Stamslaboon Verdelys

De Boon Verdelys of Boon Chevrier du Nord is een verbeterde versie van de Groene Flageoletboon uit Vlaanderen. Het is een lokaal, laagblijvend ras om te doppen dat zijn intrede deed in de vlakte van de Leie in Noord-Frankrijk, vandaar de naam. Hij ontwikkelt lange, groene, platte en opgezwollen peulen met een mooie, ovale, lichtgroene boon met vierkante uiteinden. Verdelys heeft een uitstekende smaak en valt niet uit elkaar tijdens het koken, ondanks de dunne schil. Zaai van april tot juli en oogst van juni tot oktober.

Of je hem nu voor de peul of de boon eet, de boon is een zeer geliefde groente in de tuin omdat hij heel gemakkelijk te telen is. Hij is zo punctueel dat de tuinder tot op de dag nauwkeurig weet wanneer hij zijn eerste oogst kan verwachten, namelijk 60 dagen na het zaaien.

Ontdekt in de Nieuwe Wereld en vervolgens vanaf de 16e eeuw in Europa geacclimatiseerd, is de boon nu een onmisbaar peulvruchtgewas in alle wereldkeukens. De inheemse Amerikanen teelden hem voor zijn gedroogde zaden, maar het waren de Italianen die in de 18e eeuw de consumptie van de hele, onrijp geplukte peul introduceerden.
De boon is een klimplant met een onbepaalde groei. De primitieve rassen zijn allemaal stokbonen en hebben ondersteuning nodig. Later zijn om praktische redenen laagblijvende rassen geselecteerd, maar alle hebben ranken die zich om een steun kunnen winden.
De peulen zijn meestal groen, soms geel (boterbonen), gestreept met rood of zelfs paars. Onder de rassen die in het fijne of extra fijne stadium worden gegeten, zijn de slabonen die bij rijpheid draden ontwikkelen. Daarna verhout de peul en verliest hij zijn smaakkwaliteit.

De prinsessenboon is over het algemeen vleziger en wordt in zijn geheel gegeten, zaden en peulen, zelfs als hij rijp is. De meer recent ontwikkelde draadloze slabonen kunnen jong worden gegeten als extra fijn tot een voller stadium als een prinsessenboon, omdat ze geen draden vormen.

Onder de doppenbonen (waarvan alleen de zaden worden gegeten) onderscheiden we de oogst van verse bonen van die van gedroogde zaden, ongeveer 90 dagen na het zaaien.

De onrijpe groene peulen zijn rijk aan vitamine A, B9 en C, spoorelementen en mineralen. De gedroogde bonen zijn ook zeer rijk aan vitamine C, spoorelementen en vooral aan plantaardige eiwitten.

De oogst: de oogst van verse bonen of jonge peulen begint 60 dagen na het zaaien. Voor verse bonen moet dit gebeuren voordat de peulen beginnen uit te drogen en rimpels vertonen. De bonen moeten nog net hun definitieve kleur krijgen. Voor consumptie van de peulen vindt de oogst elke 2 of 3 dagen plaats, zowel in het fijne als extra fijne stadium voor slabonen. De oogst van droge bonen gebeurt door de hele plant af te snijden en deze op te hangen op een droge, goed geventileerde plek. Ze kunnen naar behoefte worden gedopt.

De bewaring: het invriezen van peulen is tegenwoordig de meest voorkomende bewaarmethode. Snijd hiervoor de steeltjes eraf, was ze, blancheer ze 5 tot 6 minuten in kokend water en dompel ze daarna in koud water voordat je ze droogt in een schone theedoek. Eenmaal in een zak kunnen de bonen in de vriezer op -18°C. Toch wint het inmaken weer aan populariteit bij een groeiend aantal consumenten vanwege de inherente smaakkwaliteiten van deze methode. Net als bij invriezen: steeltjes eraf, wassen, blancheren en dan in koud water dompelen. Doe ze vervolgens in potten die je vult met gezouten kokend water. Sluit ze af en steriliseer ze in een pan of met een sterilisator gedurende 1,5 uur op middelhoog vuur. Zorg ervoor dat de potten volledig onder water staan en goed vastliggen.

Gedroogde bonen: goed gedroogde bonen kunnen een jaar worden bewaard als ze onder goede omstandigheden worden opgeslagen, bijvoorbeeld in luchtdichte potten.

De tuiniertip: bonen hebben, zoals alle leden van de vlinderbloemenfamilie, de eigenschap om stikstof uit de lucht in de bodem vast te leggen dankzij een symbiose tussen plant en bacterie. Ze hebben dus het vermogen om de grond te regenereren. Je kunt een bonenteelt opnemen in een vruchtwisseling na het onderwerken van een groenbemester.
De boon behoort tot de planten die weinig voedingsstoffen nodig hebben. Traditioneel wordt de teelt van bonen in Midden- en Zuid-Amerika geassocieerd met die van pompoen en maïs, een drietal dat goed samengaat. Deze combinatie wordt lokaal Milpa genoemd. Bonen gaan ook zeer goed samen met aubergines, wortelen, kolen, aardappelen en radijsjes, omdat ze elkaar beschermen. Vermijd echter de aanwezigheid van lookachtigen of venkel, omdat ze elkaars groei remmen.

Een bespuiting met brandnetelgier helpt effectief tegen aanvallen van bladluis en versterkt tegelijkertijd de planten die ervan hebben geprofiteerd.