Hoe verpot je een kamerplant?

Wanneer moet je verpotten?

Als er één vraag is met een antwoord dat voor alle groene kamerplanten geldt, dan is het deze:

1. Het advies is om planten aan het begin van het voorjaar te verpotten, wanneer ze tekenen vertonen dat de groei weer op gang komt, meestal rond april. Dat is het ideale moment. Als een plant duidelijke tekenen vertoont dat ze dringend verpot moet worden, kun je dat buiten het voorjaar doen, maar verpot liever niet tijdens de winterse rustperiode of midden in de zomer als het warm is.
2. We verpotten elk jaar, om de 2 jaar en soms om de 3 jaar, afhankelijk van de plant en haar groei. De grootste planten, wanneer er geen grotere pot beschikbaar is of wanneer ze moeilijk te verplaatsen zijn, krijgen alleen een nieuwe bovenlaag (zie de laatste alinea).

Hoe zie je dat een groene kamerplant verpot moet worden, als je weet dat kamerplanten graag krap in hun pot staan:

• Ze kan een duidelijk teken vertonen: haar wortels komen onder uit de pot, via de drainagegaten. Dan is het tijd om haar een ruimer onderkomen te geven.
• Ze begint ter hoogte van de potdiameter erg krap te staan en lijkt de randen opzij te willen duwen, of ze groeit er te veel overheen.
• Er zijn geen duidelijke tekenen, maar ze is zoveel groter dan haar pot dat ze het gietwater razendsnel opneemt en haar substraat zelfs in de winter binnen 24 uur uitdroogt.
• Ze groeit nauwelijks, misschien omdat ze nieuwe potgrond nodig heeft en de oude al lange tijd heeft uitgeput.

Weet dat je, als je plant tekenen van wanhoop vertoont, niet meteen moet gaan verpotten zolang je de oorzaak nog niet hebt vastgesteld. Deze ingreep kan haar fataal worden als ze ternauwernood overleeft. Controleer of ze tevreden is met de manier waarop je haar water geeft (staat er al lange tijd water onder in de sierpot of is de potgrond volledig uitgedroogd en stoffig), of ze geen last heeft van plagen en of haar bladeren niet ziek lijken.

Het is waarschijnlijk tijd om deze plant te verpotten, want haar wortelkluit is behoorlijk ontwikkeld

Welke pot kies je?

Wat de grootte van de pot betreft, wordt aangeraden een pot te kiezen waarvan de diameter 2 cm groter is dan die van de vorige pot. Dat is erg weinig. Pas dit advies aan uw plant aan; het kan verstandig zijn om een pot te kiezen die iets groter is dan die 2 cm. Hoe groter uw plant en pot zijn, hoe groter de volgende pot moet zijn. Als u te lang hebt gewacht met verpotten, sla dan ook een maat over. Voor alle vetplanten en cactussen, die langzaam groeien, moet u deze 2 cm daarentegen echt aanhouden.

De keuze van het materiaal hangt af van uw planten, uw regio en uw interieur; algemene regels gelden hier niet. De meeste potten voor kamerplanten zijn van terracotta of kunststof. Het minder fraaie uiterlijk van kunststof wordt verbeterd met een sierpot naar keuze. Terracotta is poreus, waardoor het substraat snel kan opdrogen, terwijl kunststof het tegenovergestelde effect heeft: het substraat kan enige tijd, soms te lang, nodig hebben om te drogen.

U leert welk materiaal geschikt is voor u aan de hand van verschillende criteria:

• Het type planten. Vetplanten geven de voorkeur aan terracotta. Planten die veel water nodig hebben, doen het beter in een kunststof pot.
• Uw neiging om te weinig of te veel water te geven. De potgrond van uw plant mag een week na het water geven nog niet steeds vochtig zijn, want de wortels hebben last van deze constante vochtigheid en kunnen gaan rotten.
• De atmosfeer in uw interieur: meer of minder droog of vochtig, met of zonder verwarming, blootgesteld aan hoge temperaturen of juist zeer gematigd.
• De standplaats van de plant: het substraat van een plant op een zeer lichte standplaats droogt sneller dan op een donkerdere standplaats.

Als u merkt dat uw potgrond moeilijk droogt, kies dan een terracotta pot. Als de potgrond daarentegen binnen een dag droogt (behalve in de volle zomer), kies dan voor kunststof. Deze laatste vaststelling is algemeen en kent uitzonderingen, afhankelijk van het type plant.

Kies altijd een pot die slechts één of twee maten groter is dan de oorspronkelijke pot; de plant zal meer bladeren en minder wortels ontwikkelen

Welk substraat?

Enkele bijzonder makkelijke en sterke planten groeien uitstekend in gewone potgrond voor kamerplanten.

→ lees mijn artikel over makkelijke kamerplanten

Let goed op de samenstelling van de potgrond. Een zeer donkere (zwarte), kleverige en vochtige samenstelling kan je plant verstikken. Bovendien zal deze te veel aandrukken en rond je plant verdichten. Kies een lichte, vezelige samenstelling die onder je vingers licht aanvoelt, vaak bruin van kleur. Omdat je vóór thuiskomst niet aan de buitenkant van de zak kunt zien wat erin zit, is het goed om te weten dat potgrond van goede kwaliteit vezelige materialen zoals kokos of turf bevat. Let wel: turf is een niet-hernieuwbare grondstof, dus het is beter het gebruik ervan te beperken. Toch wordt bepaalde turf gewonnen uit veenmoerassen die op verantwoorde wijze worden geëxploiteerd; dit staat meestal op de zak vermeld.

