Beaucarnea recurvata - Olifantenpoot

De Beaucarnea recurvata is een van die planten die je in één oogopslag herkent. Met zijn verdikte stamvoet, die hem de bijnaam 'flessenboom' oplevert, en zijn kroon van lange, smalle, overhangende bladeren, is dit een van de meest grafische planten die er bestaan. Je moet wel geduld hebben, want de groei is erg traag, maar wat een spektakel als de eerste bloei verschijnt. Een wolk van kleine witte bloemen rijst dan op boven het loof, die later evolueert naar even esthetische roze vruchten. Hoewel zijn beperkte winterhardheid en afkeer van winterregen een beplanting in de vollegrond beperkt tot tuinen aan de Franse Rivièra, gedijt hij uitstekend in een pot. Zo kun je er in heel Nederland van genieten, door hem binnen te zetten als de kou komt. Hij kan trouwens ook permanent als kamerplant worden gekweekt.

De Beaucarnea recurvata (synoniem Nolina recurvata) behoort tot de familie Ruscaceae, die zijn naam ontleent aan de Ruscus (muizedoorn), en waarvan de bekendste leden waarschijnlijk het lelietje-van-dalen, de Dracaena en de populaire Sansevieria ('vrouwentong') zijn. Het geslacht Beaucarnea telt 9 soorten, waarvan B. recurvata, afkomstig uit Mexico, de meest voorkomende is. Daar groeit hij op droge, rotsachtige vlaktes en in bossen, waar hij bomen tot 9 meter hoogte vormt, bekroond met een bundel zeer smalle (2 cm) lange bladeren (1 tot 2 m). Hun verdikte stam is een aanpassing aan droogte in halfdroge klimaten. Het zijn caudexplanten, en meer specifiek pachycaul-soorten, met een stam als een 'olifantspoot'.

In ons klimaat kan deze flessenboom alleen echt goed gedijen op beschutte, vorstvrije plekken, vergelijkbaar met de Côte d'Azur. Een volwassen exemplaar kan onder goede omstandigheden -5°C verdragen, dat wil zeggen in goed gedraineerde grond om elk wateroverschot te voorkomen, want de Beaucarnea heeft een hekel aan wintervocht. Daarom passen de droge winters aan de Middellandse Zeekust goed bij hem. De exotische tuin van Monaco herbergt een prachtig exemplaar, met meerdere stammen en een zeer brede voet, dat in de zomer uitbundig bloeit en in september een wolk van kleine roze vruchten geeft.
Voordat je zo'n exemplaar hebt, moet je heel geduldig zijn, want de Beaucarnea groeit echt extreem langzaam! Je moet wachten tot de stam een hoogte van 1 meter bereikt (wat meer dan 10 jaar teelt is) om eindelijk van de bloei te kunnen genieten. Deze ontwikkelt zich in de vorm van lange pluimen (tot 1 m lang bij oude exemplaren) van kleine witte bloemen (1,5 cm diameter) met 6 bloemblaadjes. Als ze boven de plant uitsteken, vormen deze bloeiwijzen een wolkige massa boven het loof. De daaropvolgende vruchten zijn ongeveer 1 cm in diameter en hebben een mooie roze kleur.
Gelukkig is de plant zelfs zonder bloei bijzonder decoratief, vooral wanneer de voet begint te zwellen en de grijze, gebarsten schors de huid van een olifant imiteert. De zeer lange, donkergroene bladeren hebben de neiging te krullen en vallen sierlijk aan weerszijden van de stam naar beneden. Ze zijn erg smal (ongeveer 2 cm) en de randen kunnen gemakkelijk snijden, dus pas op en draag handschoenen! Als wintergroen blad geven ze de Beaucarnea een echt esthetisch, treurend uiterlijk. Hij groeit in goed gedraineerde, lichte grond, met een licht zuur tot neutrale pH, in de volle zon, eventueel lichte schaduw verdragend.

Als ultieme grafische plant is de Beaucarnea ongeëvenaard om een exotische sfeer te creëren en komt hij perfect tot zijn recht in een eigentijdse tuin, waar de vorm belangrijker is dan de kleur. Als prachtige kamerplant kan hij ook in het mooie seizoen naar buiten op een balkon of terras. Om een sfeer te creëren, kun je hem combineren met andere vorstgevoelige planten met een zeer uitgesproken vorm, zoals de prachtige Phoenix roebelinii, een dwergpalm met fijn geveerde, zeer decoratieve bladeren in elk seizoen. De sculpturale Cycas revoluta, of Japanse sagopalm, met zijn valse palmachtige uitstraling en zijn leerachtige, geometrische bladeren in een brede bundel, is ook een goede metgezel, net als een boomachtige Aeonium zoals 'Garnet', met perfect gerangschikte rozetten van roodpaars vlezig blad.

De Beaucarnea recurvata kan zowel binnen als buiten worden gekweekt. Binnen plaats je hem in een zeer lichte kamer bij een raam (op het zuiden, oosten of westen), bij temperaturen tussen 18°C en 29°C (minimaal 10°C, lager vermijden) en een normale luchtvochtigheid (30-60% is perfect). In het mooie seizoen staat hij buiten, in de volle zon of halfschaduw. Het is beter om hem binnen te zetten zodra de nachttemperaturen onder de 7°C komen.