Pinus sylvestris Watereri - Grove den

De Pinus sylvestris 'Watereri' is een dwergvorm van de grove den met een uitstraling als een kleine parasolden die een plekje verdient in elke tuin, ook in de kleinere. Getooid met prachtig blauwgroen loof en een zeer decoratieve, roodachtige en schilferige schors, is hij in zijn jonge jaren meer bossig dan struikvormig. In de loop der tijd ontvouwt hij zich tot een dichte, brede en afgeplatte kroon, gedragen door een stam die al vanaf de basis vertakt of zelfs door meerdere kronkelige stammen. Het is een makkelijke, probleemloze variëteit, perfect winterhard, stelt weinig eisen aan de grond zolang die maar goed doorlatend is, en is droogtebestendig eenmaal goed geworteld. Hij heeft wel zon nodig om zich harmonieus te kunnen ontwikkelen.

De Pinus sylvestris, in de volksmond grove den genoemd, is een naaldboom uit de dennenfamilie (Pinaceae) die wijdverspreid is in heel Noord-Europa en Klein-Azië. Het is een lichtminnende soort, aangepast aan droogte en de strengste kou, verdraagt arme grond, maar heeft een hekel aan kalk. In zijn natuurlijke omgeving kan deze boom 30 meter hoog worden en heeft hij meestal een afgeronde kroon op een stam met okerrood of vermiljoenkleurige schors. Afhankelijk van zijn standplaats kan deze den echter een zeer uiteenlopende groeivorm aannemen.

De variëteit 'Watereri', genoemd naar zijn kweker Anthony Waterer, is een Engelse tuinbouwselectie uit 1865 van deze soort. Hij onderscheidt zich door zijn beperkte grootte en zijn onregelmatige, parasolvormige groeiwijze. Zijn groei is traag, ongeveer 10 cm per jaar, zodat hij op volwassen leeftijd gemiddeld 2,50 meter in hoogte en breedte zal bereiken, hoewel hij soms breder dan hoog is. In zijn jeugd heeft deze kleine boom een brede, kegelvormige groeiwijze. Naarmate hij ouder wordt, wordt zijn vorm aanzienlijk breder. Het is mogelijk om hem op te kweken als een meerstammige boom of om hem als een struikvorm te leiden door op een jonge plant meerdere stammen te selecteren. Hij is ook heel gemakkelijk in wolkenvorm te snoeien. Zijn twijgen, bruingrijs van kleur, zijn bedekt met blauwgroene naalden van 4 tot 7 cm lang. Ze staan per twee bijeen, zijn aan de basis vergroeid en staan in dichte spiralen rond de twijgen. De jonge schors is fijn geschubd en bruinrood van kleur. Later krijgt hij op de takken en het bovenste deel van de stam van oudere exemplaren een zalmroze of oranjerode tint. De onderkant van de stam is daarentegen bedekt met een gebarsten, grijsbruine schors. Zijn krachtige penwortel maakt het verplanten van oudere exemplaren wat lastig. De bloei vindt plaats in mei/juni, in de vorm van kleine, gele mannelijke katjes die aan de basis van de jonge scheuten groeien, en kleine, paarse vrouwelijke bloempjes aan het uiteinde van de twijgen. De vruchten zijn eivormige kegels van 3 tot 5 cm lang, die bij rijpheid bruin zijn. Ze zijn na 2 jaar rijp.

De Grove den 'Watereri' is een makkelijke plant om te vormen, waaraan je gemakkelijk een min of meer wolkachtig, kronkelig of golvend uiterlijk kunt geven. Het is een innemende en makkelijke kleine naaldboom die perfect tot zijn recht komt als solitair, aan de rand van bosjes en in zeer grote rotstuinen. Hij past in elke tuin, zelfs de allerkleinste, omdat hij van nature beperkt van grootte is en langzaam groeit. Hij vraagt weinig onderhoud en past zich aan zeer uiteenlopende grondsoorten aan, met uitzondering van zeer kalkrijke of zware, compacte grond. Hij combineert mooi met grote stenen, de geometrische lijnen van zwembaden en gemetselde constructies. Je kunt hem combineren met siergrassen, die zeer complementair zijn, met heilige bamboe, of met dwergconiferen met een kruipende groeiwijze (Juniperus horizontalis 'Blue Chip'), bolvormige groeiwijze (Picea abies 'Little Gem'), of zuilvormige groeiwijze (Juniperus communis 'Sentinel'). De echte grafische kwaliteiten van coniferen komen van nature tot hun recht in het ontwerp van een eigentijdse tuin, waar de voorkeur uitgaat naar de esthetiek van vormen, silhouetten en texturen boven een opeenvolging van bloei. Deze planten met hun geruststellende permanentie geven een border duurzaam structuur, markeren paden en omzomen het terras. Het gaat erom te spelen met volumes en kleuren.