Veel planten hebben specifieke behoeften. Kies dan bijvoorbeeld een substraat voor cactussen of een substraat voor orchideeën voor epifytische planten.

Op gevorderd niveau stel je zelf je substraat samen of voeg je aan universele potgrond specifieke materialen toe, afhankelijk van het gewenste effect (perliet voor drainage, veenmos voor het vasthouden van water, om er maar enkele te noemen).

Zorg altijd voor kleikorrels om een laag op de bodem van de pot aan te brengen en zo de wortels tegen stilstaand vocht te beschermen.

Een substraat op maat goed kiezen of samenstellen is een belangrijk element voor een geslaagd resultaat. Kies een lichte potgrond die uit vezels bestaat

Verpottechniek

Bij het verpotten ga je als volgt te werk:

• Als je binnen te werk gaat, ga dan aan een tafel zitten, boven een ondergrond die je gemakkelijk kunt schoonmaken, en/of leg bijvoorbeeld een afdekzeil en kranten neer om de oppervlakken te beschermen.
• Maak je potgrond of substraatmengsel klaar. Zorg dat alles binnen handbereik en gebruiksklaar is, met de zakken geopend.
• Haal de wortelkluit voorzichtig uit de oude pot en maak de wortels indien nodig los.
• Als de klus lastig lijkt te worden, geef de wortelkluit dan enkele uren van tevoren of de dag voor het verpotten ruim water.
• Breng op de bodem van de nieuwe pot een drainagelaag van enkele centimeters aan, bijvoorbeeld van kleikorrels.
• Voeg substraat toe tot ongeveer 1/3 van de pot.
• Plaats de wortelkluit van je plant zo dat de plek waar de bladeren beginnen, zich op dezelfde hoogte bevindt als het potoppervlak.
• Vul aan met substraat en druk dit licht en gelijkmatig aan.
• Vul de pot tot 2 cm onder de rand en druk het substraat nogmaals aan.
• Geef water boven een gootsteen.
• Voeg, zodra het water is opgenomen, indien nodig wat substraat toe als er lege plekken zijn ontstaan.
• Zet de pot op een schotel of in een sierpot.

Bescherm je oppervlakken en werk op een ondergrond die je gemakkelijk kunt schoonmaken: verpotten is altijd een kliederboel!

Welke standplaats?

De standplaats verschilt per type plant. Toch gelden enkele algemene principes:

• Met uitzondering van vetplanten en cactussen houdt geen enkele plant ervan om ‘s zomers achter een raam op het zuiden in de volle zon te staan. En ook vetplanten kunnen onder een dergelijke behandeling lijden.
• De meeste kamerplanten houden van helder, indirect licht. Dat wil zeggen: dicht bij een groot raam op het noorden, bij een raam op het oosten of westen, of op enige afstand van een raam op het zuiden. Of achter een vitrage op het zuiden. Direct zonlicht moet worden vermeden, behalve eventueel in de winter, wanneer de zon zacht is en niet te lang schijnt.
• Enkele, minder talrijke planten houden van een meer “schaduwrijke” standplaats. In dat geval kunnen ze verder van de natuurlijke lichtbron worden geplaatst.

Onderhoud

Water geven

Niets is zo wisselend als de watergift, om de redenen die in het hoofdstuk ‘welke pot kiezen?’ zijn genoemd. En omdat elke plantensoort andere behoeften heeft. Door het in de praktijk te ervaren, ontdek je tot welke categorie watergever je behoort. Laat in ieder geval geen stilstaand water onder in de pot staan. Adviezen zoals ‘één keer per week water geven’ hebben al snel hun beperkingen. Bekijk de wortelkluit en de vochtigheid van het substraat en voel aan de potgrond. Laat die tussen twee gietbeurten door opdrogen (behalve bij enkele planten). Laat de potgrond van een vetplant enige tijd droog staan (enkele dagen, 1 week, 2 weken, afhankelijk van de plant en het seizoen) voordat je opnieuw water geeft. Je zult al snel merken dat een kleine plant in een kleine pot bij elke gietbeurt maar weinig water nodig heeft. Dat is heel anders dan planten buiten water geven.

Meststof

Je kunt verschillende bodemverbeteraars gebruiken voor het onderhoud van kamerplanten. Naast de gebruikelijke meststoffen, die je kiest en doseert afhankelijk van het type plant, kun je je plant bijvoorbeeld ook voeden met wormencompost.

Overige

Stof de bladeren van je planten regelmatig af met een microvezeldoek of een zachte doek.

Grond verversen

Wanneer planten erg groot zijn, er geen grotere potmaat meer bestaat of de plant te zwaar is om uit de pot te tillen, ververs je de bovenste laag van de potgrond. Je verwijdert de eerste centimeters oude potgrond en vervangt die door nieuwe potgrond en bodemverbeteraar.

Bij het verversen van de bovenste laag vervang je de eerste centimeters van het oude substraat door nieuw substraat