Een kruiskruid kiezen

Kiezen op basis van de bloemvorm

Laat je niet misleiden: kruiskruiden onderscheiden zich van het voorjaar tot het einde van het najaar door de kwaliteit en weelderigheid van hun blad. Laten we echter eerst kijken naar de vorm van de bloemen, die bij deze planten de groeiwijze en architectuur een ander karakter geven. Kruiskruiden dragen in de zomer goudgele tot oranje bloemen, afhankelijk van de soort. Deze bloemen kunnen twee heel verschillende vormen aannemen. Bij sommige soorten lijken ze op margrieten: afgeplatte, compacte tuilen dicht bij het blad, zoals bij Ligularia dentata. Ze kunnen ook bestaan uit lange, rechtopstaande trossen met talrijke kleine bloemen, die een luchtig en sierlijk effect geven, zoals bij Ligularia stenocephala of Ligularia przewalskii.

De bloemen van kruiskruiden: links Ligularia dentata ‘Britt-Marie Crawford’ en rechts Ligularia stenocephala

Kiezen op basis van hoogte

De kruiskruiden zijn afhankelijk van de soort verschillend groot en passen daardoor bij uiteenlopende toepassingen en sferen. We delen ze in 3 hoogtecategorieën in:

• De dwergvariëteiten van 40 tot 50 cm. Binnen deze categorie zijn er twee bijzonder kleine cultivars: de Ligularia dentata ‘Pandora’ en de Ligularia ‘Osiris Café Noir’. Deze mooie miniaturen kun je gemakkelijk in borders planten.
• De variëteiten van 60/70 cm tot 1 m, zoals Ligularia przewalskii en Ligularia dentata ‘Desdemona’. Je kunt ze combineren met andere vaste planten voor vochthoudende tot vochtige grond en zo mooie, weelderige scènes creëren.
• De soorten of variëteiten van 1,5 tot 2 m hebben meer ruimte nodig. Hun breedte neemt toe met hun hoogte en kan 1 m of meer bedragen. Hieronder bespreken we de grootste: Ligularia wilsoniana en Ligularia ‘Gregynog Gold’: reusachtige, weelderige vaste planten voor exotische scènes. Ook de eerder genoemde Ligularia stenocephala en de bekende cultivar ‘The Rocket’ groeien uit tot mooie, grote planten.

Van een miniatuur in een pot tot een reus achter in de border

Kiezen op basis van de vorm, het uiterlijk en de kleur van het blad

Het blad van het kruiskruid is dus, zoals hierboven vermeld, om meerdere redenen uitzonderlijk. De bladeren zijn groot, tot 35 cm lang, en variëren, afhankelijk van de soort, van zeer rond tot sterk ingesneden. De kleuren variëren van middengroen tot donkergroen, koperkleurig, tot chocoladebruin, bronskleurig, purper of zwart. De bladeren zijn glanzend, glanzend gelakt of mat. De onderkant van de bladeren van soorten met rond blad heeft soms een andere kleur dan de bovenkant. Ook het blad heeft verschillende verschijningsvormen: de bladeren kunnen soepel en hangend zijn of dik en leerachtig. Laten we enkele soorten of variëteiten bekijken om het blad te bewonderen.

Zoals we twee soorten bloei onderscheiden, bestaan er in wezen ook twee bladvormen en daarna talloze nuances: rond en hartvormig blad, kenmerkend voor Ligularia dentata , en sterk ingesneden blad, typisch voor Ligularia przewalskii.

