Citrus Kucle - Citrofortunella margarita × clementina

De Kucle, ook wel Kucli of Kumquatine genoemd, is het resultaat van een kruising tussen Fortunella margarita (kumquat) en Citrus clementina (clementine). Deze groeikrachtige en zeer decoratieve heester geeft een overvloed aan oranje vruchten die op kumquats lijken, maar iets groter zijn. Ze hebben een heerlijk friszure smaak met een afdronk van clementine. Net als de kumquat eet je ze met schil en al. Met een vorstbestendigheid tot -4°C is de vollegrondsteelt alleen weggelegd voor gebieden met een zeer mild klimaat; op andere plekken kun je hem beter in een grote kuip kweken en 's winters vorstvrij overwinteren in een kas of serre.

De kumquats, Fortunella gedoopt ter ere van Robert Fortune die ze in 1846 in Europa introduceerde, behoren tot de makkelijks te telen citrussoorten in ons gematigd klimaat vanwege hun goede weerstand tegen kou. De clementines hoeven we natuurlijk niet meer voor te stellen! Ontdekt door pater Clément, een Franse missionaris, begin 20e eeuw in Algerije, fleuren deze kleine, ronde, aan de uiteinden wat afgeplatte citrusvruchten met hun zoete, sappige vruchtvlees onze tafel op in de winter, wanneer ander fruit schaars is.

De Kucle vormt een ronde, compacte struik zonder doorns, uit de familie van de Rutaceae. Hij heeft een bossige en vrij opgaande groeiwijze en bereikt een volwassen hoogte van ongeveer 3 meter bij een breedte van 1,50 meter. In een pot blijft hij kleiner. De groei is gemiddeld snel. Redelijk winterhard kan hij in de vollegrond worden geplant op veel plekken waar strenge vorst niet voorkomt. Elders wordt hij in pot gekweekt en bij de eerste vorst binnengehaald. De Kucle produceert kleine, witte bloemetjes met de zoete geur die kenmerkend is voor oranjebloesem. Deze maken plaats voor kleine, langwerpige vruchten die rijp geoogst worden, meestal van december tot maart, wanneer ze een prachtige feloranje kleur hebben gekregen. De middelmatig dikke schil bevat niet het brandende principe van andere citrusvruchten. Ze heeft een zoete smaak en een subtiele geur van bittere sinaasappel. Het sappige, zeer friszure vruchtvlees bevat weinig suiker en weinig pitjes. De bladeren zijn wintergroen, donkergroen en glanzend aan de bovenkant, lichter aan de onderkant. Net als alle Citrussoorten bevat de Kucle in zijn bladeren, bloemen en vruchten vaak met het blote oog zichtbare oliekliertjes. Hieruit wordt door distillatie (bloem en blad) of door druk (schil) etherische olie gewonnen.

De vruchten van de Kumquatine zijn rauw te eten, maar worden ook gebruikt in de keuken, zowel hartig als zoet, bijvoorbeeld voor jam, als sukade of op siroop. Hun subtiele smaak past goed bij hartige gerechten zoals tajines of de beroemde canard à l'orange. Met de Kumquatine kun je ook verfijnde zoetzure sauzen maken, bijvoorbeeld bij Aziatische gerechten. De schil is aangenaam voor de smaakpapillen, vergelijkbaar met een explosie van smaken wanneer de vrucht zo wordt gegeten. Als je van friszure smaken houdt, zul je genieten van de gebalanceerde combinatie van zuur en zoet, kenmerkend voor deze unieke vrucht.

De meeste citrussoorten gedijen goed in de vollegrond in beschutte, zonnige kustgebieden waar ze het hele jaar door de nodige warmte vinden. Het is een zelfbestuivende struik, wat betekent dat één exemplaar voldoende is voor vruchtzetting. Als je citrusplant echter permanent binnen staat, moet je af en toe bestuivers binnenlaten of voorzichtig handmatig bestuiven met een penseeltje.