Mooie borders maken in de tuin?

De vormen

Een kronkelende of rechte lijn wekt niet dezelfde indruk en heeft niet hetzelfde effect. Waar een gebogen ontwerp een informele uitstraling geeft, zorgt een rechtlijnig tracé voor een strakker resultaat. Een gebogen lijn verdient daarom de voorkeur in een Engelse, cottagetuin of naturalistische tuin, waar de sfeer vrijer en zelfs wat wazig is, terwijl een rechte lijn goed past bij tuinen die spelen met symmetrie en regelmaat, en bij borders met een geometrische vorm (zeer klassieke of juist eigentijdse tuinen).

Rechte lijnen passen bij zichtassen in klassieke tuinen, terwijl gebogen lijnen bijvoorbeeld opgaan in een landelijke of Engelse tuin (© Gwenaëlle David)

Maar let op, want ook de oppervlakte speelt een belangrijke rol: in een grote tuin kun je een gebogen lijn voor een pad het best bewaren voor een lang traject. De gecreëerde ‘golven’ mogen echter niet te klein zijn, om maaien omslachtiger te maken en vooral om een harmonieus beeld te verkrijgen. Kies je voor een vrij ontwerp, maak dan altijd brede bochten en wees er zuinig mee, anders krijg je een resultaat dat helemaal niet meer natuurlijk oogt. In een kleine ruimte blijven rechte lijnen altijd een natuurlijke keuze voor een kort pad.

In grote ruimtes zijn paden of borders met een licht kronkelende lijn zeer geschikt (© Gwenaëlle David)

Maar laten we niet vergeten dat de beplanting in een border de lijn kan verstoren: golvende planten zoals grassen, luchtige vaste planten of mooi boogvormige heesters doen de strakke lijn van een border plots verdwijnen doordat ze over het pad of gazon heen groeien. Dat is precies het interessante van beplanting bij een bepaalde vorm: door haar natuurlijke woekering verandert ze die vorm.

De vorm van borders heeft ook invloed op het type materiaal of de verharding van een pad: een gebogen vorm, die charme en zachtheid uitstraalt, maakt het mogelijk om het materiaal soberder te houden. 

Een border omgeven door een strakke rand van cortenstaal, waar de zomerbeplanting alle ruimte krijgt (© Gwenaëlle David)

De grootte en diepte van borders

De omvang van de borders is van essentieel belang. In een grote tuin kun je kiezen voor grote, diepe borders of zelfs gemengde borders, waarin je op grote schaal en zeer royaal kunt planten. Vaak wordt er echter, bij gebrek aan ruimte, gekozen voor kleinere borders.

Grote, diepe borders waarin hoge vaste planten en heesters worden geplant, hebben als voordeel dat ze een minder fraai deel van de tuin kunnen verbergen. Ze bieden plaats aan weelderige planten en heesters. Minder diepe borders zijn het gemakkelijkst aan te leggen in kleine of middelgrote tuinen, op verschillende plekken: tegen een gebouw, langs een pad, om een doorgang aan te kleden enzovoort.

Vaak wordt gezegd dat je gemakkelijk bij het midden van de border moet kunnen komen, vooral voor het onderhoud. Idealiter kun je bijvoorbeeld bij een heester komen om die te snoeien terwijl je slechts één voet in de border zet. Daardoor blijft de diepte beperkt tot minder dan 3 m, en vaak tot 1,50 m bij borders die tegen een muur of gebouw liggen.

Welke diepte je ook kiest, over de hoogte van de planten moet goed worden nagedacht om een opbouw in bloei te creëren, met de laagste planten vooraan en de hoogste achteraan.

Tot slot is er nog een belangrijke ‘regel’: de verhouding. Niets is minder mooi dan een piepkleine border die verloren ligt in een grote ruimte, of juist een te imposante border op een klein oppervlak.

Bij verhoogde borders, die bijzonder geschikt zijn voor borders met vorstgevoelige planten, of wanneer je rotstuinen aanlegt, is het vooral belangrijk om goed na te denken over de hoogte van de rand. Kies daarbij altijd harmonieuze verhoudingen voor een mooie integratie met de rest van de tuin → zie ook Sophies advies over Een tuin op restanques aanleggen.

Een diepe border waarin hier weelderige zomerbloei de hoofdrol speelt, in een grote tuin

De materialen

De border zelf wordt vaak omkaderd en afgebakend door een rand van een voorbewerkt materiaal dat in de handel verkrijgbaar is, zoals hout, steen, bakstenen of synthetische materialen. Het gebruik van meer onbewerkte materialen geeft een natuurlijkere uitstraling, bijvoorbeeld wanneer je vlechtwerk, houten palen, houten stammen voor rechte lijnen, of voor een Japanse stijl gesnoeide bamboes gebruikt.

Houd er rekening mee dat deze afwerkingsrand twee functies moet hebben: de grond van de border (of de verharding van het pad) op zijn plaats houden, zodat die niet op het gazon terechtkomt en vogels en kleine tuindieren je mulch niet tot ver buiten de oorspronkelijke afbakening verspreiden, en zorgen voor een verzorgde en nette uitstraling.

Bij een border die op een gazon is aangelegd, zonder specifieke afbakening, moet het onderhoud zorgvuldig gebeuren (met een kantensteker en een nette afwerking van het maaien), zodat het geheel er verzorgd blijft uitzien.

→ In onze adviesfiche over tuinranden: oplossingen, voordelen en nadelen vind je alle adviezen om een geschikte rand te kiezen.

De gekozen materialen hangen af van je smaak en ook van de stijl van je huis. Je kunt ze achterwege laten als je het onderhoud niet verwaarloost.