinvorm van de Tongvaren met het meest gekroesde blad. Ze doet denken aan een mooie, lichtgroene krulsla en ontvouwt in de schaduw haar wintergroene, leerachtige bladeren in mooie, compacte pollen. Haar loof weet zelfs de bleke zonnestralen in de winter op te vangen en te weerkaatsen, waardoor ze een lichtpuntje in de tuin is op een moment van het jaar dat er weinig bloei is. Het is een ideale variëteit voor koele, vochtige plekken in de tuin, zoals op het noorden.

De Tongvaren is een vaste plant uit de streepvarenfamilie (Aspleniaceae), oorspronkelijk afkomstig uit Noord-Amerika, Europa en Azië. Daar groeit hij op kalkhoudende bodems in de schaduw van berghellingen, ravijnen, puinhellingen of langs waterlopen op hoogtes tot 1800 meter, en soms zelfs in oude, schaduwrijke waterputten of ruïnes. De Tongvaren is op sommige plaatsen een beschermde plant. De Nederlandse naam 'Tongvaren' komt van de gelijkenis van de lange, lintvormige bladeren met de tong van een hert.

De Asplenium scolopendrium 'Cristatum Group' vormt vanuit een korte, dikke wortelstok, bedekt met roodbruine schubben, een pol die ongeveer 40 cm hoog en breed wordt en 's winters groen blijft. De bladeren zijn korter dan die van de soort en hebben aan de randen extra intense kronkelingen. Ze zijn aan de top verdeeld en ingesneden, wat ze een warrig, krullerig uiterlijk geeft. De bladeren worden gedragen door bruine, behaarde bladstelen met donkerbruine tot zwarte schubben aan de basis. De sporenhoopjes (sori) bevinden zich aan de onderkant van de bladeren: ze zijn groot, lijnvormig, lopen evenwijdig aan elkaar en schuin ten opzichte van de middennerf. Ze lijken op een soort duizendpoot, wat de plant haar beeldende naam 'Scolopendrium' heeft opgeleverd.

Asplenium scolopendrium en zijn cultivars zijn prachtige, wintergroene varens voor de rotstuin of taluds, onder bomen, in schaduwrijke borders, maar altijd in een zeer goed doorlatende bodem. De 'Cristatum Group' is een bijzondere varen die zich gemakkelijk vestigt in slechts een paar centimeter potgrond, tussen de stenen van een rotshelling langs een kleine waterval. Haar lichtgevende loof maakt haar echter nog waardevoller in de winter, wanneer ze een muur van oude, mossige stenen bedekt, de binnenkant van een oude put siert of over een keermuurtje hangt. Ze komt prachtig tot haar recht tussen klimop, maagdenpalm, Kaukasisch vergeet-mij-nietje, dovenetel en het bescheiden winterheliotroop (*Petasites fragrans*), die haar gezelschap houden met geur, blad of een subtiele bloei, in contrast met haar weelderigheid. Ze vormt ook een zeer mooie combinatie met de Japanse regenboogvaren (*Athyrium niponicum* 'Metallicum').