Zeldzame en winterharde bollen planten

Welke zeldzame en winterharde bloembollen zijn er?

De zeldzame en winterharde bollen geven de tuin een originele uitstraling en passen zich aan verschillende klimaten aan. Hiertoe behoort onder meer de verrassende Arisaema, met zijn cobravormige bloemen, de Galtonia viridiflora (- 10 °C), met zijn lichtgroene klokjes, en de Eucomis, ofwel ananaslelies, die voor een exotisch tintje zorgen. Ook de majestueuze Cardiocrinum giganteum (tot – 15 °C), of reuzenlelie uit de Himalaya, mag niet ontbreken. Deze plant maakt indruk met zijn hoogte en geurende witte bloemen, terwijl de Lycoris aurea en Lycoris radiata (tot – 8 °C) met hun felrode of gouden tinten een Aziatische uitstraling geven. Aan deze lijst kunnen we nog enkele bijzondere orchideeën toevoegen, zoals de Cypripedium, de Bletilla, de Habenaria radiata, Calanthes en Pleiones.

Wat Amarcrinums, Sprekelia formosissima en Scadoxus multiflorus betreft: deze bollen zijn iets minder winterhard (in goed gedraineerde grond winterhard tot ongeveer – 4 °C). Je kunt ze alleen in de volle grond telen in gebieden die vorstvrij blijven, zoals rond de Middellandse Zee of op de meest beschutte plekken aan de Atlantische kust.

Ontdek onze adviesfiche ‘7 zeldzame en bijzondere bollen’ en ook ons volledige assortiment zeldzame bollen

Waarom ze telen?

Zeldzame en winterharde bollen telen betekent originaliteit en diversiteit in je tuin brengen. Deze planten onderscheiden zich doorgaans door hun spectaculaire of bijzondere bloei, die nieuwsgierigheid opwekt. Ze trekken de aandacht en zullen je naasten zeker verrassen wanneer je hen je tuin laat zien! Sommige, zoals de Lycoris of de Eucomis, hebben bloemen met een zeer exotische uitstraling. Hun zeldzaamheid maakt ze tot ware schatten voor liefhebbers van de plantkunde, terwijl hun winterhardheid het mogelijk maakt ze in de meeste tuinen te planten, zonder dat ze in de winter per se beschermd hoeven te worden! Dat ze zeldzaam zijn, betekent niet noodzakelijk dat ze moeilijk te telen zijn. Tot slot draag je door te kiezen voor zeldzame en winterharde bollen ook bij aan het behoud en de waardering van minder geteelde soorten, wat de biodiversiteit en de rijkdom van tuinen ten goede komt.

Waar plant je zeldzame, winterharde bloembollen?

Zeldzame en winterharde bollen passen in veel verschillende tuintypen, op voorwaarde dat ze een standplaats krijgen die aansluit bij hun specifieke behoeften. Ze geven over het algemeen de voorkeur aan goed doorlatende grond om overmatige vochtigheid te voorkomen, vooral in de winter. Licht verhoogde plekken of rotstuinen zijn zeer geschikt voor veel soorten die gevoelig zijn voor stilstaand water.

Geef schaduwminnende planten, zoals Arisaema of Cypripedium, een plek in borders die beschut zijn tegen direct zonlicht, onder bomen of aan de bosrand. Lycoris en Eucomis komen daarentegen beter tot hun recht op zonnige plekken, waar hun bloei mooi uitkomt.

De keuze van de bodem is essentieel: deze moet humusrijk, licht en vochtig zijn, met een zure tot neutrale reactie. In de zomer moet de bodem relatief vochtig blijven, maar nooit drassig worden, want deze bollen zijn vooral gevoelig voor overtollig water. Is je bodem zwaar of in de winter wat te vochtig, leg de bol dan rechtstreeks op een drainagelaag van enkele centimeters. Idealiter bestaat die uit 5 cm perliet, vermiculiet, lavagrind of grind.

