Quercus robur - Zomereik

De Quercus robur, ook wel Zomereik of gewone eik genoemd, is die krachtige en majestueuze boom die onze Europese bossen bevolkt. Deze nobele soort, symbool van duurzaamheid, gewaardeerd om zijn zeer harde hout, draagt een onregelmatige en open kroon, massieve en kronkelige takken die laag aan de stam zitten, prachtig bladverliezend loof dat een aangename schaduw geeft en vele eikels waar kleine dieren dol op zijn. Breed en hoog groeit hij, eenmaal gevestigd, sneller dan de Wintereik en kan hij een respectabele leeftijd bereiken. Perfect aangepast aan ons gematigde klimaat, vraagt zijn grote ontwikkeling om ruimte, in een tuin van flinke omvang.

De Zomereik, die in sommige regio's ook wel de namen steeneik, Engelse eik, mannelijke eik of gravelin draagt, behoort tot de familie van de napjesdragers (Fagaceae). Hij is oorspronkelijk afkomstig uit een groot deel van gematigd Europa. Hij houdt van een sub-oceanisch tot oceanisch klimaat, of van continentale klimaten zonder extremen en relatief vochtig. Deze boom is zeer wijdverspreid in onze laaglanden en heuvels op lage hoogte, maar zeldzaam in de zuidelijke Alpen en in mediterrane regio's, die te droog en te warm zijn. In de natuur kan hij een hoogte van 50 meter bereiken met een spreiding van 25 tot 30 meter, terwijl zijn stam een diameter tot 2 meter kan hebben. In onze tuinen zal hij gemiddeld 27 meter hoog worden met een spreiding van 20 meter. Met een vrij uitzonderlijke levensduur kan deze eik volgens sommige schattingen tot 2000 jaar oud worden. Bladverliezende eiken hebben het voordeel dat ze goede en overvloedige humus produceren, wat gunstig is voor de groei van planten die onder hun dekking ontkiemen.

De groei van deze eik is matig snel. Zijn habitus is massief, iets minder breed dan hoog. De stam, vrij kort, is bedekt met een schors die eerst groen en glad is, maar later donker, dik en diep gegroefd wordt. De kroon heeft een onregelmatige, afgerond ovale en open vorm. Zijn jonge twijgen zijn kaal, grijsbruin van kleur en glanzend. Het loof, dat laat bladverliezend is, bestaat uit afwisselende, zachte, omgekeerd eironde bladeren die 5 tot 15 cm lang en 3 tot 8 cm breed kunnen worden. Elk blad is verdeeld in 5 tot 7 paar afgeronde, asymmetrische lobben, gescheiden door relatief diepe insnijdingen. De basis van het blad is smal en heeft 2 kleine lobben. De kleur van het blad is een matig donker blauwachtig groen aan de bovenkant, de onderkant is lichter. De bladeren worden bruin, vrij laat in het najaar, en blijven nog een beetje aan de twijgen hangen voordat ze vallen. De bloei van deze eik vindt plaats in april-mei, kort na het verschijnen van het loof, op de eenjarige scheuten. De vrouwelijke bloemen zitten in een napje gedragen door een lange steel: dit onderscheidende kenmerk is de oorsprong van de soortnaam 'pedunculata' (gesteeld). De mannelijke bloeiwijzen zijn langwerpige, hangende katjes, getint met geel. Ze worden geproduceerd op oudere twijgen. De vrouwelijke bloemen maken plaats voor eikels met een eivormige en langwerpige vorm, 1,5 tot 3 cm lang. Ze zitten vaak in groepjes van 2 of 3 en zijn bevestigd aan een lange steel. Een napje bedekt met schubben bedekt een derde van de eikel. De kleur verandert van groen naar bruin bij rijpheid, in september en oktober. Het wortelstelsel van deze boom is diep en krachtig, van het type dat zowel penwortelend als zeer wijd verspreid is, wat zorgt voor een stevige en duurzame verankering in diepe en compacte bodems.

De Zomereik is een boom die beschermd en behouden moet worden als hij spontaan aanwezig is in een park of grote tuin, al was het maar om de symboliek die een oud exemplaar omgeeft, een ware hoeksteen van een oude tuin. Men plant hem soliter of in een laan, in een zeer grote tuin. Hij biedt ook het voordeel van een aangename schaduw, die in de winter het licht weer doorlaat. Zijn vruchten, soms in overvloed geproduceerd, voeden kleine dieren zoals eekhoorns en gaaien. Hij combineert bijvoorbeeld goed met esdoorns, plataan, netelboom (winterhard tot in het noorden), lindes en honingboom in een groot park.