Hoe ontwikkel je een tomatenras?

Een tomatenras ontwikkelen: de basisprincipes

Om een nieuw tomatenras te creëren, is het nodig om twee ouderplanten met elkaar te kruisen, die beide zijn gekozen vanwege hun aanvullende eigenschappen.

Zo kiest men bijvoorbeeld voor het kruisen van een vroeg ras met een goede opbrengst met een ander ras dat bekendstaat om zijn goede smaak en weerstand tegen ziekten.

De mogelijkheden voor kruisingen zijn dus vrijwel oneindig, omdat er bij de vele tomatenrassen zoveel interessante eigenschappen voorkomen. De selectie van de genoemde oudervariëteiten wordt dus gemaakt op basis van wat je van hun kruising verwacht.

Goed om te weten: de kruising wordt uitgevoerd tussen twee zaadvaste tomatenrassen, nooit met een F1-hybride.

De kruisbestuiving

Om tomaten te kruisen, gebruikt men meestal de techniek van kruisbestuiving. Hoewel deze op zich niet moeilijk is, vereist de handeling wel veel nauwkeurigheid en geduld. Het gaat er namelijk om de tomatenbloemen zorgvuldig uit elkaar te halen, zodat u met de hand het stuifmeel van de eerste ouder naar de stempel van de tweede ouder kunt verplaatsen.

Kruisen: de vereisten

Maak etiketten waarop de namen van de twee te kruisen ouders staan.

Bepaal vooraf welke van de twee de vrouwelijke ouder zal zijn. Omdat deze de vruchten zal dragen, kiest u bij voorkeur voor de krachtigste variëteit.

Wanneer begint u met het kruisen?

Om te beginnen moet u wachten tot de twee tomatenvariëteiten tegelijk bloeien. Geef vervolgens de voorkeur aan kruisen wanneer de tuin meerdere opeenvolgende dagen van mooi weer heeft gehad.

Hoe gaat u te werk?

Selecteer aan de vrouwelijke ouder een bloem in het stadium van een vergevorderde knop, geel of geel wordend, maar nog gesloten, zodat u zeker weet dat ze nog niet zelfbestoven is.

Let op: uw bloem moet alleen aan de tros zitten. Verwijder daarom alle andere bloemen die aan de tak zitten om een onbedoelde overdracht van stuifmeel te voorkomen.

Ga vervolgens als volgt te werk:

1. Verwijder voorzichtig de bloembladen van de bloem met een pincet.
2. Maak de bloem mannelijk onvruchtbaar door de mannelijke delen te verwijderen. Let erop dat u de stijl (het vrouwelijke deel) niet beschadigt wanneer u de meeldraden (het mannelijke deel) probeert te verwijderen. Mislukkingen komen tijdens deze stap vaak voor. Waarschijnlijk zult u het meerdere keren opnieuw moeten proberen om voldoende handigheid te krijgen.
3. Bevestig, zodra de stijl blootligt, het etiket aan het bloemsteeltje van de bloem en wacht 24 tot 36 uur voordat u deze bestuift.
4. Pluk, zodra deze wachttijd voorbij is, een geopende bloem van de mannelijke ouder.
5. Open met het pincet de meeldraadbuis in de lengterichting door de meeldraden uit elkaar te duwen.
6. Verzamel het stuifmeel door met een penseel van beneden naar boven over het binnenoppervlak van de meeldraad te strijken.
7. Breng het stuifmeel aan op het uiteinde van de stijl van de onvruchtbaar gemaakte bloem, de stempel genoemd.

Als na enkele dagen geduld de vrucht zich begint te ontwikkelen, betekent dit dat uw kruising is gelukt. Zo niet, dan moet u de handeling waarschijnlijk herhalen.

Jaar na jaar selecteren voor een stabiele variëteit

Het selectiewerk begint hier pas. Het zal meerdere jaren duren voordat je een tomatenras hebt verkregen dat van het ene voorjaar op het andere identieke planten oplevert.

Hybride F1-zaden

Zodra de vrucht die zo bestoven is rijp, oogst je hem en verzamel je de zaden. Maak de zaden schoon en laat ze drogen. Doe ze vervolgens in een envelop die je tot het volgende voorjaar op een donkere plek bewaart. Zo heb je zelf hybride F1-zaden verkregen.

Zaai het volgende jaar je tomatenzaden van de hybriden, zoals je dat voor elk ander tomatenras zou doen. Houd er echter rekening mee dat de verkregen planten weliswaar de ouderlijke kenmerken zullen vertonen, maar dat je niet precies kunt voorspellen wat het resultaat van deze combinatie van kenmerken zal zijn.

Hybride F2-zaden

Wanneer de hybride plant op haar beurt vruchten produceert, oogst je de vruchten die het meest aan je verwachtingen voldoen. Neem hieruit opnieuw de zaden voor het zaaien van het volgende jaar. De zaden die je zo verkrijgt, kunnen dan F2 worden genoemd.

Hybride F3-zaden

Het volgende jaar, zodra deze F2-zaden zijn gezaaid, blijkt dat elke verkregen plant een grote verscheidenheid aan kenmerken vertoont, omdat de genen van de ouders zich van plant tot plant anders uiten. Je moet je planten dan selecteren op basis van de kenmerken die je aanvankelijk zocht. Oogst daarom de F3-zaden uitsluitend van de planten die aan je verwachtingen voldoen.

Hybride F4-zaden

Hetzelfde geldt voor de generatie hybride tomatenplanten die uit de F3-zaden voortkomt. Ga dus door met je selectie en oogst de zaden die de generatie F4 zullen vormen.

Stabilisatie

Men schat dat het na zes generaties (soms tien) mogelijk is om een nieuw tomatenras te verkrijgen dat aan je oorspronkelijke doelstellingen voldoet. De lijn is dan gestabiliseerd en produceert van jaar tot jaar identieke planten.