Sapium japonicum - Neoshirakia japonica

De Sapium japonicum (synoniem Neoshirakia japonica) is een onbekende struik die vaker aangeplant zou mogen worden vanwege zijn fantastische herfstkleuren. Zijn groene bladeren in het seizoen verkleuren naar scharlakenrood bij de eerste kou, wat de Sapium tot een van de beste sierplanten voor het najaar maakt. Zijn bloei in de zomer is bescheiden en zijn vruchten eveneens, maar zijn herfstpracht is de moeite meer dan waard. Winterharder dan vaak wordt beweerd, lijkt deze struik volgens sommige bronnen tot ongeveer -12°C te kunnen weerstaan, of zelfs meer, wat voor veel regio's voldoende is. Een humusrijke, zure of neutrale bodem die een beetje vochtig blijft, is perfect voor hem.

De Sapium japonicum, soms ook wel Japanse talgboom genoemd, is een lid van de zeer grote familie Euphorbiaceae (wolfsmelkfamilie). Deze familie telt meer dan 6000 soorten die overal ter wereld voorkomen, behalve in het Noordpool- en Zuidpoolgebied. Euphorbiaceae produceren een melksap dat irriterend of zelfs giftig kan zijn, en de ricine in de zaden van de wonderboom is een van de meest giftige plantaardige stoffen ter wereld.

Afkomstig uit het Verre Oosten, komt de Sapium uit de vochtige bossen van China, Korea en Japan: het is een soort voor een frisse ondergroei. In zijn oorspronkelijke habitat vormt het een kleine boom van 7 of 8 meter hoog, met een vrij langzame groei, die groeit in bergachtige gebieden op lage hoogte, van 100 tot 400 meter. In onze tuinen is het een struik die een hoogte van 3 meter bereikt met een breedte van 2 meter. Zijn bladeren zijn 7 tot 16 cm lang en 4 tot 8 cm breed en hebben een elliptische of ovale vorm. De bovenkant is glanzend groen, de onderkant is lichter. Een kort bladsteeltje (2-3 cm) verbindt ze met de grijsbruine, gladde en dunne twijgen. Tussen mei en juli produceert hij bloeiwijzen van 5 tot 11 cm lang, in de vorm van aren bestaande uit talrijke kleine mannelijke bloemen in het bovenste deel en enkele vrouwelijke bloemen aan de basis. Met een geelgroene kleur zijn deze bloeiwijzen sierlijk, maar blijven ze vrij onopvallend. Ze ontwikkelen zich tot gele, bruin gespikkelde vruchten, kleine driekleurige doosvruchten van 10 tot 15 mm in diameter, die in september rijp worden. Ze openen zich dan (ze zijn dehiscent) en schieten hun zaden weg. Wanneer de herfst en zijn koele nachten aanbreken, verkleurt het loof naar scharlakenrood, voordat het valt. Let op: deze plant bevat giftige delen. Hij is over het algemeen vrij van elke ziekte of insectenaantasting.

Deze soort houdt van vochtige bodem en groeit in zure tot neutrale omstandigheden, in een humusrijke grond. Deze bodemgesteldheid is uiteindelijk beperkender dan zijn winterhardheid, die beter is dan vaak wordt vermeld. Deze plant is met succes getest in koude streken zoals Bourgondië of Pennsylvania in de Verenigde Staten, en ook in België (Arboretum Wespelaar).

In de tuin betovert de Sapium japonicum de herfst met zijn gloeiende rode kleuren. In een voldoende grote tuin kun je hem op de voorgrond planten van een Cercidiphyllum japonicum, de hartjesboom, waarvan het mooie hartvormige loof in de herfst prachtig combineert met de kleurenexplosie van de Sapium. Op een kleiner oppervlak kies je voor de Fothergilla major, die dezelfde kweekbehoeften deelt als de Sapium en aan het eind van het seizoen kleurt in rood, oranje en geel. Onmisbaar in de gele tinten, de Ginkgo vult het rode van de Sapium perfect aan, vooral met de dwergvariëteit Mariken, die goed geschikt is voor kleine ruimtes.