Hydrangea aspera Goldrush - Fluweelhortensia

De Hydrangea aspera 'Goldrush' zorgde voor een sensatie op de Chelsea Flower Show in 2018. Deze gloednieuwe selectie, afkomstig van een spectaculaire botanische hortensia, onderscheidt zich door uniek blad: de grote fluweelachtige bladeren komen goudgeel op, met oranje vlamtekeningen, kleuren daarna donkergeel en verkleuren geleidelijk naar donkergroen tegen het einde van de zomer, tijdens de bloei. De bloemen zijn grote, licht gewelfde bloeiwijzen in een constante lavendel-lila kleur, omzoomd met enkele witte bloempjes. Deze tinten worden nauwelijks beïnvloed door de pH van de bodem. Deze licht uitlopende variëteit heeft iets weg van een boomvaren in de schaduw van een bosrand. Hoewel zijn groeikracht hem eerder geschikt maakt voor grote ruimtes, kan de struik vrij eenvoudig in toom worden gehouden door snoei. 'Goldrush' is, door zijn aanwezigheid, exotische karakter en gemakkelijke teelt in gewone maar vochtige grond, een sensationele plant.

Oorspronkelijk afkomstig uit een groot deel van Zuid- en Oost-Azië, waar hij een grote variabiliteit vertoont, is Hydrangea aspera een grote, volledig winterharde struik die behoort tot de Hydrangeaceae-familie. Het is een naaste verwant van de hortensia's met grote bladeren en bolvormige bloemen. De voormalige ondersoort *sargentiana* wordt tegenwoordig erkend als een aparte soort binnen de grote hortensiafamilie. Zijn oorsprong ligt in de dichte bossen die de valleien en berghellingen van Centraal-China bedekken. Zijn introductie in Europa dateert van 1908.

De variëteit 'Goldrush' werd in 2012 ontdekt door René Coonen van Boomkwekerij Coonen in Nederland. Het is een sport (spontane mutatie) van de H. aspera subsp. sargentiana die absoluut stabiel blijkt wat betreft kleur. Hij onderscheidt zich van het oorspronkelijke type vooral door de zeer goudgele kleur van zijn jonge blad. 'Goldrush' vormt een zeer mooie struik met een bossige groeiwijze, ondersteund door rechtopgaande hoofdtakken die soepelere, licht gebogen zijtakken dragen, wat zorgt voor zijn ronde en uitgespreide, soms wat onregelmatige silhouet. Op volwassen leeftijd bereikt hij ongeveer 2,50 meter in alle richtingen onder goede omstandigheden. De bloei duurt 3 weken, vanaf eind juli of begin augustus; hij is dus korter dan die van de gebruikelijke hortensia's. Bij deze variëteit is de bloeiwijze, of scherm, ongeveer 25 cm breed. Hij bestaat uit kleine bloempjes die in een parasolvorm zijn gerangschikt. De grotere, witte steriele bloempjes, waarvan er maar weinig zijn, vormen een zeer ijle krans rond de kleine, vruchtbare bloempjes. Deze lijken op kleine, samengeklonterde knoppen in een poederig lavendel-lila, die uitlopen tot minuscule roze-lila bloempjes, van de buitenkant naar de binnenkant van het scherm. Deze bijzondere opbouw wordt een 'lacecap' (kantwerk) genoemd. Het blad bestaat uit langwerpige bladeren die tot 30 cm lang kunnen worden. Ze zijn lancetvormig, fijn getand, zeer behaard en lichter aan de onderkant. Ze hebben vrij diepe nerven. Voordat ze vallen, krijgen ze een prachtige herfstkleur. Deze hortensia ontwikkelt twijgen bedekt met ruwe haren, waarvan de schors op latere leeftijd op een mooie manier afschilfert.

'Goldrush' houdt van de koelte van lichte schaduw of halfschaduw, maar het is een van de weinige, samen met Hydrangea quercifolia en zijn variëteiten, die geen probleem heeft met kalk in de grond. Uiteraard voelt hij zich ook thuis in een border met zure grond, in gezelschap van andere hortensia's, Kalmia of Azalea bijvoorbeeld. De Hydrangea aspera sargentiana 'Goldrush' is perfect om een prachtige achtergrond te creëren, om een informele haag te laten bloeien samen met geurige sneeuwballen, grote bladverliezende kardinaalsmutsen, of om de rand van een bosje of een bosrand op te fleuren. Maar plant hem wel in de buurt van een pad of een raam op het noorden of oosten, want het zou zonde zijn om niet te kunnen genieten van zijn zo unieke persoonlijkheid.