Kaaps loodkruid - Plumbago: teelt en onderhoud

Plantkunde en beschrijving

Het botanische geslacht Plumbago behoort tot de familie van de Plumbaginaceae, een plantengroep die bekendstaat om soorten die aangepast zijn aan uiteenlopende leefgebieden, vaak in zoute of kalkrijke omgevingen. De geslachtsnaam “Plumbago” zou zijn afgeleid van het Latijnse woord voor lood (“plumbum”), vanwege een oud geloof dat deze planten loodvergiftiging of wonden veroorzaakt door loden projectielen konden genezen. Het geslacht omvat ongeveer twintig soorten, waaronder:

• Plumbago auriculata (voorheen Plumbago capensis): het Kaapse loodkruid
• Plumbago europaea: het Europese loodkruid
• Plumbago indica: het rode loodkruid of het Indische loodkruid
• Plumbago zeylanica: het Ceylonse loodkruid

Plumbago auriculata, Plumbao europaea, Plumbago indica (© Teresa Grau Ros) en Plumbago zeylanica.

De Plumbago auriculata, vaak het Kaapse loodkruid genoemd, is waarschijnlijk de meest verspreide en meest gekweekte soort binnen het geslacht. Deze klimplant of struik komt oorspronkelijk uit Zuid-Afrika en heeft opvallende helderblauwe bloemen, die soms lichtblauw of wit zijn. De plant wordt gewaardeerd om haar uitbundige en langdurige bloei, die van de zomer tot de herfst kan duren en in de warmste klimaten zelfs het hele jaar kan aanhouden.

Plumbago capensis, botanische plaat.

Het Kaapse loodkruid heeft een halfopgaande tot kruipende groeiwijze, waardoor het in de tuin bijzonder veelzijdig is. Deze plant kan 1 tot 2 meter hoog worden en een vergelijkbare breedte bereiken, met een bossige en brede groei. Dankzij de lange, soepele stengels kan de Plumbago auriculata gemakkelijk langs steunconstructies of trellissen omhoog worden geleid. Daardoor is de plant zeer geschikt voor pergola’s, muren en schuttingen. De Plumbago auriculata wordt echter ook als bodembedekker gebruikt op grote oppervlakken. Het dichte blad kan de bodem snel bedekken, waardoor onkruidgroei wordt tegengegaan en bodemerosie wordt beperkt.

De wintergroene bladeren van de Plumbago auriculata zijn groen en langwerpig tot ovaal, en worden ongeveer 5 cm lang. Ze vormen een dichte, weelderige achtergrond waartegen de hemelsblauwe tot lichtblauwe bloemen bijzonder mooi uitkomen. De bloemen zijn soms wit, afhankelijk van de variëteit, bijvoorbeeld bij Plumbago auriculata ‘Alba’. Ze staan in eindstandige bloeiwijzen in de vorm van pluimvormige schijnschermen en bloeien uitbundig van de zomer tot de herfst. In warme klimaten kunnen ze zelfs het hele jaar door blijven bloeien. Elke bloem is buisvormig en opent zich in vijf uitstaande lobben die een vrijwel vlakke bloemkroon vormen. Deze vorm is geschikt om bestuivers, zoals vlinders, aan te trekken en hun toegang tot de bloem te vergemakkelijken. De bloemen hebben een diameter van ongeveer 2 tot 3 cm.

De bloemen staan in eindstandige bloeiwijzen in de vorm van pluimvormige schijnschermen. Deze bloeiwijzen kunnen vrij dicht zijn en dragen elk talrijke bloemen, die samen een spectaculair visueel effect creëren. De bloeiwijzen kunnen tot 15 cm lang worden en dragen bij aan de bossige, brede groeiwijze van de plant. In het midden van elke bloem bevinden zich vijf uitstaande meeldraden die de stijl omringen, wat bijdraagt aan het decoratieve uiterlijk van de bloem. De Plumbago auriculata is aangepast aan kruisbestuiving, waarbij bestuivers een belangrijke rol spelen bij de bevruchting.

