Carpinus betulus Monumentalis - Haagbeuk

De Carpinus betulus 'Monumentalis' is een variëteit met een dichte, eivormige groeiwijze die perfect geschikt is voor aanplant in een rij of als solitair. Het is een cultivar van een zeer kleinblijvende boom die interessant is voor tuinen met weinig ruimte of om de omgeving van het huis te accentueren. Zijn extreem langzame groei en korte vertakking maken snoei overbodig. Ondanks dat hij bladverliezend is, behoudt deze boom bijna het hele jaar een mooie, volle vorm en heeft hij als voordeel dat hij met de seizoenen mee verkleurt. Zijn betoverende, geplooide, middengroene blad verkleurt in het najaar naar een stralend goudgeel, wordt daarna bruin en blijft de hele winter aan de takken zitten tot de frisgroene jonge blaadjes in het voorjaar uitlopen. Winterhard en krachtig, het is een inheemse soort in onze streken die synoniem staat voor ons vertrouwde landschap en die steeds vaker terugkeert in particuliere tuinen, zo mooi, nuttig en makkelijk te kweken is hij in alle diepe gronden!

De Carpinus betulus, ook wel haagbeuk genoemd, is een boom die oorspronkelijk uit de bossen van Europa en Klein-Azië (Turkije en Oekraïne) komt en een piramidale vorm heeft die in de loop der tijd ronder wordt. Zijn rechte stam is bedekt met een bleekgrijze tot grijsgroene schors. Deze is glad bij jonge bomen en gaat barsten naarmate ze ouder worden. De bloemen zijn eenhuizig, ofwel mannelijk of vrouwelijk, met een iets ander uiterlijk en ze verschijnen in het najaar (mannelijke katjes) en in het voorjaar (vrouwelijke katjes). De Carpinus betulus krijgt vruchten in hangende trossen van 3 tot 6 cm lang, die groen van kleur zijn en geelbruin worden als ze rijp zijn, eind september. Deze vruchten worden gevleugelde nootjes (samara's) genoemd en zijn giftig.

De variëteit 'Monumentalis' is een tuinbouwselectie die vaak wordt verward met de variëteit 'Fastigiata'. Hij onderscheidt zich door een meer opgaande, kegelvormige groeiwijze en een veel compactere ontwikkeling met zeer dichte vertakkingen. Op volwassen leeftijd bereikt deze boom slechts 5 meter hoogte bij 3 meter breedte. Hij groeit zeer langzaam, slechts 10 tot 15 cm per jaar. Zijn zeer donkere, grijs-bruin-zwarte twijgen dragen blad dat bestaat uit ovale, dubbel gezaagde blaadjes van 5 tot 10 cm lang. De kleur is eerst frisgroen in het voorjaar, wordt dan middengroen en van eind september tot november kleurt het blad prachtig goudgeel. Bladmarcescent: het verdorde blad blijft vastzitten en valt pas af als het nieuwe blad in het voorjaar uitloopt, waardoor hij in alle seizoenen sierwaarde behoudt. Geplant als haag, biedt hij het hele jaar door beschutting tegen inkijk.

De haagbeuk 'Monumentalis' is een zeer winterharde en weinig eisende boom, die zich aanpast aan elke voldoende diepe grond, zelfs kalkhoudende en tijdelijk droge grond. Meestal wordt hij in een rij of als solitair in tuinen gebruikt. Wanneer er meerdere bij elkaar worden geplant, geven ze het hele jaar door structuur aan de tuin, met een steeds wisselend aanzicht per seizoen. Je kunt hem combineren met andere struiken en bomen met mooie najaarskleuren, zoals pruikenbomen (Cotinus), bladverliezende kardinaalsmutsen (Euonymus), Perzisch ijzerhout (Parrotia persica) of Montpellieresdoorn (Acer monspessulanum), die ook allemaal gemakkelijk te kweken zijn in alle regio's. De oranje rozenbottels van Engelse rozen zoals 'Morning Mist' of 'Fighting Temeraire' zouden zijn vlammende takken tot aan de vorst moeten begeleiden.

Het hout van de gewone haagbeuk wordt gebruikt voor verwarming, de productie van papier of voor het maken van gereedschap en kinderspeelgoed. Het is een struik waarvan de levensduur in de natuur zeer zelden meer dan 100 jaar bedraagt.