Zelf groenten en bloemen zaaien: slim besparen!

De economische voordelen van zelf zaaien

De economische voordelen van zelf zaaien ten opzichte van het kopen van kant-en-klare planten worden duidelijk wanneer je de prijzen nader bekijkt.

Bij de aankoop van planten betaalt de tuinier niet alleen voor de plant zelf, maar ook voor de tijd, het werk, de potgrond, de pot en de verzorging die de kweker erin heeft geïnvesteerd om de plant te kweken. Zo kan een tomatenplant die je bij een tuincentrum koopt meerdere euro’s kosten, terwijl een zakje tomatenzaad dat tientallen planten kan opleveren, ongeveer hetzelfde kost of soms zelfs minder.

Je moet wel potgrond kopen (behalve voor zaai in de volle grond), maar je kunt veel planten kweken tegen lagere kosten. Bovendien kun je potten van het ene jaar op het andere hergebruiken, waardoor de terugkerende kosten dalen. Zo bespaart een tuinier die besluit zijn eigen sla uit zaad te kweken aanzienlijk. Voor de prijs van één plant uit de winkel krijgt hij genoeg zaad om het hele seizoen door een veel grotere hoeveelheid sla te kweken.

Deze besparingen zijn nog duidelijker bij eenjarige planten en kruiden. Met zaaien kun je een grote hoeveelheid van deze planten kweken tegen aanzienlijk lagere kosten dan met gekochte planten.

Bovendien is er een ruimer assortiment variëteiten verkrijgbaar in zakjes zaad dan in potten bij gewone tuincentra.

Zaden kiezen voor kwalitatief zaaien tegen lage kosten

Begin met het kiezen van kwaliteitszaden bij betrouwbare leveranciers die een goede prijs-kwaliteitverhouding bieden. Wij bieden duizenden soorten zaden aan:

• groentezaden
• zaden van kruidenplanten
• bloemzaden.

Voor wie de kosten nog verder wil beperken, kan het kopen van zaden in bulk een voordelige optie zijn.

Tuiniersverenigingen of groepen die zaden delen, zijn ook uitstekende bronnen. Ze maken het niet alleen mogelijk om voordelig zaden te verkrijgen, maar bieden ook de kans om tips en ervaringen uit te wisselen met andere tuiniers.

Tot slot mag je aanbiedingen en uitverkoop aan het einde van het seizoen niet over het hoofd zien. Het is echter essentieel om deze zaden onder goede omstandigheden te bewaren, zodat ze tot het volgende zaai- seizoen kiemkrachtig blijven.

Je eigen zaden oogsten

Om de kosten verder te verlagen, kun je overwegen je eigen zaden te oogsten en te bewaren! Dit is bovendien een stap in de richting van zelfvoorzienend tuinieren.

Kies voor het oogsten van je zaden gezonde planten die goed hebben gebloeid en veel vruchten hebben gedragen, kortom: de mooiste en/of rijkst bloeiende planten. De zaden moeten volledig droog aan de plant worden geoogst. Dit is vaak te zien aan een kleurverandering of het openspringen van de peulen of zaaddozen.

Na de oogst moeten de zaden zorgvuldig aan de lucht worden gedroogd, op een droge en goed geventileerde plek, zodat al het resterende vocht verdampt. Zo voorkom je schimmelvorming en verleng je hun houdbaarheid.

Eenmaal droog kunnen ze worden bewaard in papieren zakjes of luchtdichte bakjes, voorzien van hun naam en de oogstdatum. Zet de zakjes op een koele, donkere plek, uit de buurt van vocht, bijvoorbeeld in een lade, een kast in de garage of in een droge kelder.

Zo bespaar je niet alleen op de kosten voor de jaarlijkse aankoop van nieuwe zaden, maar kun je ook variëteiten bewaren die het goed hebben gedaan in de tuin. Daarnaast draagt dit bij aan het behoud van lokale of geërfde variëteiten en daarmee aan de biodiversiteit. In de loop der jaren zullen je planten beter aangepast raken aan de klimatologische omstandigheden in jouw regio.