Bloemen met een meer of minder intense blauwe kleur, afhankelijk van de standplaats en het tijdstip van de dag

Na de bestuiving produceert de plant een kleine vrucht in de vorm van een doosvrucht met zaden. In de tuin ligt de belangstelling echter vooral bij de bloei en niet bij de vruchtvorming.

De beste variëteiten

Plumbago auriculata - Mannentrouw

Het Plumbago auriculata of Kaapse loodkruid is een uitbundige, halfklimmende heester, geliefd bij tuiniers in onze milde streken, waar de vorst niet te streng is en niet te lang aanhoudt. Deze plant uit Zuid-Afrika houdt inderdaad van de zon en heeft warmte nodig om haar eindeloze bloei te produceren, waardoor ze maandenlang verdwijnt onder een wolk van helder, zuiver hemelsblauw.

• Bloeitijd juli tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 1,50 m

Productfiche bekijken

Plumbago auriculata Dark Blue - Mannentrouw

Het Plumbago auriculata 'Dark Blue' of Kaapse loodkruid is een uitbundige, halfklimmende heester, geliefd bij tuiniers in onze milde streken, waar de vorst niet te streng is en niet te lang aanhoudt. Deze plant uit Zuid-Afrika houdt inderdaad van de zon en heeft warmte nodig om haar eindeloze bloei te produceren, waardoor ze maandenlang verdwijnt onder een wolk van intens blauw.

• Bloeitijd juli tot oktober
• Uiteindelijke planthoogte 1,50 m

Productfiche bekijken

Hoe plant je een Kaapse loodkruid?

Wanneer planten?

De ideale periode om Plumbago auriculata te planten is het voorjaar, na de laatste vorst, of in het najaar in regio’s met een mild klimaat. Zo kan de plant zich vestigen en acclimatiseren voordat periodes met hoge temperaturen of kou aanbreken.

Waar planten?

Kaaps loodkruid gedijt in de volle zon of halfschaduw. Kies een plek die minstens 6 uur direct zonlicht per dag krijgt om een uitbundige bloei te bevorderen. De plant houdt ook van neutrale tot licht zure, goed doorlatende, vruchtbare grond die rijk is aan organische stof.

De winterhardheid van Plumbago auriculata valt in USDA-zone 9-11. Dit betekent dat de plant minimumtemperaturen tot -6,7 °C kan verdragen (-9 °C theoretisch voor de variëteit ‘Dark Blue’). In deze zones kan Plumbago auriculata in de volle grond worden gekweekt als wintergroene vaste plant, waarbij hij in de warmste klimaten bijna het hele jaar door bloeit. In regio’s waar de wintertemperaturen regelmatig onder -6,7 °C dalen, is het raadzaam om Plumbago auriculata in een pot of kuip te kweken, zodat je hem tijdens de koudste maanden naar een beschutte plek kunt verplaatsen. Zo bescherm je hem tegen vorst en geef je hem een rustperiode zonder risico voor zijn wortelstelsel.

Hoe plant je loodkruid?

• Maak vóór het planten de grond los tot een diepte van 30 tot 40 cm en voeg compost toe om de bodem te verbeteren.
• Graaf een plantgat dat twee keer zo breed is als de pot van de plant.
• Haal de Plumbago voorzichtig uit zijn pot, zet hem in het plantgat en pas de hoogte aan, zodat de basis van de plant op gelijke hoogte met de grond komt.
• Vul het plantgat met de uitgegraven grond, druk deze licht aan en geef overvloedig water om eventuele ‘luchtholtes’ tussen de wortels en de grond te voorkomen.

Belangrijk! : Om een Plumbago tegen de kou te beschermen, zorg je voor goed doorlatende grond, een goede mulchlaag aan de voet van de plant, een standplaats bij een muur op het zuiden en eventueel bescherming met een vliesdoek.

