Pronkboon Scarlet Emperor

De Pronkboon 'Scarlet Emperor', genoemd sinds 1906, is een ras dat al sinds de 17e eeuw bekend staat onder de naam 'Mammoth Exhibition'. Dat zegt genoeg: deze naam verraadt een formaat dat destijds voor verbazing zorgde. Het is dus een oud ras dat zich weet te vestigen in de armste grond en bestand is tegen vochtige zomers. Het produceert lange, donkergroene, gladde en rechte peulen van 30 cm en kan als klimplant wel 4 meter hoog worden.
De scharlakenrode bloei lijkt op die van lathyrus, maar bij 'Scarlet Emperor' zijn de zaden, peulen en zelfs de bloemen eetbaar. De niervormige boon is erg groot, bijna zwart met paarse spikkels, en behoudt zijn kleur tijdens het koken. Hij is heerlijk vers, droog of halfdroog te gebruiken in romige gerechten met bijvoorbeeld knoflook of basilicum.
Combineer nut en schoonheid in de moestuin met dit zeer krachtige en winterharde ras: elke plant groeit snel, zelfs onder ongunstige weersomstandigheden, en vormt een groene wand. Zaai meerdere zaden in een zaaikuiltje aan de voet van elke steun. Zaai van april tot juli om van juli tot oktober te oogsten.
Let op voor het gezegde dat luidt: "de boon moet de voet van de tuinier zien weggaan". Dit geldt niet voor pronkbonen. Integendeel, de zaden moeten onder minstens 5 cm grond worden begraven om te kiemen. Zelfs het zaadlob kiemt ondergronds voordat de eerste echte bladeren verschijnen.

Of je hem nu voor zijn peul of zijn boon eet, de boon is een zeer geliefde groente in de tuin omdat hij heel makkelijk te telen is. Hij is zo punctueel dat de tuinder tot op de dag nauwkeurig weet wanneer hij zijn eerste oogst kan verwachten, namelijk 60 dagen na het zaaien.

Ontdekt in de Nieuwe Wereld en vervolgens vanaf de 16e eeuw in Europa geacclimatiseerd, is de boon inmiddels een onmisbare peulvrucht geworden in alle wereldkeukens. De inheemse Amerikanen teelden hem voor zijn gedroogde zaden, maar het waren de Italianen die in de 18e eeuw de consumptie van de hele, onrijp geplukte peul introduceerden.
De boon is een liaan met onbepaalde groei. De primitieve rassen zijn allemaal stokbonen en hebben ondersteuning nodig. Later zijn om praktische redenen stamslagen geselecteerd, maar alle soorten hebben ranken die zich om een steun kunnen winden.
De peulen zijn meestal groen, soms geel (boterbonen), gestreept met rood of zelfs paars. Onder de rassen die in het fijne of extra fijne stadium worden gegeten, zijn er de slabonen die bij rijpheid draden vormen. Daarna wordt de peul perkamentachtig en verliest hij zijn smaakkwaliteit.
De prinsessenboon is over het algemeen vleziger en wordt in zijn geheel gegeten, zaden en peulen, zelfs bij rijpheid. De meer recent gecreëerde snij-prinsessenbonen kunnen jong als extra fijn worden gegeten tot een voller stadium als een prinsessenboon, omdat ze geen draden vormen.

Onder de droogbonen (waarvan alleen de zaden worden gegeten) onderscheiden we de oogst van verse bonen van die van gedroogde zaden, ongeveer 90 dagen na het zaaien.

De onrijpe groene peulen zijn rijk aan vitamine A, B9 en C, spoorelementen en mineralen. De gedroogde bonen zijn ook zeer rijk aan vitamine C, spoorelementen en vooral plantaardige eiwitten.

De oogst: de oogst van verse bonen of jonge peulen begint 60 dagen na het zaaien. Voor verse bonen moet dit gebeuren voordat de peulen beginnen uit te drogen en rimpels vertonen. De bonen moeten nog net hun kleur krijgen. Voor consumptie van de peulen vindt de oogst elke 2 à 3 dagen plaats, zowel in het fijne als extra fijne stadium voor slabonen. De oogst van droge bonen gebeurt door de hele plant af te snijden en deze op te hangen op een droge, luchtige plek. Ze kunnen naar behoefte worden gedopt.

De bewaring: het invriezen van peulen is tegenwoordig de meest voorkomende bewaarmethode. Daarvoor moeten ze worden gekopt, gewassen, 5 à 6 minuten worden geblancheerd in kokend water en vervolgens in koud water worden gedompeld voordat ze in een schone theedoek worden gedroogd. Eenmaal in een zakje kunnen de bonen in de vriezer op -18°C worden geplaatst. Toch wint het inmaken weer aan populariteit bij een groeiend aantal consumenten vanwege de inherente smaakkwaliteiten van deze methode. Net als bij invriezen: kop, was, blancheer en dompel de bonen in koud water. Doe ze vervolgens in potten die je vult met gezouten kokend water. Sluit ze af en steriliseer ze in een pan of met een sterilisator gedurende 1,5 uur op middelhoog vuur. Zorg ervoor dat de potten volledig onder water staan en goed zijn vastgezet.

Droogbonen: goed gedroogd kunnen bonenzaden een jaar worden bewaard als ze onder goede omstandigheden worden opgeslagen, bijvoorbeeld in luchtdichte potten.

De tuiniertip: bonen hebben, net als alle leden van de vlinderbloemenfamilie, de eigenschap stikstof uit de lucht in de bodem vast te leggen dankzij een symbiose tussen plant en bacterie. Ze hebben dus het vermogen om grond te regenereren. Je kunt een bonenteelt opnemen in een vruchtwisseling na het onderwerken van groenbemesters.
De boon behoort tot de planten die weinig voedingsstoffen nodig hebben. Traditioneel wordt de teelt van bonen in Midden- en Zuid-Amerika geassocieerd met die van pompoen en maïs, wat een drietal vormt waarvan de combinatie gunstig is. Deze combinatie wordt lokaal Milpa genoemd. Bonen gaan ook zeer goed samen met aubergines, wortelen, kolen, aardappelen en radijsjes omdat ze elkaar beschermen. Vermijd echter de aanwezigheid van lookachtigen of venkel, omdat hun groei elkaar remt.

Een bespuiting met brandnetelgier helpt effectief tegen bladluisaanvallen en versterkt tegelijkertijd de planten die ervan profiteren.