• De Ligularia dentata heeft dus grote, glanzende bladeren van 15 tot 30 cm lang, rond en getand, leerachtig en diep generfd. Bij de Ligularia dentata variëren de kleuren van donkergroen tot bronskleurig. Enkele cultivars zijn bijvoorbeeld: de Ligularia dentata ‘Dark Beauty’ heeft koperkleurig groene tot donkerbruine bladeren, met een purperbruine onderkant. Ze zijn dik en glanzend en doen denken aan leer. Bij de Ligularia dentata ‘Britt-Marie Crawford’ is de bovenkant van de bladeren paarszwart met donkergroene glans en varieert de onderkant van bordeauxrood tot mahoniekleurig. Hoe donkerder de bladeren, hoe opvallender het contrast met de bloei.
• De Ligularia przewalskii heeft diep ingesneden bladeren, die minder imposant ogen dan de grote, ongedeelde bladeren van de Ligularia dentata, hoewel ze ook groot zijn. Ze zijn groen en blijven dat ook.
• Een andere soort heeft bijzonder mooie, fijn ingesneden bladeren (en een unieke bloei): de Ligularia tangutica. Deze variëteit wordt op volwassen leeftijd 2,5 m hoog en heeft bijzonder grote bladeren.
• De Ligularia stenocephala heeft grote, driehoekige of hartvormige en sterk getande groene bladeren, die tot 35 cm lang en 30 cm breed kunnen worden. Het is een groot en prachtig kruiskruid met karakter.
  
• De Ligularia ‘ Osiris Fantaisie’ onderscheidt zich door de merkwaardig golvende en getande, leerachtige, glanzende bladeren, die in het voorjaar purper zijn en vervolgens in de zomer amandelgroen en donkerder groen worden.
  

Bij sommige kruiskruiden zijn de bloemstelen soms zeer donker, bijna zwart, waardoor hun sierlijke uitstraling nog wordt versterkt.

Bovenaan Ligularia dentata ‘Britt-Marie Crawford’ en Ligularia tangutica, onderaan Ligularia stenocephala en Ligularia ‘Osiris Fantaisie’

Kiezen op basis van gebruik

We hebben gezien dat kruiskruiden, afhankelijk van de soort en cultivar, 40 cm tot wel 2 m hoog kunnen worden en verschillende vormen en groeivormen hebben. We hebben al enkele mogelijke toepassingen besproken; hier volgen er nog meer:

Plant de kleinste cultivars, zoals ‘Pandora’, in potbeplanting, in de halfschaduw of op een lichte plek op het noorden, op voorwaarde dat je het substraat fris tot vochtig houdt. Deze plant vormt een mooie combinatie met hosta’s of bepaalde zegges voor vochtige bodems.

De grootste en meest imposante kruiskruiden zijn prachtige solitairplanten, zoals de cultivar Ligularia stenocephala ‘The Rocket’.

Kruiskruiden zijn perfecte planten voor oevers. Je kunt ze alleen gebruiken of combineren met andere vaste planten die dezelfde omstandigheden verlangen, zoals guldenroedes, wederiken en duizendknopen. De Ligularia przewalskii zorgt met haar diep ingesneden blad voor wat luchtigheid in deze omgeving.

Gebruik ze tot slot ook in een koele bosrijke omgeving, samen met varens, Brunneras en vingerhoedskruiden. Kies in dat geval bijvoorbeeld cultivars van Ligularia dentata, zoals ‘Britt-Marie Crawford’, om met het donkere blad voor contrasten te zorgen.

Kiezen op basis van de bloeiperiode

Hoewel er geen belangrijk verschil is tussen de kruiskruiden, die meestal tussen juli en september bloeien, moeten we toch vermelden dat de soorten Ligularia przewalskii en Ligularia stenocephala al vroeg, vanaf juni, bloeien.

Daarentegen bloeien de soorten en variëteiten Ligularia hessei, Ligularia ‘Gregynog Gold’ en Ligularia dentata laat, tot in oktober. Een speciale vermelding verdient de Ligularia palmatiloba, die zelfs tot in november bloeit. Dit kan een criterium zijn bij je keuze als je besluit een zomer- of herfstborder aan te leggen.

Een beschermde soort kiezen

Tot slot noemen we het Siberisch kruiskruid of Ligularia sibirica, een in Frankrijk beschermde soort, die in berggebieden voorkomt in de venige moerassen van het Centraal Massief en de Oostelijke Pyreneeën. Boven een pol met grote, hartvormige, heldergroene en weinig getande bladeren draagt deze plant rechtopstaande bloeiwijzen met talrijke vrij grote, gele bloemhoofdjes in een karakteristieke eindstandige tros. De plant wordt 1,50 m hoog en bloeit in juli en augustus.

Het Siberisch kruiskruid