Agrostemma githago (zaad) - Bolderik

De Agrostemma githago, ook wel Bolderik genoemd, is een charmant eenjarig 'onkruid' dat vroeger veel voorkwam in graanvelden, maar tegenwoordig met uitsterven wordt bedreigd. Deze plant heeft de betovering van wilde bloemen. In de zomer biedt ze brede trechtervormige bloemen, die wit, roze of roze-paars geaderd kunnen zijn, gedragen op de toppen van hoge, slanke en behaarde stengels. Zeer decoratief op de achtergrond van een weelderige border, houdt ze van een zonnige standplaats en een vruchtbare, goed doorlatende bodem.

De bolderik behoort tot de anjerfamilie (Caryophyllaceae). Het is een eenjarige kruidachtige plant, oorspronkelijk afkomstig uit Europa, gematigd Azië en Noord-Afrika, die zich via haar zaden - vroeger vermengd met de graanoogst - over bijna alle continenten heeft verspreid. Lang beschouwd als een invasief en gevaarlijk onkruid in graanakkers, is ze nu zeldzaam geworden en zonder twijfel een van de mooiste wilde bloemen in onze streken. Ze vormt snel rechtopstaande, weinig vertakte stengels met een smal, slingerend portret, die in bloei een hoogte bereiken van 50 cm tot 1 meter. Een groot deel van de plant is bedekt met grijze, zijdeachtige haren, dichter op de bladeren en nog dichter bij de bloem. De bladeren zijn lijnvormig of smal lancetvormig. Elk blad heeft een duidelijk zichtbare middennerf. De bloei vindt plaats tussen juni en augustus, gevolgd door de vruchtzetting van juli tot september, afhankelijk van de weersomstandigheden. Ontluikend uit een behaarde, aan de basis opgezwollen kelk, staan de gesteelde bloemen in bijschermen. Ze zijn meestal paars, maar soms wit of wit-roze en hebben een diameter van 3 tot 5 cm. Ongeacht de kleur van de kroonbladen, worden deze doorkruist door vijf donkere nerven, wat min of meer zichtbare en doorlopende lengtestrepen vormt. De bestuiving gebeurt door insecten zoals bijen. De vrucht is een grote, eivormige, opgezwollen en leerachtige doosvrucht. Deze bevat 30 tot 40 zwarte, bobbelige zaden, bedekt met ruwe uitsteeksels, ongeveer zo groot als een graankorrel, maar zeer giftig.

Eenvoudig, mooi en sierlijk brengt de bolderik, wiegend in de minste bries, de charme van het platteland in onze tuinen. Zaai haar achterin wat natuurlijk ogende borders, ze zal subliem zijn en perfect combineren met siergrassen zoals Stipa tenuifolia of Muhlenbergia capillaris, met kattenkruid, met roze nigelle (Nigella damascena), met slaapmutsjes (Eschscholzia) of met korenbloemen. Ook uitstekend in rotstuinen voor een prachtige zomerdecoratie. Je kunt haar bloemen ook snijden voor boeketten. Het is een heel makkelijk te telen bloem, zelfs in pot.

Over het verdwijnen van deze soort:

Hoewel studies hebben aangetoond dat de grootte van de graankorrel met 20 tot 50% toeneemt wanneer er een symbiose is tussen het graan en de bolderik, heeft de toxiciteit van haar zaden voor menselijke of dierlijke consumptie, veroorzaakt door de aanwezigheid van saponine, ertoe geleid dat ze uit ons landschap is verdwenen. Tegenwoordig hebben selectieve onkruidverdelgers en het mechanisch zuiveren van het graan haar geleidelijk uit onze akkers geëlimineerd. Echter, in lage doses kunnen saponines in de fytotherapie worden gebruikt vanwege hun bloedstelpend, slijmoplossend, wormafdrijvend en vochtafdrijvend effect.