Een loodkruid dat hier op stam wordt geleid

Onderhoud van het Kaapse loodkruid

Na het planten, geef je de Plumbago auriculata regelmatig water, vooral tijdens droge perioden, zodat de bodem licht vochtig blijft. Mulch kan helpen om het vocht in de bodem vast te houden, de groei van onkruid te beperken en de wortels in de winter te beschermen.

Snoei de plant na de bloei licht terug om nieuwe groei en een rijkere bloei in het volgende jaar te stimuleren.

Lees meer in ons artikel: Hoe bescherm je Plumbago tegen kou in de winter?

Vermeerdering

Stekken

Stekken is een van de effectiefste methoden om Plumbago auriculata te vermeerderen. Kies deze techniek tussen april en juli, wanneer de plant volop groeit.

• Selecteer gezonde, krachtige stengels van het lopende jaar, zonder bloemen, en snijd stukken van ongeveer 15 cm lang.
• Verwijder de bladeren van het onderste derde deel van elke stek om rotten te voorkomen, de verdamping te beperken en de wortelvorming te stimuleren.
• Je kunt het snijvlak in stekpoeder dopen om de beworteling te bevorderen, maar deze stap is niet noodzakelijk.
• Plant de stekken in een luchtig, goed doorlatend mengsel van potgrond, zoals speciale stekgrond.
• Houd het substraat vochtig, maar niet drijfnat, en zet de stekken op een lichte plek zonder direct zonlicht.
• Na enkele weken beginnen zich wortels te ontwikkelen. Daarna kun je de stekken verspenen in afzonderlijke potten voordat je ze naar de tuin overplant.

Delen

Je kunt ook proberen een goed gevestigde plant te delen, bij voorkeur in het voorjaar of najaar.

• Graaf de moederplant voorzichtig uit en let erop dat je de wortels niet beschadigt.
• Verdeel de pol voorzichtig in meerdere delen, elk met een deel van de wortels en gezonde scheuten.
• Plant de delen meteen op hun nieuwe plek in de tuin of in potten en houd daarbij rekening met de specifieke behoeften van de plant wat betreft bodem en standplaats.
• Geef na het planten royaal water, zodat de nieuwe planten goed kunnen aanslaan.

Mogelijke plagen en ziekten

De Plumbago auriculata is, net als andere soorten loodkruid, over het algemeen winterhard en weinig gevoelig voor plagen en ziekten. Bepaalde omstandigheden kunnen echter de ontwikkeling van specifieke problemen in de hand werken.

Veelvoorkomende plagen

• Bladluizen : Deze kleine sapzuigende insecten kunnen de plant verzwakken en de verspreiding van ziekten bevorderen. Om ze te bestrijden, is een behandeling met insectendodende zeep of neemolie doeltreffend. Spuit de oplossing op de aangetaste delen en zorg ervoor dat ook de onderkant van de bladeren wordt bereikt, waar bladluizen zich graag verstoppen.
• Rode spint : Deze minuscule mijten geven de voorkeur aan warme en droge omstandigheden. Ze spinnen fijne webben op planten en kunnen vergeling van de bladeren veroorzaken. Door de luchtvochtigheid rond de plant te verhogen, kunnen ze worden ontmoedigd. Bij een aantasting kan het gebruik van acariciden of neemolie helpen om het probleem onder controle te krijgen.

Mogelijke ziekten

• Wortelrot : Deze aandoening wordt veroorzaakt door overmatige vochtigheid rond de wortels en kan fataal zijn voor het loodkruid. Zorg ervoor dat de bodem goed doorlatend is en geef niet te veel water. Als er wortelrot wordt vastgesteld, kan het nodig zijn om de aangetaste delen te verwijderen en de plant opnieuw te planten in verse, goed doorlatende bodem.
• Echte meeldauw : Deze schimmel vormt een witte, poederachtige laag op de bladeren en stengels. Hij ontwikkelt zich bij een hoge luchtvochtigheid en gematigde temperaturen. Verminder voor de behandeling de luchtvochtigheid rond de plant en gebruik een specifiek fungicide volgens de aanwijzingen van de fabrikant.

