Hoe kies je een schoenlappersplant?

Een bergenia kiezen op basis van de bloemkleur

Bergenia’s bieden niet zo’n grote verscheidenheid aan kleuren als andere bloemen, maar hebben subtiele tinten in roze, rode of witte nuances, die in elke tuinstijl passen. Van terras tot randbeplanting langs paden, van balkon tot bosrijke plekken, van vensterbank tot koele rotstuin: de kleuren van bergenia’s vinden in tal van situaties hun plek.

Kies uit zeer delicate, lichte kleuren of juist donkere tinten, die voor een echte levendige toets zorgen.

Roze bergenia’s

Roze is de bekendste kleur bij bergenia’s! De bloemen zijn er in verschillende tinten, van zacht pastelroze tot helder felroze dat niet onopgemerkt blijft.

‘Dragonfly Angel Kiss’ en ‘Baby Doll’ tonen bijvoorbeeld een verfijnd bleekroze of lichtroze.

Voor een helder, sprankelend roze kiest u beter voor de botanische soort Bergenia cordifolia of voor ‘Bartok’. Bergenia purpurascens biedt daarentegen vrij frisroze bloemen, die boven aan opvallende roodpaarse stelen staan.

Probeer voor een donkerdere kleur ‘Wintermarchen’. ‘Eroïca’ tooit zich met intens fuchsiaroze bloemen met paarse nuances, terwijl ‘Ouvertüre’ eerder naar magentarood neigt.

Voor een mooie schakering van lichtroze en felroze kunt u kiezen voor de fraaie variëteiten ‘Rosenkristall’ of ‘Pink Dragonfly’.

Hybride bergenia ‘Harzkristall’ (foto Guido)

Witte bergenia’s

Witte bergenia’s zorgen voor een verfijnde en delicate toets.  Ze zijn zeer gemakkelijk te combineren en maken het ook mogelijk om andere kleuren van planten te accentueren en lichtheid aan een potbeplanting te geven. Wit wordt soms subtiel versterkt door een andere tint, groen, roze of paars.

‘Ice Queen’ produceert vrij opvallende groene en crèmekleurige klokjes, net als ‘Jelle’, waarvan de witte bloembladen een lichtgroen hart hebben.

‘Bressingham White’ is zeker een van de zuiverst witte variëteiten, met bloemen in puur wit die eenvoudig worden omringd door kelkblaadjes (de basis van de bloemkroon) in rozig groen.

‘Harzkristall’ biedt op zijn beurt een prachtig rozig wit, met een roodpaars hart.

Tot slot produceert ‘Bach’ witroze klokjes met een donker, kersenzwart hart dat voor een mooi contrast zorgt.

Bergenia ‘Bressingham White’

Rode bergenia’s

Minder verbreid, maar perfect om een dynamische toets aan de tuin of het terras te geven, zullen rode bergenia’s aan het einde van de winter indruk maken. Hoewel ze niet echt de intense, diepe kleur van een tulp hebben, schommelt hun al even charmante kleur eerder tussen donkerroze en paarse nuances.

Daartoe behoort bergenia ‘Abendglut’ met roodpaarse bloemen, evenals ‘Winterglut’ met zijn intens magentarode bloei.

‘Bressingham Ruby’ bloeit zo donkerroze dat de bloemen rood lijken.

Hybride bergenia ‘Abendglut’

Een bergenia kiezen op basis van de bloemvorm

Schoenlappersplanten produceren bloemen die in pluimen aan het uiteinde van stengels (bloemstengels) van enkele tientallen centimeters hoog bij elkaar staan en zo rijke pollen vormen. Ze bestaan uit kleine klokvormige bloemen met 5 bloembladen, met een diameter van ongeveer 1 tot 3 cm.

Sommige variëteiten hebben echter halfgevulde of gevulde bloemen, met meer bloembladen, waardoor ze er mooi uitzien als een Japanse sierkers. Dat is bijvoorbeeld het geval bij ‘Dragonfly Sakura’ en ‘Dragonfly Angel Kiss’.

‘Eden’s Magic Giant’ heeft daarentegen als bijzonderheid dat de bloemen groter zijn dan die van andere variëteiten en er licht gekreukt uitzien.

Enkelvoudige bloemen van de Bergenia ‘Bartok’ (foto Maja Dumat), gevulde bloemen van de Bergenia ‘Dragonfly Sakura’, licht gekreukte bloemen van de Bergenia ‘Eden’s Magic Giant’

Een schoenlappersplant kiezen op geur

 Bergenia’s staan niet bekend om hun geur. De meeste zijn inderdaad geurloos, maar er bestaan enkele licht geurende cultivars. Dat geldt voor de bergenia’s ‘Bach’ en ‘Rotblum’.

Een bergenia kiezen op basis van de bloeiperiode

De schoenlappersplanten bloeien vanaf het einde van de winter tot in maart, tot het einde van het voorjaar rond half juni.

Tot de vroegst bloeiende variëteiten behoren ‘Rosenkristall’, die afhankelijk van het klimaat zelfs al in februari de eerste bloembladen kan laten zien. Ook ‘Flirt’, ‘Ouvertüre’ en de Bergenia purpurascens bloeien tussen maart en april.

