Phormium Golden Ray - Nieuw-Zeelands vlas

De Phormium tenax 'Golden Ray' is een recente variëteit van Nieuw-Zeelands vlas met een krachtige groei en een bijzonder opvallend blad. De bladeren zijn als brede linten, over de hele lengte bontgekleurd in groen en geel en fijn omrand met roodoranje, en staan waaiervormig bijeen. Zo vormt de plant een imposante pol met een licht overhangende groeiwijze. Deze wintergroene plant geeft de tuin het hele jaar door een bijzonder exotisch aanzien, ook tijdens de zomerbloei met rechtopstaande aren vol buisvormige, nectarrijke bloemen. Solitair of in een border is deze zeer grafische, maar niet volledig winterharde plant ideaal voor kustgebieden. Hij doet het ook uitstekend in een grote kuip, die bij vorst naar binnen moet.

Het Nieuw-Zeelands vlas 'Golden Ray' behoort tot de agavefamilie. Het is een recente variëteit, afkomstig van Phormium tenax, de grootste van de twee Nieuw-Zeelandse soorten. Deze prachtige, rhizomateuze vaste plant groeit uit tot een brede, niet-woekerende pol. Met een zowel opgaande als gebogen groeiwijze bereikt hij ongeveer 1,50 meter hoogte, afhankelijk van de groeiomstandigheden, en wordt hij 1,20 tot 1,30 meter breed, of zelfs meer in vruchtbare, vochtige grond. De bladeren zijn 5 tot 7,5 cm breed, licht gebogen, zeer lang, een beetje stug en spits aan de top. Ze zijn lichtgroen met gele strepen en hebben elk een roodoranje rand. Vanaf mei tot juli, afhankelijk van het klimaat, verschijnen er minimaal 3 meter hoge bloemstengels die boven het blad uitsteken. Ze zijn groen met een paarse tint en dragen gebogen aren met buisvormige bloemen, die bij rijping een meer of minder felrode kleur krijgen. Deze bloei trekt bepaalde vogels en veel bestuivende insecten aan.

Deze Phormium is een plant met een grote sierwaarde, geschikt voor grote borders of rotstuinen in een mild klimaat. Solitair of in groepen geplant, structureert hij de ruimte en geeft hij de tuin een zeer exotische charme. Hij komt goed tot zijn recht met wintergroene bodembedekkers zoals fijnstraal (Erigeron), kruipende rozemarijn of blauw schapengras (Festuca glauca). Net als grote siergrassen is het ook een prachtige vaste plant voor een moderne tuin met sobere lijnen, bijvoorbeeld geplaatst op een bed van kiezelstenen. In koudere streken kan hij in een zeer grote pot op het terras of balkon worden gezet, om in het groeiseizoen van zijn statigheid te genieten, en vorstvrij overwinterd worden in een onverwarmde kas of serre. In een stadstuin verzacht hij betonnen structuren. Voor een exotische en contrasterende sfeer kan hij worden gecombineerd met bijvoorbeeld Leptospermum scoparium (een roze tot rode, in de zomer bloeiende bol), Helichrysum rosmarinifolium 'Silver Jubilee', Pittosporum tenuifolium 'Tom Thumb', of Olearia macrodonta 'Major' – planten die eveneens uit Oceanië komen en net als hij perfect zijn voor aan de kust.

De Maori's gebruiken Phormium zoals wij vlas gebruiken, vanwege de vezels die in de textielindustrie worden verwerkt. Deze eigenschap heeft de plant waarschijnlijk de Nederlandse naam 'Nieuw-Zeelands vlas' opgeleverd.