Preventie staat voorop

Preventie is de beste strategie om problemen met plagen en ziekten te voorkomen. Hier volgen enkele tips :

• Zorg ervoor dat je loodkruiden in goed doorlatende bodem en op de juiste standplaats staan, waarbij je rekening houdt met hun behoefte aan zon.
• Zorg voor een goede luchtcirculatie tussen de planten om de luchtvochtigheid en de kans op schimmelinfecties te verminderen.
• Controleer je planten regelmatig op tekenen van problemen en grijp snel in om verspreiding te voorkomen.

Kaaps loodkruid combineren: de beste combinaties

Door de Plumbago auriculata ‘Dark Blue’ te combineren met andere planten die dezelfde teeltomstandigheden nodig hebben, creëer je op een mooie manier harmonieuze combinaties in de tuin. Kies planten die gedijen bij dezelfde hoeveelheid zon, van volle zon tot halfschaduw, en die een goed doorlatende grond waarderen. Lavandula x intermedia ‘Dutch Group’ zorgt met zijn blauwviolette tinten en aromatische blad voor een fascinerend kleurcontrast met het diepe blauw van de Plumbago. Tegelijkertijd houdt deze plant, net als de Plumbago, van zon en goed doorlatende grond, waardoor hij een mediterrane sfeer aan de tuin toevoegt. Ook rozemarijn ‘Corsican Blue’ past goed in dit mediterrane plaatje. Deze half kruipende plant heeft wintergroen blad en mauveblauwe bloemen die mooi combineren met de Plumbago.

Ook groene heiligenbloem is een goede keuze. Met haar zilverkleurige bladeren en gele bloemen in de zomer zorgt ze voor een interessant contrast in kleur en textuur met de Plumbago. Beide planten houden van droge omstandigheden. Agapanthussen met blauwe bloemen voegen met hun spectaculaire bloei een verticale dimensie toe. Ze hebben vergelijkbare eisen wat betreft de hoeveelheid zon en de kwaliteit van de grond en zijn ideaal voor borders of gemengde borders. Tot slot zorgt ezelsoor-Stachys byzantina ‘Big Ears’ met zijn zacht behaarde, zilverkleurige blad voor een contrast in kleur en textuur met het groen en blauw van de Plumbago. Al deze planten kunnen in een pot worden gekweekt voor een zachte, zomerse sfeer en een gezellig hoekje waar je ‘s ochtends in de tuin of op het balkon thee kunt drinken.

Plumbago auriculata, Agapanthussen, Stachys byzantina ‘Big Ears’ en Lavandula x intermedia ‘Dutch Group’

Anekdotes

• Een bijzondere naam! : De geslachtsnaam “Plumbago” zou afkomstig zijn van het Latijnse “plumbum”, wat lood betekent, vanwege het vroegere geloof dat de plant loodvergiftiging kon genezen. Deze associatie met lood leidde er ook toe dat de plant in de middeleeuwen werd gebruikt in traditionele remedies tegen schotwonden, hoewel er geen wetenschappelijk bewijs is voor deze geneeskrachtige toepassingen.
• Een onzekere liefde! : In de bloementaal symboliseert het loodkruid zowel pure als onzekere liefde. Deze dualiteit komt waarschijnlijk voort uit het vermogen om met minimale verzorging te gedijen, en zo onvoorwaardelijke liefde te vertegenwoordigen, terwijl de bloemen delicaat en bijna verlegen lijken, wat onzekerheid oproept.
• Een sterke plant! : Een Plumbago auriculata zou hebben overleefd en gebloeid nadat hij enkele maanden vergeten was in een donkere garage, wat getuigt van zijn opmerkelijke veerkracht.
• Vlinderrestaurant : Het Kaaps loodkruid wordt niet alleen gewaardeerd om zijn mooie blauwe of witte bloemen, maar is ook zeer aantrekkelijk voor vlinders.
• De naam van het loodkruid is verbonden aan de 18e dag van de maand brumaire in de Franse republikeinse of revolutionaire kalender, doorgaans 8 november op de gregoriaanse kalender.