Lees voor meer informatie ons artikel: “Je eigen zaden oogsten en goed bewaren“.

Benodigdheden voor het zaaien

Om zelf te zaaien, zijn bepaalde hulpmiddelen nodig, maar gelukkig bestaan er betaalbare alternatieven om eraan te komen.

Om te beginnen hebt u basisbenodigdheden nodig, bijvoorbeeld kweekpotjes die u jaar na jaar kunt hergebruiken, of zaaibakken.

Kies ook een potgrond van goede kwaliteit, bij voorkeur zaai- en stekgrond (zowel voedzaam als goed doorlatend), en natuurlijk zaden.

Ook een gieter met een fijne broes is handig voor voorzichtig water geven, zodat de jonge scheuten niet beschadigd raken.

Toch is het niet altijd nodig om al dit materiaal nieuw te kopen. Voorwerpen uit het dagelijks leven kunnen hiervoor een tweede leven krijgen. Zo kunnen eierdozen gemakkelijk worden omgevormd tot perfecte biologisch afbreekbare kweekpotjes om in te zaaien. Ook yoghurtpotjes kunnen worden hergebruikt als kleine zaaipotjes, nadat u enkele gaten in de bodem hebt gemaakt voor de drainage. Gooi keukenverpakkingen daarom niet meteen in de vuilnisbak, maar gebruik ze opnieuw! Melkpakken, flessen enzovoort.

Een andere interessante tip is het gebruik van pottenpersen om te zaaien, met behulp van een ‘paper potter’ of een cilinder. Met deze hulpmiddelen kunt u biologisch afbreekbare zaaipotjes maken van krantenpapier, een oplossing die zowel milieuvriendelijk als voordelig is. Deze zelfgemaakte potjes kunnen rechtstreeks in de grond worden geplant, waardoor de schok van het verspenen voor de kiemplanten wordt vermeden. In dezelfde geest kunt u ook de kartonnen rollen van toiletpapier hergebruiken.

Denk aan soortenrijkdom voor een veerkrachtige tuin

Bij het kiezen van je zaden raden we je aan om meerdere variëteiten uit verschillende plantenfamilies te combineren, zodat de bloei of oogst gespreid en gevarieerd wordt. Sommige plantencombinaties maken een tuin beter bestand tegen ziekten, plagen en wisselende weersomstandigheden. Deze diversiteit draagt ook bij aan een betere bescherming van de biodiversiteit. Kortom, vermijd monocultuur!

Bijvoorbeeld, in een moestuin is het aan te raden om bladgroenten, zoals sla en spinazie, te combineren met wortelgewassen zoals wortels en radijs. Vruchtgroenten, zoals tomaten en courgettes, zorgen bovendien voor een overvloedige en gevarieerde oogst. Ook het toevoegen van keukenkruiden, zoals basilicum of bieslook, kan de gezondheid van naburige planten verbeteren en tegelijk verse ingrediënten voor de keuken leveren.

Een ander voorbeeld: in een siertuin zorgt de combinatie van vaste planten, eenjarige en tweejarige planten voor een gevarieerd palet aan kleuren en texturen. Door te kiezen voor lokale soorten die aangepast zijn aan het klimaat in de regio, zorg je voor een krachtige groei en minder onderhoud. Door planten met verschillende bloeiperioden te kiezen, blijft de tuin voortdurend mooi en trek je bestuivers en nuttige biologische bestrijders aan.

Tip: noteer in een tuinlogboek welke variëteiten het goed doen in je tuin en oogst daarvan de zaden.

Meer lezen

Om goed te kunnen zaaien, kun je ook onze andere artikelen bekijken:

• Zaailingen goed water geven: beginnersgids
• Tuinieren voor beginners: in 7 eenvoudige stappen succesvol zaaien
• Zaaien in een zaaitray: onze tips voor succesvol zaaien
• Zaden zaaien: alles wat je moet weten, onze tips en adviezen
• 10 tips om voordelig te tuinieren
• 10 zeer eenvoudig te zaaien vaste planten