De later bloeiende schoenlappersplanten ‘Bressingham White’, ‘Winterglut’ en ‘Spring Fling’ laten zich zien tussen april-mei en juni.

Sommige cultivars bloeien bovendien door en bloeien twee keer per jaar, bij een koele en vochtige zomer. Dat geldt voor ‘Morgenrote’ en ‘Pink Dragonfly’, die eerst tussen maart en april bloeien en daarna tussen mei en juli.

Schoenlappersplant kiezen op basis van het blad

Het blad is een van de andere esthetische troeven van de schoenlappersplant, naast de opvallende bloei. Het is wintergroen en blijft het hele jaar decoratief en vormt na verloop van tijd mooie, dichte plantentapijten.

De bladeren van de schoenlappersplanten zijn leerachtig en glanzend en worden soms ‘varkensoren’ of ‘olifantsoor’ genoemd. Ze kunnen afhankelijk van de variëteit verschillende afmetingen hebben en 7 tot 25 cm breed en lang worden. Ook de vorm kan variëren: hartvormig, zoals bij sommige Bergenia cordifolia, rond, zoals bij de Bergenia crassifolia, of ovaal. De randen zijn soms licht gekreukt, getand of golvend.

Verschillende bladformaten en -vormen

Tot de indrukwekkendste behoren ‘Rotblum’ en ‘Bartok’, waarvan de bladeren tot 25 cm lang en 20 cm breed kunnen worden, waardoor ze een echt plantentapijt vormen. ‘Eden’s Magic Giant’ doet daar niet voor onder, met zijn indrukwekkende, gekreukte blad dat aan dat van rabarber doet denken.

Daarentegen is ‘Morgenrote’ bescheidener en past hij overal tussen, met zijn kleine koolachtige bladeren met gekreukte randen, die niet groter worden dan 15 cm in doorsnee.

Iets anders van vorm is de Bergenia purpurascens, met eerder lange en smalle bladeren.

De reusachtige bladeren van Bergenia ‘Rotblum’ (foto J. Hagstrom)

Schoenlappersplanten met kleurrijk herfstblad

Wat de kleur betreft, variëren de bladeren van schoenlappersplanten van frisgroen tot donkergroen. Sommige variëteiten hebben echter veranderend blad dat bijzonder decoratief is en in de herfst en winter roodachtige tinten krijgt.

Dat geldt voor:

• ‘Flirt’, met zijn kleine bladeren die door de kou paars tot zwart verkleuren;
• ‘Pink Dragonfly’, met groen blad en rode nerven, dat vervolgens schitterende pruimrode tinten krijgt;
• ‘Eden’s Dark Margin’, met donkergroene, purpergerande bladeren die in de winter purper tot glanzend kastanjebruin worden;
• ‘Winterglut’, die tijdens het hele koude seizoen helder en langdurig rood kleurt;
• ‘Eden’s Magic Giant’, met zijn ongelooflijke purperen blad met metallische glans, dat onder invloed van de kou rood wordt;
• ‘Bach’, waarvan de donkergroene bladeren in de winter roodpaars kleuren;
• ‘Eroïca’, met grote bladeren die brons-koperkleurig worden;
• ‘Dragonfly Angel Kiss’, met kleine bladeren die in het koude seizoen roodviolet kleuren.

De purperen bladeren van Bergenia ‘Dragonfly Sakura’

Een schoenlappersplant kiezen op basis van de grootte

Schoenlappersplanten zijn laagblijvende vaste planten met een kruipende groeiwijze, die breder dan hoog is. Afhankelijk van de variëteit worden ze meestal 20 tot 75 cm hoog. Daarmee zijn ze perfecte bodembedekkers.

Schoenlappersplanten zijn langzaam groeiende planten van bescheiden formaat, die weinig eisen stellen aan de teeltomstandigheden. Deze planten zijn dan ook uitstekend geschikt voor de teelt in potten. Zo kunt u zonder problemen schoenlappersplanten kweken in bloeiende potarrangementen, bloembakken, schalen of bakken, om terrassen, balkons, vensterbanken of kleine ruimtes op te fleuren.

Kies hiervoor bij voorkeur variëteiten met klein blad en een compacte groeiwijze, die beter geschikt zijn voor de teelt in potten. Dat geldt bijvoorbeeld voor Bergenia purpurascens (30 cm in alle richtingen), de schattige ‘Baby Doll’ (25 cm hoog en 40 cm breed), ‘Flirt’ (20 cm hoog en 30 cm breed) of ‘Dragonfly Sakura’ (25 cm hoog en 30 cm breed).

Bij de grotere variëteiten, die met gemak frisse rotstuinen, schaduwrijke randbeplanting langs paden of de voet van bladverliezende heesters aankleden, noemen we ‘Spring Fling’ (70 cm hoog en 30 cm breed) en ‘Eden’s Magic Giant’ (75 cm in alle richtingen tijdens de bloei).

De kleine Bergenia ‘Baby Doll’, ideaal voor potbeplanting, en rechts de grote Bergenia ‘Eden’s Magic Giant’