Olea europaea (zaad) - Olijfboom

De aanwezigheid van de Olea europea, simpelweg olijfboom genoemd, gaat terug tot in de oudheid en is onlosmakelijk verbonden met het mediterrane landschap. Het is een mooie, kleine schaduwboom met een gedrongen en knoestige stam als hij ouder wordt, bedekt met een altijdgroen, grijsgroen blad dat ritselt in de wind en een zilverkleurige onderkant heeft. De vruchtzetting begint na ongeveer tien jaar, in de vorm van zwarte olijven die in rauwe staat niet eetbaar zijn. Hij stelt weinig eisen aan de bodem, is droogtebestendig en enigszins vorstgevoelig.

De Olea europea of gewone olijfboom behoort tot de olijffamilie (Oleaceae) en is de meest voorkomende soort binnen deze familie, die bijna 25 soorten telt, allemaal met een uitzonderlijke levensduur. Deze kleine, wintergroene boom bereikt na vele jaren een hoogte van ongeveer 9 meter. Op jonge leeftijd groeit hij echter snel en begint hij rond het tiende jaar vruchten te dragen. Zijn pittoreske groeivorm kan vele grillige silhouetten aannemen: een uitgespreide boomkroon, met een enkele stam of meerdere stammen, en een gebarsten, ruwe schors vol littekens van de tijd. Zijn wintergroene blad bestaat uit tegenoverstaande, gave en elliptische, leerachtige bladeren, bedekt met schubvormige haren, meer of minder smal, en 3 tot 9 cm lang. Ze bedekken twijgen die bezaaid zijn met schildvormige schubben. Hun kleur is een mengeling van groen en grijs, de onderkant van de bladeren is viltig en zilverkleurig. De bloei, die zeer kort is, vindt gedurende een week plaats in de late lente. De witachtige of geelachtige bloemen zijn gegroepeerd in okselstandige pluimen. De vruchten, de olijven, zijn vlezige steenvruchten met een harde pit, 5 mm tot 4 cm lang, eerst groen en zwart bij rijpheid. Zijn schors is grijs en glad als hij jong is, maar barst met de leeftijd, terwijl de boom wortelopslag vormt aan de voet van de stam.

De gewone olijfboom is perfect aangepast aan het mediterrane klimaat, maar zijn verspreidingsgebied strekt zich naar het noorden uit afhankelijk van de zomerneerslag, wat een bepalendere factor lijkt te zijn dan de kou. Deze boom is bestand tegen matige vorst van ongeveer -8 tot -10°C, in goed doorlatende grond en eenmaal goed gevestigd, maar hij heeft droogte in de zomer nodig om zijn hout goed af te harden. Op zonnige, beschutte plekken in Nederland kan hij solitair worden gebruikt, met aan de voet daglelies, agapanthus of irissen, heiligenbloem, schijnhulst of Lonicera nitida, of overgroeid met een klimroos zoals 'Sénateur Lafolette'. Ook kan hij worden geplant in een windkeringhaag samen met wollige sneeuwbal, laurier, steeneik en mirte. Meer naar het noorden wordt hij eerder in grote kuipen gekweekt, samen met oleanders, die in de winter kunnen worden beschermd.