In een pot of in de volle grond zijn deze bollen ook geschikt voor stadstuinen of kleine ruimtes, omdat ze flexibel kunnen worden toegepast. Pas het substraat en de plantdiepte gewoon aan elke soort aan om hun groei en bloei te optimaliseren.

Wanneer planten?

Het ideale moment om zeldzame en winterharde bloembollen te planten, hangt vooral af van hun groeicyclus en bloei. Over het algemeen worden voorjaarsbloeiers, zoals Galtonia of bepaalde Cypripedium, in het najaar geplant, vóór de eerste nachtvorst, zodat ze in de winter kunnen wortelen.

Soorten die in de zomer of het najaar bloeien, zoals Lycoris of Eucomis, worden meestal in het voorjaar geplant, zodra het risico op vorst voorbij is. Zo krijgen ze optimale groeiomstandigheden bij mildere temperaturen.

Voor sommige aardorchideeën, zoals Pléione of Bletilla, kan ook het begin van het voorjaar of het einde van het najaar geschikt zijn, afhankelijk van de specifieke aanbevelingen voor elke soort. Houd deze perioden aan voor een geslaagde vestiging en een spectaculaire bloei.

Hoe plant je ze?

In de volle grond:

• Graaf met behulp van een bollenplanter of een klein schepje een plantgat van 5 tot 10 cm diep, afhankelijk van de grootte van de bol,
• Voeg eventueel drainerend materiaal toe onder in het plantgat, zoals grind, lavagrind, vermiculiet of perliet, om de drainage te verbeteren.
• Als je bodem te zwaar of te arm is, meng je de uitgegraven grond met een derde grind, een derde potgrond en een derde turf
• Plaats de bol in het plantgat, met de punt naar boven.
• Dek hem af met grond en druk die licht aan.
• Geef water om de bol te helpen aanslaan.

In een pot:

• Kies een terracotta pot die breder dan hoog is, voor een goede drainage.
• Vul de pot met substraat, bij voorkeur een mengsel dat voor de helft uit perliet of vermiculiet en voor de helft uit bladaarde bestaat.
• Plant de bollen ongeveer 5 cm diep en houd voldoende afstand zodat ze elkaar niet raken.
• Daarna hoef je alleen nog maar water te geven.

Zorg ervoor dat het substraat licht vochtig blijft, maar nooit doorweekt raakt. Zet de pot in de winter vorstvrij op een koele en droge plek en geef zeer weinig water (een paar druppels om de 15 dagen). Begin in het voorjaar weer water te geven, zodra de bollen beginnen uit te lopen.

Hoe onderhoud je ze?

Tijdens de groeiperiode is regelmatig maar matig water geven essentieel om zowel uitdroging als overmatige vochtigheid te voorkomen, waardoor de bollen kunnen gaan rotten. Zodra de bloei voorbij is, vermindert u geleidelijk de watergift zodat het loof op natuurlijke wijze kan afsterven. Zo kan de bol zijn reserves aanvullen.

Wij raden aan om elk jaar, aan het begin van het voorjaar, wat compost of organische meststof toe te dienen. Voor soorten die in een pot worden gekweekt, is het ideaal om het substraat om de twee of drie jaar gedeeltelijk te verversen, zodat de rijkdom en structuur behouden blijven.

Bescherm in de winter vorstgevoelige bollen met een dikke mulchlaag, bijvoorbeeld van stro of afgevallen bladeren. Sommige bollen, zoals Lycoris of Pleione, hebben een droge rustperiode nodig: beperk in de winter de watergift en hervat deze geleidelijk in het voorjaar, zodra de nieuwe scheuten verschijnen.

Controleer ten slotte regelmatig uw bollen om eventuele plagen of ziekten op te sporen. Naaktslakken, bladluizen en rotting kunnen soms een probleem vormen, vooral onder vochtige omstandigheden. Met de juiste waakzaamheid en enkele preventieve maatregelen blijven uw planten gezond.