Oenothera biennis (zaad) - Teunisbloem

De Oenothera biennis, de Tweejarige teunisbloem, ook wel Nachtkaars, Middelste teunisbloem, of zelfs 'Tuinmansham' genoemd, is een grote tweejarige plant die oorspronkelijk uit Noord-Amerika komt en nu een vertrouwde verschijning is in ons landschap. Je herkent haar in de zomer gemakkelijk tijdens een avondwandeling, op braakliggende terreinen waar haar aangenaam geurende, bijna fluorescerend gele bloemen stralen. De tweejarige teunisbloem wordt in de moestuin gekweekt voor haar vlezige, eetbare wortel (na koken), of in de siertuin waar ze zich rijkelijk uitzaait als je de natuur haar gang laat gaan. Zaai haar direct in de volle grond, in het voorjaar of aan het eind van de zomer. Ze gedijt op een zonnige standplaats in goed voorbereide, gewone tuingrond.

De Oenothera biennis is een tweejarige kruidachtige plant die behoort tot de teunisbloemfamilie (Onagraceae). Ze is oorspronkelijk afkomstig uit Midden- en Oost-Noord-Amerika en is nu over de hele wereld ingeburgerd. Ze wordt in tuinen gekweekt om haar sierwaarde, als groente, of vanwege haar medicinale en culinaire eigenschappen. Deze plant levert de kostbare teunisbloemolie, gewonnen uit haar zaden. Deze olie wordt gebruikt in cosmetica en fytotherapie.

De tweejarige teunisbloem vormt in twee jaar tijd een grote pol met hoekige, rechtopstaande en vertakte stengels, die in bloei een hoogte bereikt tussen 70 cm en 1,30 m, afhankelijk van de rijkdom en diepte van de bodem. In het eerste jaar vormt ze alleen een bladrozet. Haar bladeren zijn vrij lang, lichtgroen van kleur en hebben een bijna witte hoofdnerf. De bladschijf is gaafrandig, lancetvormig, soepel en bedekt met fijne haartjes. De bloei vindt plaats van juni tot september, in het tweede jaar. De bloemen hebben een kelkvorm en bestaan uit 8 bloemblaadjes in de kleur citroengeel tot zwavelgeel. Ze openen zich tegen het einde van de dag en verwelken bij zonsopgang. Elke avond gaan nieuwe bloemknoppen open. De bestuiving wordt verzorgd door nachtelijke bestuivers. De vrucht van deze teunisbloem is 2 tot 3 cm lang en bevat zaden die rijp zijn wanneer de plant aan het einde van haar leven komt en verdroogt. Als de vruchten niet worden verwijderd, zaait de teunisbloem zich rijkelijk uit. De zaden zijn geliefd bij bepaalde vogels zoals mezen, vinken, heggenmussen en putters.

De Tweejarige teunisbloem biedt ons het mooiste spektakel door haar bloemen voor de nacht te openen. Het ontvouwen is met het blote oog te zien. In de siertuin zaai je haar in een bloemenweide, bijvoorbeeld samen met slangenkruid, duifkruid en koningskaars. De teunisbloem, ook wel 'Tuinmansham' genoemd, wordt soms als groente gekweekt in de rijke grond van de moestuin, omdat haar grote penwortels na het koken de kleur van ham zouden hebben en een licht zoete, peperige smaak met aroma's van gerookt vlees. De wortels worden aan het einde van het eerste groeijaar geoogst, voordat de plant haar reserves uitgeput heeft voor de bloei. Ook de bladeren van de bladrozet in het eerste groeijaar zijn eetbaar. Voeg ze toe aan soepen en stoofschotels. Oudere bladeren kunnen, nadat ze zijn gebleekt (door ze van licht te beroven), als salade gegeten worden, net als andijvie. Dat maakt ons nieuwsgierig! Waarom zou je haar niet combineren met Mertensia maritima, de plant met de oestersmaak?